Nowości od Merkurego, Marsa i Księżyca – największe spotkanie europejskich badaczy planet w 2018 roku w Berlinie

Sonda kosmiczna ESA BepiColombo przy Merkurym (© ESA)

Główny obszar badań Mars na EPSC 2018 (© ESA/DLR/FU Berlin, CC BY-SA 3.0)

Od 16 do 21 września 2018 roku na Politechnice Berlińskiej odbył się Europejski Kongres Nauk o Planetach (EPSC). Jest to największe coroczne spotkanie specjalistów z dziedziny badań planetarnych. W centrum uwagi: eksploracja planety Merkury w ramach jak dotąd najbardziej obszernej europejskiej misji planetarnej, potencjalne życie na Marsie, nowa kartografia Księżyca oraz poszukiwania planet poza naszym Układem Słonecznym.

Ponad 1000 naukowców z całego świata wymienia się swoimi wynikami w wykładach, warsztatach i formatach dyskusyjnych na temat badań planetarnych. To międzynarodowo ważne wydarzenie odbyło się już po raz drugi w Berlinie.

„Berlin stał się w ostatnich dwóch dekadach prawdziwym ‘hotspotem’ badań planetarnych, dzięki TU, ale także planetologii na Freie Universität Berlin i oczywiście DLR,” relacjonował Jürgen Oberst, profesor na Instytucie Geodezji Planetarnej i Technologii Informacyjnej na TU Berlin oraz kierownik działu Geodezji Planetarnej w Instytucie Badań Planetarnych Niemieckiego Centrum Lotnictwa i Kosmonautyki (DLR) w Berlinie-Adlershof.

„Od pierwszego EPSC w 2005 roku, Berlin w 2018 roku jest konferencją z największą liczbą zgłoszeń i największą liczbą uczestników,” cieszył się Oberst, odpowiedzialny za organizację EPSC w Berlinie.

Zakres tematyczny EPSC jest tak różnorodny, jak samo Układ Słoneczny, z jego ośmioma planetami, ponad 180 księżycami oraz niezliczonymi małymi ciałami, asteroidami i kometami, które zamieszkują nasz kosmiczny dom.

Eksploracja Merkurego i poszukiwania miejsca do życia na Marsie

Jednym z głównych punktów konferencji jest zbliżający się start sondy kosmicznej „BepiColombo”. Europejska Agencja Kosmiczna ESA wyśle swoją sondę na orbitę wczesnym rankiem 20 października z kosmodromu Kourou w Gujanie Francuskiej, kierując ją w stronę Merkurego. Cel to dotarcie sondy w 2025 roku. Naukowcy z DLR i TU Berlin uczestniczą w eksperymentach związanych z tą jak dotąd największą europejską misją planetarną.

Również Mars był tematem konferencji: od 15 lat sonda ESA „Mars Express” krąży wokół sąsiedniej planety Ziemi. Głównym eksperymentem tej misji jest system stereo-kamer opracowany w DLR w Berlinie, który skanuje „Czerwoną Planetę” w wysokiej rozdzielczości, w kolorze i w 3D. Na podstawie danych obrazowych tworzony jest globalny model terenu, co umożliwia ogromne postępy w geologicznym charakterystyce planety.

Z dużym zainteresowaniem oczekiwano również wyników badań atmosfery Marsa z orbiterem Trace Gas Orbiter, które dostarczą dalszych informacji o właściwościach planety. Ekscytujące było także kolejne przedsięwzięcie planowane na 2020 rok: „ExoMars Rover”, pojazd wyposażony w liczne eksperymenty, wiertło i kamery, będzie poszukiwał środowisk sprzyjających życiu mikroorganizmów na powierzchni Marsa.

Nasz Księżyc w HD i kosmiczne spojrzenie w dal

Oprócz Merkurego i Marsa, Księżyc nadal jest przedmiotem dużego zainteresowania naukowego. Od 2009 roku orbiter Lunar Reconnaissance Orbiter NASA krąży wokół Księżyca i wysyła na Ziemię wysokorozdzielcze zdjęcia jego powierzchni. Nie bez znaczenia jest to dla koncepcji dużych agencji kosmicznych, które planują powrót ludzi na Księżyc w latach 2020. Ta ulepszona kartografia Księżyca ma kluczowe znaczenie.

Tematem konferencji będą także planety poza Układem Słonecznym: od 1995 roku, kiedy odkryto pierwszą planetę wokół innej gwiazdy, za pomocą potężnych teleskopów kosmicznych, takich jak Kepler i CoRoT, odkryto już około czterech tysięcy tzw. planet pozasłonecznych. Na razie nie ma „drugiej Ziemi” wśród tych egzoplanet, ale nowe teleskopy ESA, takie jak CHEOPS (start 2019) i PLATO (start 2026), będą celowo poszukiwać planet podobnych do Ziemi wokół innych gwiazd w Drodze Mlecznej.

Z Berlina w kosmos: naukowcy i astronauta opowiadają młodzieży berlińskiej

19 września w audytorium TU Berlin odbyło się wydarzenie „Z Berlina w kosmos” dla uczniów klas 9-12. Niemiecki astronauta Dr Gerhard Thiele, wspólnie z byłym dyrektorem Instytutu Badań Planetarnych DLR, prof. Tilmanem Spohnem, oraz fizykiem DLR, dr Ruth Titz-Weider, przedstawili główne tematy badań planetarnych. Od aktualnych misji kosmicznych, poszukiwań planet wokół innych gwiazd, badań na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej ISS na orbicie okołoziemskiej, po przyszłość astronautyki — wszystko było poruszone.