Environmental Monitoring volgens de voorschriften van Annex 1

Met de herziening van EU GMP Annex 1 komt het vermijden van handmatige handschoeningrepen in de exploitatie van aseptische productieomgevingen sterker op de voorgrond te staan. Tegelijkertijd blijft Environmental Monitoring een centraal instrument om de aseptische toestand van een installatie betrouwbaar te bewaken en te documenteren. Omdat deze monitoring in veel bedrijven nog steeds handmatig wordt uitgevoerd, worden bestaande monitoringconcepten steeds kritischer tegen het licht gehouden.

Vereisten voor Environmental Monitoring in aseptische installaties

In de praktijk wordt Environmental Monitoring in veel installaties nog steeds uitgevoerd met klassieke petrischalen voor actieve en passieve kiemverzameling. Deze worden handmatig in de isolator geplaatst, geopend, na een vooraf bepaalde blootstellingstijd weer gesloten en regelmatig vervangen. Omdat het voedingsmedium relatief snel uitdroogt, zijn korte vervangingsintervallen noodzakelijk. Gedurende een batch leidt dit tot een groot aantal handmatige ingrepen, met het bijbehorende risico voor het aseptische proces.

EU GMP Annex 1 vereist echter dat dergelijke ingrepen voor zover technisch mogelijk worden vermeden en dat een traceerbare, continue bewaking van kritische cleanroomparameters wordt gewaarborgd. Grotere batchgroottes, langere campagnes en toenemende eisen aan documentatie en traceerbaarheid vergroten deze noodzaak bovendien. Hierdoor komen alternatieve monitoringbenaderingen in beeld die beter kunnen worden geïntegreerd in moderne, geautomatiseerde installatieconcepten.

Drie monitoringopties in vergelijking

Handmatige verwerking met gemodificeerde petrischalen

Environmental Monitoring met klassieke petrischalen is regelgevend ingeburgerd en in veel installaties nog steeds de standaard. Doorontwikkelingen zoals BioCapt Single‑Use‑luchtkiemtellers bouwen voort op dit principe en verminderen tegelijkertijd de handmatige inspanning. Dankzij een gemodificeerde petrischaal blijft de verzamelingsfunctie tot vier uur behouden. Actieve en passieve luchtkiemverzameling vinden plaats met één enkele schaal, waardoor het aantal noodzakelijke ingrepen al wordt verminderd. Een volledig ingreepvrije uitvoering zonder automatisering kan met deze aanpak echter niet worden gerealiseerd.

Geautomatiseerde Environmental Monitoring

Een alternatieve aanpak bestaat uit het automatiseren van de verwerking van petrischalen. Conventionele petrischalen worden daarbij uit vooraf bepaalde opslagposities gehaald en op de daarvoor bestemde plaats voor actieve inzet geplaatst. Voor gebruik wordt het deksel automatisch geopend, waardoor de verzamelingsfunctie wordt geactiveerd. Scaninformatie en tijdstempels maken een eenduidige toewijzing van kiemincidenten mogelijk en ondersteunen een nauwkeurige afbakening van mogelijk getroffen hoeveelheden geneesmiddelen. Petrischalen met een diameter van ca. 90 mm worden in een magazijn geplaatst. Het magazijn wordt in de monitoringpositie geplaatst. De handlingunit scant de ID en neemt elke plaat procesveilig, van onderaf ondersteund, uit. Nadat alle platen in het magazijn zijn geregistreerd en blootgesteld, wordt het magazijn verwijderd en uitgesluisd. Met het oog op procesveiligheid kunnen de afzonderlijke platen tot aan de evaluatie na incubatie vergrendeld in het magazijn blijven.

Realtime-monitoringsystemen

Realtime-monitoringsystemen volgen een fundamenteel andere aanpak en registreren deeltjes en levensvatbare micro-organismen tijdens de lopende productie. Door middel van spectraalanalyse van een gedefinieerde hoeveelheid lucht kunnen deeltjes naar grootte worden gedetecteerd en tegelijkertijd op autofluorescentie worden gecontroleerd. Hierdoor kunnen viable en non-viable deeltjes worden gedetecteerd. Daarnaast wordt een monster gedurende een gedefinieerde tijd met deze hoeveelheid lucht blootgesteld en na incubatie geëvalueerd. Omdat deze systemen tot nu toe nog niet volledig regelgevend zijn erkend, worden ze vaak parallel aan klassieke petrischalen ingezet.

De verschillen tussen de beschikbare oplossingen komen vooral tot uiting in de integratiemogelijkheden in bestaande installaties, de omgang met fout-positieve resultaten en de mogelijkheid om de oorsprong van een contaminatie ruimtelijk af te bakenen.

Meer procesveiligheid bij minder ingrepen

Alle drie de monitoringopties hebben hetzelfde doel: contaminatierisico's minimaliseren en de stabiliteit van aseptische processen verhogen. Geautomatiseerde en intelligent gekoppelde monitoringconcepten maken continue bewaking mogelijk, verbeteren de datakwaliteit en creëren een solide basis voor beslissingen tijdens de bedrijfsvoering en bij audits.

EU GMP Annex 1 definieert hiervoor het regelgevende kader en laat bewust ruimte voor de technische implementatie. Of handmatige systemen met een beperkt aantal ingrepen, geautomatiseerde verwerking van petrischalen of realtime monitoring worden ingezet, hangt af van het betreffende productieconcept, het risicoprofiel en de operationele randvoorwaarden.

Optima ondersteunt deze keuzevrijheid met een geautomatiseerd monitoringsysteem voor de bepaling van actieve en passieve kiemgetallen, gecombineerd met een geautomatiseerd deeltjesmeetsysteem dat het risico door handmatige ingrepen van operators minimaliseert of zelfs elimineert. Zo kunnen ingrepen en risico's consequent worden verminderd en kunnen cleanroomprocessen toekomstbestendig en procesveilig worden ingericht.