Veiligheidsscepsis remt Industrie 4.0

De media hebben de industriële revolutie »Industrie 4.0« en haar afgeleiden zoals »Mobiliteit 4.0« al lang uitgeroepen, maar in de productiepraktijk is daar tot nu toe weinig van te merken. Het grootste obstakel zijn veiligheidszorgen, terwijl de technische mogelijkheden voor de start in digitalisering en connectiviteit grotendeels aanwezig zijn. Dit bleek uit een studie die het Fraunhofer-Institut für Produktionstechnik und Automatisierung IPA heeft opgesteld in samenwerking met de auto-onderdelenleverancier CSI Entwicklungstechnik GmbH. Daarbij werden experts uit meer dan twee dozijn bedrijven geïnterviewd.

Wie slimme apparaten met elkaar verbindt, heeft een veiligheidsprobleem. De eigenaar van een smart home loopt het risico van inbrekers, de slimme auto zou op afstand door hackers kunnen worden bestuurd, en hele productie-installaties kunnen worden gemanipuleerd door saboteurs. Natuurlijk mag het systeem ook zelf geen schade veroorzaken. Een robot mag geen medewerker verwonden en de autobesturing moet te allen tijde functioneren. Om de benodigde veiligheid te waarborgen, ontbreken momenteel overtuigende hulpmiddelen. Dat gaven de meeste respondenten van de studie aan. Voor verbetering zou een keurmerk kunnen zorgen, waarvan de bedrijven een aanzienlijk voordeel verwachten en waaraan de meeste ook willen meewerken. Maar zo'n initiatief is niet alleen arbeidsintensief, maar ook organisatorisch moeilijk te realiseren, vooral omdat het keurmerk internationale geldigheid zou moeten hebben.

Meer betrouwbare beveiligingssystemen geëist

Andere resultaten van de studie: uit veiligheidsredenen aarzelen de meeste bedrijven om hun gegevens in een open cloud te plaatsen. Ze geven de voorkeur aan een private cloud of eisen een certificaat dat de veiligheid garandeert. Blockchain is weliswaar in de mode, maar ook deze technologie stuit op weinig interesse. Het zou geen relevante rol spelen, luidt het. Een belangrijke stap richting Industrie 4.0 is de online simulatie, die parallel aan het fysieke apparaat op een besturingsapparaat draait. Op dit gebied zijn meer dan de helft van de bedrijven al actief.

Waarde van data moeilijk in te schatten

De vele gegevens die met digitalisering worden gegenereerd, brengen niet alleen gevaren met zich mee, maar ook kansen. »Ze zijn geld waard«, zegt Dr.-Ing. Jürgen Henke, adjunct-directeur van het bedrijfsveld Automotive van het Fraunhofer IPA. Zo kunnen in de toekomst mogelijk vloot-sensordata worden gemarketingd, bijvoorbeeld over files of buitentemperaturen. Toch reageren de deelnemers aan de studie nog terughoudend op dit onderwerp, onder andere omdat ze de waarde van de gegevens tot nu toe nauwelijks kunnen inschatten. De cloud maakt ook het businessmodel Pay-per-Use mogelijk, waarbij je alleen betaalt voor het gebruik van een product. De meeste respondenten staan hier positief tegenover – ook al kunnen ze hun producten dan niet meer op de traditionele manier verkopen.

Studie als onderdeel van een Exploring Project

De studie is ontstaan als een »Exploring Project« aan het Centrum voor Cyberfysische Systemen. »We stelden de vraag ter discussie: ‘Hoe zorgen we vanuit de ontwikkeling voor veilige (voertuig-) systemen in een verbonden en autonome mobiliteits- en productiewereld?‘«, legt David Breunig van het Fraunhofer IPA uit. »Exploring Projects bieden eenvoudige en gratis toegang tot de publiek gefinancierde onderzoeksactiviteiten«, zegt de verantwoordelijke IPA-expert. Bedrijven uit Baden-Württemberg kunnen zo samen met het Fraunhofer IPA projecten realiseren op het gebied van cyberfysische systemen. FuDaSi CPS werd gefinancierd door het Ministerie van Economie, Arbeid en Wonen van Baden-Württemberg in het kader van het S-TEC-project Centrum voor Cyberfysische Systemen.