Wassen, strijken, opbergen? Dat was vroeger!

Reinraumkleding is een onmisbaar onderdeel bij het gebruik van cleanrooms, vooral in GMP-omgevingen. Wie cleanrooms exploiteert, heeft geschikte kleding nodig voor zijn medewerkers – en dat niet pas sinds gisteren of sinds de inwerkingtreding van de nieuwe annex 1. Maar is reinraumkleding daarom een „oude hoed”? Of is er nog steeds potentieel voor verbeteringen en innovaties – bijvoorbeeld bij de gebruikte materialen, zoals door het inzetten van recyclingmaterialen, bij het ontwerp om het aankleedproces te vergemakkelijken of op andere gebieden?

Functionaliteit en systeembenadering

In tegenstelling tot persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) beschermt reinraumkleding vooral het product en het proces tegen contaminaties door de mens en zijn privé-kleding.

Ze moet als een totaal systeem worden beschouwd. Naast overall, jas en kap beïnvloeden ook onderkleding, handschoenen, schoenen, maskers, de gebruikte materialen, de omgevingsomstandigheden, het draaggedrag, de opleiding en training, evenals reiniging en hergebruik de beschermingswerking.

Reinraumkleding fungeert als een filter en moet daarom goed worden onderhouden, gecontroleerd en indien nodig worden vervangen.

Contaminatiebron mens

De mens is een belangrijke bron van deeltjes en kiemen. Door beweging wordt de vrijgave hiervan aanzienlijk verhoogd. Onderzoeken in zogenaamde body-boxen hebben aangetoond dat een katoenen joggingpak veel meer deeltjes afgeeft dan reinraumkleding op basis van kunstvezels. Door het dragen van een overall kon de emissie nog eens aanzienlijk worden verminderd.

Ook geschikte onderkleding helpt de afgifte van deeltjes en kiemen te verminderen. Daarom is het een belangrijk, maar vaak onderschat onderdeel van het totaal systeem.

Voldoen aan eisen en criteria voor textiel

De ISO-cleanroomklasse alleen is niet voldoende om vast te stellen welke eisen aan de kleding moeten worden gesteld. Belangrijk zijn onder andere de productgroep, het proces, kritische kwaliteitskenmerken, locatie-specifieke voorschriften en eisen aan personeel- en arbeidsveiligheid.

Te beoordelen zijn bijvoorbeeld:

– Deeltjesfiltratie,
– Kiemenbestendigheid in vochtige toestand,
– Migratie,
– Slijtage- en pillingneiging,
– Elektrostatische eigenschappen,
– Draagcomfort,
– Dekontaminatiebaarheid en
– Sterilisatiebaarheid.

Ook zogenaamde pomp-effekten, die bijvoorbeeld kunnen optreden bij bijzonder hoge weefseldichtheid, moeten worden meegenomen omdat ze het contaminatierisico mogelijk verhogen.

Reiniging, dekontaminatie en veroudering volgen

Conventioneel wassen is niet gelijk te stellen aan professionele cleanroom-dekontaminatie. Gedefinieerde procedures zijn vereist – van inkomende controle en sortering via voorbehandeling, was- en desinfectieprocessen tot drogen, vouwen en verpakken onder gecontroleerde omstandigheden.
Een geschikte waterkwaliteit en gefilterde lucht spelen daarbij een belangrijke rol. Verfahren zoals ASTM F51 of de Helmke-Drum-test bepalen de restcontaminatie, maar geven nog geen definitief oordeel over de beschermingsprestatie van het uiteindelijke kleding systeem.

Wassen, dragen, mechanische belastingen en sterilisatie leiden tot veroudering van de kleding. Daarom moet de vervangingsfrequentie worden vastgesteld op basis van kwalificaties, tests en een risicoanalyse. Annex 1 vereist vervanging bij beschadigingen of binnen een gekwalificeerd interval, en houdt daarbij ook rekening met schade die visueel niet zichtbaar is.

Een monitoring of het delegeren van de herverwerking aan een wasserij vervangt deze beoordeling niet.

Kosten en duurzaamheid: wegwerpkleding of herbruikbare kleding

Wegwerpkleding kan constante prestaties en hoge dichtheid bieden. Ze is echter niet per definitie superieur in deeltjes- of kiemretentie. Zichtbare vergelijkingen vereisen identieke testomstandigheden, ervaren gebruikers, voldoende herhalingen en stabiele omgevingsfactoren.

Bovendien moeten ook draagcomfort, eisen aan PBM, logistiek, kosten en milieufactoren worden meegewogen.

Herbruikbare kleding kan bij langdurig gebruik bijdragen aan afvalvermindering. Dit vereist echter een geschikte herverwerking en een robuuste strategie voor veroudering en herkwalificatie.

Conclusie

Reinraumkleding is geen enkel product, maar een gekwalificeerd, locatie- en proces specifiek systeem. Voor klasse A en B worden doorgaans steriele overalls, caps, laarzen, maskers, oogbescherming, dubbele handschoenen en synthetische onderkleding aanbevolen. De eisen voor gebieden van klasse C en D moeten worden aangepast aan de specifieke belasting en het proces.

Het is essentieel om duidelijke richtlijnen te hebben voor het dragen van de kleding, vaste wisselintervallen, een gekwalificeerde herverwerking, regelmatige controles en een transparante integratie van het kleding systeem in de Contamination Control Strategy (CCS).

Tijdens de Aseptikon op 6 en 7 oktober 2026 in Mannheim informeren talrijke ervaren experts uit de industrie, van kledingfabrikanten en toezichthouders over de nieuwste technische ontwikkelingen en mogelijkheden op het gebied van reinraumkleding, over innovaties en ervaringen met het opzetten van kleding- en herverwerkingssystemen.

Maak gebruik van deze gelegenheid om u uitgebreid te informeren over tal van onderwerpen rond productie, hygiëne, kwaliteit en kwaliteitscontrole.