Nowe limity dla zanieczyszczeń powietrza w UE

Europejska Komisja opublikowała projekt nowej Ramowej Dyrektywy dotyczącej jakości powietrza. Zaostrzone limity mają wejść w życie w 2030 roku.

Obecnie obowiązująca dyrektywa UE dotycząca jakości powietrza i czystego powietrza dla Europy (Dyrektywa jakości powietrza 2008/50/WE) pochodzi z 2008 roku. Dlatego też Komisja Europejska w ramach europejskiego „Zielonego Ładu” rozpoczęła w 2020 roku publiczną konsultację dotyczącą nowelizacji tej dyrektywy UE. Celem było również dostosowanie jej bliżej do aktualnych zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). Obecnie Komisja UE przedstawiła propozycję nowej dyrektywy dotyczącej ochrony powietrza, która jednak musi najpierw zostać rozpatrzona przez Parlament Europejski i Radę Unii Europejskiej.

W projekcie przewiduje się na przykład obniżenie rocznego limitu dla cząstek o średnicy poniżej 2,5 µm (frakcja PM2,5) do 2030 roku o ponad połowę, mianowicie z 25 do 10 µg/m3. Propozycje te zbliżają wytyczne na poziomie UE do zaleceń WHO. Jednak limity WHO, które opierają swoje wytyczne wyłącznie na podstawie ochrony zdrowia, nie są w pełni wdrażane. WHO od października ubiegłego roku zaleca jedynie limit PM2,5 wynoszący 5 µg/m3, czyli jedną piątą obecnego limitu UE.

Komisja planuje również obniżenie rocznego limitu dla dwutlenku azotu z obecnych 40 do 20 µg/m3. Zgodnie z wytycznymi WHO, limit ten wynosi jedynie 10 µg/m3. Komisja wspomina w swoich propozycjach także o „celach pośrednich”. Długoterminowo zamierza się dostosować do zaleceń WHO. Obecny projekt Komisji przewiduje wprowadzenie celu „zerowej emisji” do 2050 roku. Celem jest zapewnienie, że jakość powietrza do tego czasu zostanie tak znacznie poprawiona, aby zanieczyszczenie powietrza nie stanowiło już zagrożenia dla zdrowia ludzkiego i środowiska.

Jakie są korzyści z różnych działań przeciwko zanieczyszczeniu powietrza?

„Bardzo ważne jest, abyśmy poważnie podeszli do proponowanych limitów i ich wdrażania do 2030 roku, z myślą o czystym powietrzu dla nas wszystkich w Europie. Nie powinniśmy dopuścić do powtórki skandalu z obecnym limitem dwutlenku azotu wynoszącym 40 µg/m3: został on bowiem ustalony w 2008 roku i nadal nie jest przestrzegany na terenie Niemiec i Europy w pełnym zakresie” – mówi prof. Isabelle Franzen-Reuter, przewodnicząca sekcji III „Jakość środowiska” Komisji ds. Ochrony Powietrza VDI/DIN.

W ocenie merytorycznej różnych analiz kosztów i korzyści różnych pakietów działań mających na celu poprawę jakości powietrza w Europie uwzględniane są także liczby dotyczące obciążenia ludności chorobami i zgonami. Kluczowe jest tutaj pojęcie „obciążenia chorobami związanymi ze środowiskiem” (ang. Environmental Burden of Disease). W odróżnieniu od wskaźników stanu zdrowia indywidualnego, miary dotyczące populacji pozwalają na porównanie skutków czynników ryzyka, a także w drugim kroku działań prewencyjnych lub interwencyjnych, dla całej populacji. Dzięki temu można na przykład przedstawić pozytywne efekty zdrowotne działań na rzecz poprawy jakości powietrza i ocenić ich korzyści.

Metodologia obliczania obciążenia chorobami związanymi ze środowiskiem jest również przedstawiona w status raporcie VDI „Potencjały i wyzwania związane z wykorzystaniem miar sumarycznych dotyczących populacji w dziedzinie środowiska i zdrowia”. Wyjaśniono, jak oblicza się wskaźniki zdrowotne i co one oznaczają. Ponadto omówiono potencjały, ale także ograniczenia tych wskaźników, a także zwrócono uwagę na tzw. „pułapki interpretacyjne”. Dzięki temu np. decydenci w praktyce i szeroka publiczność otrzymują zrozumiałe i praktyczne wsparcie w interpretacji tych miar i ich właściwym wykorzystaniu w komunikacji publicznej.

Status raporcie opracowują eksperci z dziedziny zdrowia i nauki, współpracujący w ramach sekcji „Jakość środowiska” Komisji ds. Ochrony Powietrza VDI/DIN (KRdL). Publikacja tego raportu planowana jest na początek 2023 roku. Będzie dostępny bezpłatnie do pobrania na stronie www.vdi.de/publikationen.