Światy pracy pod najwyższymi wymaganiami: Jak projekt wspiera ludzi w czystym pomieszczeniu

Środowiska czystych pomieszczeń należą do najbardziej wymagających środowisk pracy w ogóle. Kontrolowane warunki, wrażliwe procesy oraz wysokie wymagania dotyczące materiałów i wyposażenia kształtują codzienną pracę. Jednocześnie człowiek pozostaje kluczowym elementem wielu procesów. Dla projektowania stanowisk pracy oznacza to: wymagania techniczne, ergonomia i design muszą być traktowane jako całościowy system. Jak ten podejście odzwierciedla się w rozwoju produktów, pokazuje wieloletnia współpraca firmy Bimos z studio projektowym PHOENIX.

Bez względu na to, czy chodzi o produkcję półprzewodników, mikroelektronikę, technikę medyczną czy inne dziedziny high-tech: w środowisku czystym nawet najdrobniejsze wpływy mogą mieć wpływ na wrażliwe procesy i produkty. W związku z tym wymagania wobec wszystkich komponentów środowiska pracy są bardzo wysokie.

Jednak przy całej technologii nie można zapominać o jednym czynniku: człowieku. Pracownicy muszą móc pracować skoncentrowani, precyzyjni i jak najbardziej ergonomiczni, nawet w warunkach kontrolowanych. Projektowanie stanowiska pracy w środowisku czystym zawsze musi balansować między bezpieczeństwem procesu a potrzebami człowieka.

Design zaczyna się od środowiska pracy

Dobre projektowanie produktu dla środowiska czystego nie zaczyna się od zewnętrznej formy. Na początku stoją pytania dotyczące konkretnego zastosowania: Jak poruszają się pracownicy podczas wykonywania swoich obowiązków? Jakie przyjmują pozycje pracy? Jakie są wymagania dotyczące emisji cząstek, czyszczenia lub wyładowań elektrostatycznych? I jakie materiały nadają się do danego kontrolowanego środowiska?

Zwłaszcza krzesło robocze znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie człowieka i procesu pracy. Każdy ruch użytkownika wpływa również na krzesło. Powierzchnie, wyściółki, mechanika i szczegóły konstrukcyjne muszą być dostosowane do szczególnych warunków środowiska pracy.
Design staje się więc interfejsem między człowiekiem, produktem a procesem.

Gdy miejsca pracy przemysłowej stają się środowiskami high-tech

Wymagania wobec miejsc pracy znacznie się zmieniły w ciągu ostatnich dekad. Rozwój technologiczny, automatyzacja i coraz bardziej wrażliwe procesy produkcyjne tworzą nowe środowiska pracy.

Rozwój ten można również śledzić na podstawie wieloletniej współpracy firmy Bimos z PHOENIX. Gdy w 2008 roku rozpoczęto rozwój modelu NEON, coraz większy nacisk kładziono na ergonomię i indywidualność w miejscach pracy przemysłowej. Powstało krzesło robocze NEON, łączące funkcjonalne wymagania z ergonomią i własnym językiem formy.

Ponad dekadę później, podczas rozwoju TEXON, ponownie pojawiło się pytanie, czego potrzebują ludzie na stanowiskach pracy nowej generacji high-tech.

Chodziło nie tylko o rozwijanie istniejącego rozwiązania. Od początku projekt, inżynieria, mechanika i technologia były rozpatrywane wspólnie – z celem połączenia różnych wymagań wyspecjalizowanych środowisk pracy w spójną koncepcję.

W środowisku czystym każdy detal ma funkcję

To, co w innych środowiskach pracy może początkowo wydawać się decyzją estetyczną, w środowisku czystym nabiera dodatkowego znaczenia funkcjonalnego.

Powierzchnie i przejścia powinny być tak zaprojektowane, aby można je było jak najłatwiej wyczyścić. Materiały muszą odpowiadać przewidzianemu zastosowaniu. Również obszary konstrukcyjne, które w normalnym środowisku pracy rzadko są zauważane, mogą stać się istotne w warunkach kontrolowanych.

Jednocześnie, zgodność produktu z wymogami środowiska czystego nie sprowadza się do jednej cechy produktu. Kluczowe jest współdziałanie różnych czynników – od konstrukcji i doboru materiałów po odpowiedniość do wymaganego poziomu czystości. W obszarach z elementami wrażliwymi na wyładowania elektrostatyczne pojawiają się dodatkowe wymagania dotyczące ochrony ESD.

Dla projektowania produktu oznacza to: projekt i funkcja techniczna nie mogą być rozdzielne.

Ergonomia pozostaje kluczowa nawet w warunkach kontrolowanych

Wymagania techniczne środowiska czystego nie zmieniają podstawowych potrzeb człowieka. Pracownicy mogą siedzieć przez długi czas, wykonywać precyzyjne czynności lub pracować w skupionych pozycjach ciała.

