Zjawiska w pomieszczeniu czystym!?

Paul Jochem

Sabrina, 10 miesięcy, za każdym razem gdy widziała kamerę, uśmiechała się i pozowała.

Krzywa zapominania według Ebbinghausa

Przy produkcji produktów farmaceutycznych zgodnie z GMP (Dobra Praktyka Produkcyjna) i GAMP (Dobra Praktyka Automatyzacji Produkcji) obowiązują coraz bardziej rygorystyczne przepisy i regulacje, których przestrzeganie musi być nadzorowane i dokumentowane w ramach systemu zarządzania jakością.

W podręcznikach naukowych, takich jak np. wydawnictwa VDI - „Optymalizacja odzieży do czystych pomieszczeń pod kątem emisji cząstek unoszących się w powietrzu”, autor pisze: „Wiemy, że wiele cząstek, które zanieczyszczają procesy, media procesowe, a ostatecznie produkty, dostaje się do nich przez personel w czystym pomieszczeniu”. W odpowiednich badaniach podaje się, że 80% wszystkich cząstek zanieczyszczeń w czystym pomieszczeniu jest wprowadzanych przez osoby. Personel czystego pomieszczenia jest więc uważany za źródło kontaminacji pierwszego rzędu.

Tu już zaczyna się coś, czego nie można dostrzec naszymi zmysłami. Już w wieku niemowlęcym stopniowo poznajemy nasze otoczenie. Dzieci potrzebują, aby się rozwijać i poznawać otoczenie oraz siebie, wielu różnych doświadczeń sensorycznych. Pachną, smakują, dotykają, czują, widzą i słyszą. Zmysł dotyku jest podstawowym zmysłem dla naszego fizycznego i psychicznego samopoczucia. Dotyk sprzyja naszej indywidualnej zdolności uczenia się, wspiera i rozwija cały układ nerwowy. Dzięki zmysłowi dotyku otrzymujemy informacje o rzeczach naszego otoczenia, strukturze powierzchni (gładka, szorstka), konsystencji (lepka, twarda), temperaturze (gorąca, zimna), kształtach (okrągłe, kanciaste), rozmiarach (duży, mały) i proporcjach, które są w ten sposób postrzegane. Przez chwyty „pojęcia” są formowane. Pełny rozwój zmysłu dotyku poprzez różnorodne formy doświadczeń dotykowych stanowi podstawę rozwoju wszelkich form inteligencji.

Nasza skóra zawiera miliony sensorów reagujących na bodźce zewnętrzne. Informują one mózg, czy coś jest zimne czy gorące, gładkie czy szorstkie, twarde czy miękkie. Większość tych sensorów znajduje się na rękach i ustach. U małych dzieci można to zaobserwować, ponieważ zdobywają one większość swoich doświadczeń, wkładając wszystko do ust. Powtarzają to tak często, aż zlokalizują i zrozumieją lub rozpoznają przedmiot.

Dla zdrowego rozwoju ważne jest, aby wszystkie zmysły działały dobrze. Szczególnie istotne jest prawidłowe współdziałanie wszystkich zmysłów ciała (integracja sensoryczna). Integracja sensoryczna oznacza uporządkowanie wrażeń zmysłowych, aby móc je świadomie przetwarzać. Bodźce, które nieustannie na nas oddziałują, dostarczając informacji o stanie naszego ciała i otoczeniu, muszą być rozpoznane, zrozumiane, odróżnione od siebie, zinterpretowane i porównane z już zapisanymi informacjami przez mózg.

Tu wyraźnie widać nasz problem. Przy przekazywaniu informacji, że to głównie człowiek wprowadza kontaminacje do czystego pomieszczenia, uwrażliwia się tylko słuch podczas przekazywania materiału szkoleniowego, co oznacza, że uczeń musi wierzyć, iż jest źródłem kontaminacji w czystym pomieszczeniu. Co oznacza wiara: wiara to przyjęcie za prawdziwe – utrzymanie – pewnego faktu. W tym sensie największa część naszej wiedzy to wiedza oparta na wierze. W przeciwieństwie do wiary w ogóle, religijna wiara zawsze opiera się na chęci wierzenia lub sugestii.

W sensie filozoficznym, a szczególnie epistemologicznym, wiara oznacza utrzymywanie własnych spostrzeżeń, przekonań (wiara, dogma, paradygmat) i wniosków, które jednak nie muszą być logicznie konieczne. To utrzymywanie nie wymaga koniecznie obiektywnych podstaw i może być subiektywne.

W czystym pomieszczeniu mamy możliwość podczas kontroli systemu monitorującego (licznik cząstek) zmierzyć i kontrolować liczbę unoszących się w powietrzu cząstek. Ale tylko za pomocą monitoringu, nie jest to widoczne gołym okiem. Jak ma to przetworzyć nasza pamięć? Jeśli bodźce nie są prawidłowo rejestrowane, świat jest ograniczony i po prostu nie rozumiemy, co się dzieje.

