Waarom de digitalisering slechts langzaam vordert

© acatech

In veel bedrijven verloopt de digitale transformatie slechts traag. Welke redenen hiervoor bestaan, hebben wetenschappers van de twee Fraunhofer-instituten IPA en IAO onderzocht in een studie voor de onderzoeksraad van het Plattform Industrie 4.0. De auteurs bieden meteen ook handelingsopties voor beleid, verenigingen en bedrijven aan.

Bedrijven die ver gevorderd zijn in de digitale transformatie profiteren daar meerdere malen van: ze produceren efficiënter en goedkoper dan hun concurrenten, de productkwaliteit verbetert en daarmee ook de klanttevredenheid. Toch zijn er nog steeds veel bedrijven die slechts langzaam vorderen met digitalisering of er zelfs nog niet mee begonnen zijn. Waar dat aan ligt en hoe de geïdentificeerde belemmeringen weggenomen kunnen worden, hebben wetenschappers van de twee Stuttgarter Fraunhofer-instituten IPA en IAO nu onderzocht in de studie »Blinde vlekken in de implementatie van Industrie 4.0 – identificeren en begrijpen«.

Wat digitalisering in de weg staat

Uit de studie blijkt dat de trage voortgang bij de implementatie van de digitale transformatie vooral twee grote oorzaken heeft: Enerzijds kiezen sommige bedrijven bewust voor geen digitalisering omdat digitale oplossingen voor hen niet rendabel zijn. Anderzijds zijn er verschillende interne, bedrijfs-specifieke factoren die de digitale transformatie belemmeren. »Vaak ontbreekt eerst gewoon een startimpuls voor digitalisering«, zegt Holger Kett van het Fraunhofer-Institut für Arbeitswirtschaft und Organisation IAO. »Als een bedrijf economisch gezond is, ontbreekt de druk om zich met digitaliseringsthema’s bezig te houden.«

Daarnaast ontbreekt het vaak aan affiniteit met digitalisering binnen het management. Maar ook als het management openstaat voor veranderingen, kan de digitale transformatie aan veel belemmeringen stuklopen, bijvoorbeeld aan gebrek aan strategische vaardigheden en een onduidelijke nutsevaluatie van digitale projecten. Operationeel ontstaan in bijna alle bedrijven capaciteitsknelpunten doordat het aan vakbekwame medewerkers met digitale competenties ontbreekt of omdat deze niet kunnen worden geworven.

Ook ongeschikte externe randvoorwaarden kunnen de digitale transformatie belemmeren: Daartoe behoren ontbrekende standaarden en normen, ongeschikte, moeilijk toegankelijke subsidiemogelijkheden of de onvoldoende aansluiting op het internet in regio’s met een zwakke infrastructuur.

Wat bedrijven nu moeten doen

»De belemmeringen kunnen allemaal worden weggenomen«, zegt Malte Volkwein van de afdeling Bedrijfsstrategie en -ontwikkeling van het Fraunhofer-Institut für Produktionstechnik und Automatisierung IPA en hoofd van de studie. Samen met de andere auteurs heeft de wetenschapper handelingsopties voor beleid, verenigingen, bedrijven en implementatieactoren geformuleerd.

Het is vooral belangrijk dat digitalisering op de hoogste niveaus binnen het bedrijf wordt gedragen en aangestuurd. »Digitalisering is geen onderwerp dat alleen binnen de IT-afdeling thuishoort«, waarschuwt Volkwein. »Succesvolle digitale projecten betrekken een breed scala aan medewerkers en worden gekenmerkt door interdisciplinaire samenwerking en duidelijke overkoepelende coördinatie.« Het management moet heldere visies, missies en doelen formuleren, waarop alle digitaliseringsmaatregelen worden afgestemd.

Verder is er behoefte aan verduidelijking en actie

De studie richt zich op producentenbedrijven. Als basis hebben de wetenschappers interviews afgenomen met in totaal 60 vertegenwoordigers van werkgevers- en werknemersverenigingen, evenals contactpersonen uit bedrijven. De methodische basis van de expertise is de zogenaamde »Grounded Theory«, waarbij door analyse van interviews, observaties en andere empirische gegevens een nieuwe theorie wordt ontwikkeld over een fenomeen waarvan de oorzaken nog onbekend zijn. Uitgever van de studie is de onderzoeksraad van het Plattform Industrie 4.0, een comité van de acatech – Deutsche Akademie der Technikwissenschaften.

De studie »Blinde vlekken in de implementatie van Industrie 4.0 – identificeren en begrijpen« is gratis te downloaden.