GefStoffV ? TRGS ? REACH ? GHS / Veel nieuws over de regels voor gevaarlijke stoffen

van Dr. Klaus Fröhlich

Ook al is de Gevaarstofwetgeving pas drie jaar oud, ze moest al meerdere keren worden aangepast. Het is dus niet voldoende om slechts één keer op de hoogte te zijn geweest, men moet zich actief inspannen om op de nieuwste stand te blijven.

In de op 1 januari 2005 in werking getreden Gevaarstofwetgeving hebben de Technische Regels voor Gevaarstoffen (TRGS), die worden gebruikt ter implementatie van de Gevaarstofwet, een nieuwe juridische betekenis gekregen, waardoor alle regels moeten worden herzien. Momenteel is ongeveer de helft van de eerdere TRGS omgezet, dus er zijn nog heel wat informatiepunten waar bijna iedereen op gewezen zou moeten worden. De laatste wijzigingen zijn van bijzonder belang voor kleine en middelgrote ondernemingen, die daar lang op hebben gewacht: de TRGS 400 (Risicobeoordeling), de TRGS 500 (Beschermingsmaatregelen), die vroeger ook wel 'minimale standaarden' werden genoemd, de TRGS 555 (Bedrijfsvoorschriften en instructies) of voor laboratoria de TRGS 526 (Laboratoria), die ook bekend staat als 'Laborrichtlijn'. Wat al deze regels gemeen hebben, is dat elke gebruiker ervan kan uitgaan dat hij alles correct en ter bescherming van de gezondheid heeft geregeld, mits hij de in de TRGS beschreven randvoorwaarden en beschermingsmaatregelen naleeft (vermoedingswerking). Kennis van en naleving van de regels bespaart dus veel geld, tijd en zenuwen. Zo wordt in de TRGS 526 aangegeven hoe – onder precies vastgestelde voorwaarden – de voorschriften van de Gevaarstofwet eenvoudiger kunnen worden toegepast in het laboratorium dan in een productiebedrijf, zonder het gezondheidsdoel van de werknemers te verwaarlozen.

De nieuwste en de volgende wijziging van de Gevaarstofwetgeving wordt ons door de EU respectievelijk de VN opgelegd

1. De REACH-verordening: REACH staat voor Registration, Evaluation and Authorization (and Restriction) of Chemicals, oftewel registratie, beoordeling, toelating (en beperking) van chemicaliën:

· Vanaf 1 januari 2009 mogen alleen nog gevaarstoffen worden geproduceerd of verhandeld die eerder zijn geregistreerd. Deze geregistreerde gevaarstoffen mogen alleen worden gebruikt voor de activiteiten waarvoor ze ook zijn geregistreerd en toegelaten. Als men bedenkt dat van ongeveer 16.000 in Duitsland gebruikte gevaarstoffen slechts gegevens van ongeveer 3.000 stoffen beschikbaar zijn, wordt snel duidelijk dat dit binnen de gestelde termijn nauwelijks haalbaar is.

· In de periode van 1 juni tot 30 november 2008 kunnen gevaarstoffen en de daarmee geplande activiteiten worden voorgeregistreerd. Hiervoor hoeven aanzienlijk minder gegevens te worden overlegd dan voor de volledige, definitieve registratie, waarvoor overgangsperioden van 3,5 tot 11 jaar bestaan. Het voordeel van de voorregistratie: de stoffen kunnen na 1 januari 2009 zonder overgangstermijn blijven worden geproduceerd, geïmporteerd of gebruikt.

Stoffen of toepassingsdoeleinden die niet vóór 1 december 2008 zijn voorgeregistreerd, kunnen na 1 januari 2009 alleen nog worden geproduceerd, geïmporteerd of gebruikt na een veel uitgebreidere volledige registratie.

Let op: De in REACH genoemde overgangsperioden gelden alleen voor voorgeregistreerde stoffen en voorgeregistreerde activiteiten!

· De nieuwe gegevens die door REACH nu moeten worden verzameld, zullen voor werkgevers en werknemers zeer nuttig zijn bij de beoordeling van gezondheidskwesties, ook binnen het kader van de risicobeoordeling.

· Omdat de eisen aan het veiligheidsinformatieblad worden geregeld via REACH, moest in de Gevaarstofwetgeving § 6 (veiligheidsinformatieblad) worden gewijzigd en werd consequent de TRGS 220, die de implementatie van § 6 van de GefStoffV regelt, ingetrokken. Deze ligt nu in geactualiseerde vorm als Bekanntmachung 220 voor, maar heeft geen vermoedingswerking meer.

2. De GHS-verordening: GHS staat voor Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals, oftewel een wereldwijd geharmoniseerd systeem voor de indeling en etikettering van chemicaliën. De verordening werd begin jaren 90 door de VN beraad en vastgesteld. Het doel is om de momenteel nog verschillende indelingscriteria en etiketteringen, die zowel nationaal tussen omgangstaken en transportvoorschriften als internationaal voorkomen, wereldwijd te uniformeren en daarmee te elimineren. Bijna dagelijkse heretiketteringen tussen werkprocessen zoals opslag en transport (en dat nu nog steeds verschillend, of het nu op straat of in de lucht is) worden hiermee voorkomen, evenals verschillende etiketteringen afhankelijk van het land van levering. De internationaal overeengekomen nieuwe indelingscriteria zullen ertoe leiden dat in Duitsland het aantal giftige stoffen waarschijnlijk bijna verdubbelt, omdat wereldwijd strengere indelingscriteria gebruikelijk zijn dan tot nu toe in Duitsland. Dit kan mogelijk invloed hebben op bestaande bedrijfsvergunningen of deze in de toekomst noodzakelijk maken. GHS is in veel landen al in werking getreden en had vorig jaar al in de EU moeten worden aangekondigd.

REACH en GHS zijn beide verordeningen waarvoor geen nationale implementaties nodig zijn. Ze worden door het Europees Parlement vastgesteld en kunnen niet nationaal worden aangepast of gewijzigd.

Terwijl de REACH-verordening bijna 300 pagina’s beslaat, is alleen bij GHS bijlage 1, waarin de grenswaardeconcepten worden beschreven en de grenswaarden worden vastgesteld, meer dan 160 pagina’s lang en de lijst van reeds vastgestelde grenswaarden strekt zich uit over meer dan 900 pagina’s. Dit is bijna niet meer te behappen via zelfstudie! Het is altijd de moeite waard om overzichten of handelshulpen van experts te raadplegen.