Jeśli bodźce nie są właściwie klasyfikowane lub nie można ich porównać z wcześniej zapisanymi informacjami, to rzeczy nie mogą być ponownie rozpoznane.

Percepcja oznacza rejestrowanie i rozumienie czegoś za pomocą zmysłów. Dzieje się to w mózgu. To, co widzimy, słyszymy, czujemy, wąchamy i dotykamy, jest w mózgu łączone w całość, porównywane z zapisanymi doświadczeniami i na tej podstawie interpretowane.

Teraz dochodzi jeszcze utrudnienie, że to, czego się nauczyliśmy lub co wyuczyliśmy, możemy zapomnieć. W wielu badaniach stwierdzono, że już po 20 minutach od nauki możemy przypomnieć sobie tylko 60% tego, czego się nauczyliśmy. Po godzinie jest to tylko 45%, a po jednym dniu zaledwie 34%. Sześć dni po nauce zdolność przypominania spada do 23%; trwałe zapisanie to tylko 15% tego, czego się nauczyliśmy. Mózg potrzebuje czasu, aby zapisać nową wiedzę. Musi ona przejść z pamięci krótkotrwałej do długotrwałej. Aby tam dotrzeć, trzeba powtarzać – i pozwolić nowemu „siedzieć”. Im mniej zmysłów jest zaangażowanych, tym trudniej jest zrozumieć lub zapamiętać.

Wracając do naszego głównego tematu, należy powiedzieć, że tylko przy pomocy tak zwanych monitorów cząstek można wykryć unoszące się w powietrzu cząstki, ponieważ ich rozmiar mieści się w nanometrowym zakresie. Nie jest to widoczne gołym okiem, a mimo to istnieje. Dla mnie to zjawisko!

Co to jest zjawisko? Zjawisko (liczba mnoga: zjawiska) opisuje pojedyncze zdarzenie dostrzegalne za pomocą zmysłów, w szerszym znaczeniu – percepcję emocjonalno-zmysłową zdarzenia jako aktywny proces przez odbiorcę.

Emanuel Kant przeciwstawia zjawisko rzeczom samym w sobie. Te rzeczy same w sobie nie pojawiają się jako takie, lecz są przez nas, poznających, tylko myślane jako to, co leży u podstaw zjawisk.

Tu zaczyna się nasz problem. Aby utrzymać standard jakości w czystym pomieszczeniu, musimy unikać kontaminacji. Jak reaguje na to normalnie myślący człowiek? Podświadomie sugeruje sobie, że to, czego nie widzi, nie może istnieć. Od tego momentu licznik cząstek działa bez świadomości osoby w czystym pomieszczeniu.

Zawsze zadaję sobie pytanie: Czy można coś przekazać ludziom, tak aby ich zachowania były „programowane na unikanie kontaminacji”, mimo że nie widzą, nie dotykają, nie czują, nie chwytają ani nie rozumieją tego?

Czy jest to w ogóle możliwe w takiej ilości, jak o tym mówimy podczas szkoleń pracowników czystych pomieszczeń? A może jest to tylko odczuwalne podświadomie, ale nie realizowane, ponieważ jest nieuchwytne?

Tu musimy zacząć. Najtrudniejszą częścią jest, moim zdaniem, nauczenie zainteresowanych, że mówimy o zjawiskach (o niewidocznych unoszących się w powietrzu cząstkach) i że ich unikanie musi być naszym najwyższym priorytetem. Niezależnie od tego, czy widzimy te cząstki, dotykamy, chwytamy lub rozumiemy. Będzie to wyzwanie, aby przekazać to osobom szkolonym, mimo że uświadomienie sobie unikania kontaminacji nie aktywuje bodźców, które służą do odczuwania, rozpoznawania lub pojmowania. Człowiek jest tak zaprogramowany, że rejestruje percepcje swoimi zmysłami i rozpoznaje ich znaczenie oraz skutki. Jak zareaguje na skutki długotrwałego obciążenia, których percepcję może tylko przypuszczać, a które nie są widoczne?

Percepcja, jak już wspomniano, oznacza rejestrowanie i rozumienie czegoś za pomocą zmysłów. Dzieje się to w mózgu. Mogę twierdzić, że pojęcie zjawiska ma swoje uzasadnienie w czystym pomieszczeniu. Jak możemy zmienić świadomość pracowników czystego pomieszczenia, aby odrzucili coś w swoim podświadomości, czego nie mogą zobaczyć, będzie wymagało od nas wielu wyzwań i jeszcze kilku dyskusji. Bo gdyby to było tak proste, to mówilibyśmy o znacznie mniejszym udziale unoszących się w powietrzu cząstek, które są uwalniane przez personel w czystym pomieszczeniu.