Vingerafdruk van het leven op Mars?

Een bom insloeg enkele dagen geleden in de wetenschappelijke wereld toen het bericht binnenkwam dat de NASA Marsrover „Curiosity“ organische moleculen op de Rode Planeet had gevonden. „Deze sensationele ontdekking zal de zoektocht naar leven op Mars verder aanwakkeren“, aldus Prof. Dr. Dirk Schulze-Makuch, astrobioloog aan de TU Berlijn en adjunct-hoogleraar aan de Arizona State University en de Washington State University. Hij vermoedde zelf al langer dat dergelijke vondsten op Mars mogelijk waren. De nieuwe ontdekkingen bevestigen zijn vermoedens. Schulze-Makuch kon recent in uitgebreide onderzoeken actieve celverbanden aantonen in het mars-achtige landschap van de Atacama-woestijn, die overleven op een van de droogste plekken op aarde, totdat minimale hoeveelheden water hun stofwisseling weer op gang brengen.

„Op Mars regent het natuurlijk niet“, aldus Schulze-Makuch. „Maar er is ook daar vloeibaar water in de vorm van waterfilms op mineralen, nevel, grondwater en zelfs af en toe door nachtelijke sneeuwval. In die zin kan de hyper-aride kernzone van de Atacama-woestijn, waar wij een tijdelijk bewoonbaar habitat met kortstondig actieve microben hebben ontdekt, dienen als een werkmodel voor Mars.“ Zijn collega Jen Eigenbrode van het Goddard Space Flight Center en zijn collega Christopher Webster van Caltech konden nu met behulp van de SAM-instrumenten (Sample Analysis at Mars) op de Curiosity Rover voor het eerst veel verschillende organische stoffen, evenals methaan, aantonen. De rover had de monsters verzameld in de Gale-krater, waar hij al zes jaar actief is. De onderzoeken richtten zich op een oude meer die ongeveer 3,5 miljard jaar geleden bestond en daarmee een soort geologisch “geheugen“ vormt.

„Natuurlijk kunnen organische moleculen ook via anorganische processen op Mars terecht zijn gekomen, bijvoorbeeld door een inslag van een meteoriet“, aldus Schulze-Makuch. Maar de diversiteit en het aantal moleculen spreken eerder voor dat het afbraakproducten van micro-organismen zijn. „Aan het oppervlak zouden biologische moleculen zoals eiwitverbindingen vooral door straling snel afbreken. Toch werden ook sulfaatverbindingen gevonden, die helpen bij het conserveren van organische moleculen onder deze ongunstige omstandigheden. Men kan zich dus voorstellen wat men in nog diepere bodemlagen zou kunnen vinden.“

Vroegere studies hadden, zo stelt Schulze-Makuch, vastgesteld dat het voormalige Marsmeer een bewoonbare, dus leefbare zone was. „Als we daar nu organisch materiaal vinden, kunnen we de wetenschappelijke hypothese formuleren dat Mars ooit een vroeg ecosysteem heeft gehad.“

Dirk Schulze-Makuch heeft bijna 200 publicaties op zijn naam staan over astrobiologie en de bewoonbaarheid van planeten. Zijn nieuwste boek, „The Cosmic Zoo: Complex Life on Many Worlds“, verscheen eind 2017. Over de recente ontdekking van organische stoffen door de „Curiosity Rover“ schreef hij een blog in het wetenschappelijke magazine (open access) Air & Space Smithsonian: „Fingerprints of Martian Life – Recent discoveries by the Curiosity rover reset the debate about life on Mars“.