Zwłaszcza przy pracach wymagających drobnej motoryki mogą powstawać pochylone do przodu lub statyczne pozycje pracy. Dlatego odpowiednie krzesło robocze powinno umożliwiać swobodę ruchu i wspierać ciało zgodnie z wykonywaną czynnością.

Również intuicyjna obsługa odgrywa rolę. Im łatwiej można dostosować wysokość siedziska, wsparcie pleców czy inne funkcje ergonomiczne do różnych osób i zadań, tym lepiej krzesło wpasuje się w istniejące procesy pracy.

Ergonomia i wymagania procesowe nie są ze sobą sprzeczne. Wyzwanie polega raczej na ich połączeniu.

High-tech musi działać na człowieka

Środowiska czyste są przykładem świata pracy, w którym technologia i praca ludzka są ze sobą szczególnie ściśle powiązane. Urządzenia i kontrolowane procesy tworzą warunki wysokiej precyzji. Jednocześnie to często ludzie nadzorują, sprawdzają, montują lub wykonują inne wrażliwe czynności.

To również wpływa na projektowanie narzędzi pracy. Produkty wysokiej technologii nie muszą wyglądać na skomplikowane czy technicznie dystansujące. Jasna forma i intuicyjne funkcje mogą pomóc w naturalnym integrowaniu złożonych wymagań technicznych w codzienną pracę.

Przykładem tego jest TEXON. Rodzina produktów została opracowana dla różnych wyspecjalizowanych obszarów pracy i przenosi wspólne podejście projektowe na różne wymagania – od produkcji i laboratoriów po zastosowania ESD i środowiska czyste.

Materiały i konstrukcja stają się częścią designu

W środowisku czystym szczególnie wyraźnie widać, że rozwój materiałów i konstrukcja są kluczowymi elementami projektowania produktu.

Materiały muszą być wybrane zgodnie z ich zastosowaniem i odpowiadać wymaganiom dotyczącym czyszczenia oraz środowisk kontrolowanych. Równocześnie, tam gdzie człowiek ma bezpośredni kontakt z produktem, muszą zapewniać odpowiedni komfort.

Również rozwiązania konstrukcyjne zyskują na znaczeniu. Jak najbardziej zamknięte i łatwo dostępne powierzchnie mogą ułatwić czyszczenie i pomóc ograniczyć obszary, w których mogą gromadzić się zanieczyszczenia.

W ten sposób dobre projektowanie nie kończy się tylko na szkicowniku. Wynika ono z współdziałania projektowania, inżynierii, kompetencji materiałowych, ergonomii i wymagań technicznych danej przestrzeni.

Design oznacza patrzenie na cały cykl życia produktu

Również długoterminowe użytkowanie jest częścią nowoczesnego podejścia do projektowania. Zwłaszcza specjalistyczne wyposażenie stanowisk pracy to inwestycja, która ma działać niezawodnie przez wiele lat.
Dlatego już na etapie rozwoju pojawiają się pytania o trwałość, wymienialność komponentów, czyszczenie i możliwość dostosowania. Równocześnie produkty muszą spełniać wymagania swojego obszaru użytkowania przez długi czas.

Design staje się więc postawą, która nie tylko patrzy na formę produktu, ale na jego całościowe użytkowanie w codziennej pracy.

Przyszłe środowiska czyste pozostaną miejscem pracy dla ludzi

Automatyzacja, robotyka i coraz bardziej precyzyjne technologie będą dalej zmieniać kontrolowane środowiska produkcyjne. Niektóre czynności będą zautomatyzowane, inne się zmienią lub pojawią się nowe.
Podstawowym wyzwaniem pozostaje jednak to, aby tam, gdzie uczestniczą ludzie, środowisko pracy uwzględniało zarówno wymagania techniczne, jak i ich potrzeby.

Dlatego dla firmy Bimos i PHOENIX rozwój produktu oznacza nie izolowane patrzenie na technologię, konstrukcję, materiały, ergonomię i design. Dopiero ich współdziałanie tworzy rozwiązanie, które może się sensownie zintegrować z wymagającym środowiskiem pracy.

Im bardziej złożony i technologiczny staje się świat pracy, tym ważniejsze staje się jedno pytanie: Jak można go zaprojektować tak, aby działał zarówno dla procesu, jak i dla człowieka?
O tym, jak rozwijało się to wspólne podejście do designu i jakie myśli stoją za NEON i TEXON, rozmawiają Helmut Link, dyrektor generalny Interstuhl Büromöbel GmbH & Co. KG, do której należy marka Bimos, oraz Andreas Diefenbach, projektant i partner zarządzający w PHOENIX, w wspólnym wywiadzie.

Pełny wywiad dostępny jest na kanale YouTube firmy Bimos.
https://www.youtube.com/watch?v=-0oyljIpA2U