Nieuwe grenswaarden voor luchtverontreinigende stoffen in de EU

De Europese Commissie heeft het ontwerp van de nieuwe luchtkwaliteitsraamrichtlijn gepubliceerd. De verscherpte grenswaarden moeten in 2030 in werking treden.

De momenteel geldende EU-richtlijn over luchtkwaliteit en schone lucht voor Europa (Luchtkwaliteitsrichtlijn 2008/50/EG) dateert uit 2008. Daarom heeft de Europese Commissie in 2020, in het kader van de Europese "Green Deal", een openbare consultatie gestart voor de herziening van deze EU-richtlijn. Ook om deze nauwer af te stemmen op de actuele aanbevelingen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Nu heeft de EU-commissie een voorstel voor een nieuwe richtlijn voor luchtkwaliteitsbeheer ingediend, dat echter eerst door het Europees Parlement en de Raad van de lidstaten moet worden besproken.

Daarin wordt bijvoorbeeld voorgesteld dat de jaarlijkse grenswaarde voor deeltjes met een diameter onder 2,5 µm (PM2,5-fractie) tot 2030 met meer dan de helft wordt verlaagd, namelijk van 25 naar 10 µg/m3. Met deze voorstellen komen de EU-voorschriften dichter bij de aanbevelingen van de WHO. Echter, worden de grenswaarden van de WHO, die haar richtlijnen puur op basis van gezondheidsvoorzorg afleidt, niet volledig geïmplementeerd. De WHO beveelt sinds oktober vorig jaar slechts nog een PM2,5-richtwaarde van 5 µg/m3 aan, dus een vijfde van de huidige EU-grenswaarde.

De jaarlijkse grenswaarde voor stikstofdioxide wil de Commissie verlagen van de huidige 40 naar 20 µg/m3. De WHO-richtwaarde ligt hier op slechts 10 µg/m3. Bij haar voorstellen spreekt de Commissie ook van "tussenliggende doelen". Op de lange termijn wil men zich houden aan de WHO-aanbeveling. Het nu voorliggende Commissie-ontwerp voorziet namelijk in de invoering van het doel van "null emissies" tegen 2050. Dit doel moet ervoor zorgen dat de luchtkwaliteit tot die tijd zodanig verbetert dat de luchtverontreiniging niet meer schadelijk is voor de menselijke gezondheid en het milieu.

Wat brengen verschillende maatregelen tegen luchtvervuiling?

„Het is zeer belangrijk dat we de nu voorgestelde grenswaarden en de implementatie ervan tot 2030 zeer serieus nemen, met het oog op schone lucht voor ons allemaal in Europa. Het debacle rond de huidige stikstofdioxidegrenswaarde van 40 µg/m3 mag zich niet herhalen: deze werd namelijk in 2008 vastgesteld en wordt nog steeds niet overal in Duitsland en Europa nageleefd,” aldus Prof. Isabelle Franzen-Reuter, voorzitter van de vakgroep III "Milieukwaliteit" van de VDI/DIN-commissie Reinheid van de Lucht.

Bij de professionele beoordeling van de verschillende kosten-batenanalyses van diverse maatregelenpakketten ter verbetering van de luchtkwaliteit in Europa worden ook maatstaven meegenomen over de belasting van de bevolking door ziekten en sterfgevallen. Hier is het concept van de "milieugerelateerde ziektelast" (Engels: Environmental Burden of Disease) bepalend. Anders dan indicatoren voor de individuele gezondheidstoestand kunnen bevolkingsgerelateerde maatstaven de effecten van risicofactoren, maar ook in een tweede stap van preventieve of interventiemaatregelen, voor de gehele bevolking kwantitatief vergelijken en zo helpen bij het prioriteren van maatregelen. Zo kunnen bijvoorbeeld de positieve gezondheidsvoordelen van maatregelen ter verbetering van de luchtkwaliteit worden weergegeven en in hun nut tegen elkaar worden afgewogen.

De berekeningsmethodiek van de milieugerelateerde ziektelast wordt ook gepresenteerd in een VDI-statusrapport "Potentieel en uitdagingen bij het gebruik van bevolkingsgerichte sommaatstaven op het gebied van milieu en gezondheid". Hier wordt uitgelegd hoe de gezondheidsindicatoren worden berekend en wat ze aangeven. Daarnaast wordt inzicht gegeven in de potenties, maar ook de grenzen van de berekening van de gebruikte indicatoren, en wordt gewezen op zogenaamde "valkuilen van interpretatie". Hiermee wordt bijvoorbeeld praktische en voor een breder publiek begrijpelijke ondersteuning geboden over wat de maatstaven aangeven en hoe ze correct kunnen worden geïnterpreteerd en gebruikt in de publieke communicatie.

De statusrapport wordt opgesteld door experts uit de gezondheidssector en de wetenschap, die samenwerken binnen de VDI-werkgroep "Milieukwaliteit" van de VDI/DIN-commissie Reinheid van de Lucht (KRdL). Naar verwachting wordt het rapport begin 2023 gepubliceerd. Het kan dan gratis worden gedownload via www.vdi.de/publikationen.