Het venster naar het leven op de maan

Onze maan is vandaag levenloos en onbewoonbaar. Er is geen noemenswaardige atmosfeer, geen vloeibaar water op het oppervlak, geen magnetosfeer ter bescherming tegen zonnewinden en kosmische straling, evenals grote temperatuurschommelingen. Het in verband brengen van deze maan met bewoonbaarheid lijkt gewaagd en draait bestaande hypothesen om. Prof. Dr. Dirk Schulze-Makuch, astrobioloog aan de TU Berlin, en zijn collega Ian A. Crawford van de University of London hebben de nieuwste onderzoeken naar bodem- en gesteinsmonsters verzameld en vergeleken. Zij concluderen dat er meer dan drie miljard jaar geleden een venster van tijd kan zijn geweest waarin leven op de maan mogelijk was. Hun resultaten en conclusies hebben ze zojuist gepubliceerd in het gerenommeerde vakblad "Astrobiology".

"Het gaat niet om het vinden van 'groene mannetjes'. Bacteriën en microben zijn ook biologisch leven en vooral: deze primitieve levensvormen vormen de basis voor de ontwikkeling van hogere, intelligente, ook technologische levensvormen," zegt Dirk Schulze-Makuch van het TU-Zentrum voor Astronomie en Astrofysica, die al meerdere jaren onderzoek doet naar het onderwerp "Leven op buitenaardse planeten", onder andere gefinancierd door een ERC-Grant van de European Research Council (https://www-astro.physik.tu-berlin.de/Atacama-project). Hij kan al verwijzen naar verschillende opvallende resultaten, vooral met betrekking tot waarschijnlijk microbieel leven op Mars.

"Wij gaan ervan uit dat de maan is ontstaan als gevolg van een gigantische botsing van de aarde met een ander hemellichaam, ongeveer 4,5 miljard jaar geleden," aldus Schulze-Makuch. Vluchtige stoffen en vloeistoffen zouden zich echter in delen van de pas ontstane maan kunnen hebben behouden of via inslagen van meteorieten – waarvan de frequentie de maanoppervlakte nog steeds getuigt – zijn ingebracht. Andere wetenschappers hadden ook al gespeculeerd dat in deze vroege periode krateruitbarstingen en de vrijlating van lava, evenals grote hoeveelheden gassen, een beschermende atmosfeer zouden hebben gevormd, die ongeveer 70 miljoen jaar stand heeft kunnen houden. "De maanatmosfeer van ongeveer 3,5 miljard jaar geleden was waarschijnlijk dichter dan de huidige atmosfeer van Mars. Al met al ontstaat hieruit een opmerkelijk tijdvenster waarin niet alleen vloeibaar water op het maanoppervlak heeft kunnen bestaan, maar ook leven," aldus Schulze-Makuch.

Ongeveer vier miljard jaar geleden, toen het eerste leven op aarde ontstond, botsten veel asteroïden en meteorieten op de aarde. Bacteriën zouden van de aarde de maan hebben bereikt, de impact en vlucht hebben overleefd, en dat precies in het tijdvenster waarin leven op de maan mogelijk was, toen water in een vroege atmosfeer op het oppervlak aanwezig was, evenals een magnetisch veld. In de gesteinsmonsters van het maanoppervlak, die tijdens de maanmissies verzameld werden, zijn in ieder geval aanwijzingen gevonden voor oxidatieprocessen en hydrothermale processen.

Om deze eerste resultaten en de daaruit voortvloeiende hoogst speculatieve hypothesen verder te versterken, zo besluiten de wetenschappers, is het noodzakelijk om wereldwijd onderzoeksprogramma's te stimuleren. Ze adviseren om deze onderzoeken uit te voeren in nieuwe (maan-)simulatiekamers, evenals op het internationale ruimtestation ISS. Alleen zo kan worden getest of er een vroeg tijdvenster voor leven op de maan heeft bestaan.

Het artikel van Dirk Schulze-Makuch en Ian A. Crawford "Was there an Early Habitability Window for Earth’s Moon?" is open access gepubliceerd door de Mary Ann Liebert-uitgeverij.