Een bed in de elektriciteitscentrale – voor de quarantaine

Foto: ©AVR UmweltService GmbH / Foto: ©AVR UmweltService GmbH

Foto: ©AVR UmweltService GmbH / Foto: ©AVR UmweltService GmbH

Foto: ©AVR UmweltService GmbH / Foto: ©AVR UmweltService GmbH

Foto: ©AVR UmweltService GmbH / Foto: ©AVR UmweltService GmbH

Omdat collega’s vrezen elkaar te infecteren met een gevaarlijk virus, is de arbeidswereld op de lange termijn veranderd. Bescherming en hygiëne op de werkplek spelen door de pandemie een nog belangrijkere rol dan voorheen in bedrijven – in sommige gevallen staat zelfs een bed in de energiecentrale klaar voor het geval van quarantaine. Wat de huidige ontwikkelingen betekenen voor medewerkers, of ze nu op locatie in het bedrijf werken of thuis in het thuiskantoor, wordt besproken als een belangrijk thema op A+A 2021. De internationaal leidende vakbeurs met haar congres voor veiligheid en gezondheid op het werk vindt plaats van 26 tot 29 oktober 2021. Experts uit politiek, onderzoek en praktijk van arbeids- en gezondheidsbescherming wisselen ter plaatse en digitaal van gedachten.

Doorgaan met werken ondanks corona – de arbeidsbescherming in Duitsland heeft snel gereageerd om dit mogelijk te maken: bijna een maand na het uitbreken van de pandemie werd een branche-overstijende minimale standaard vastgesteld door het Bundesministerium für Arbeit und Soziales (BMAS), die vervolgens werd onderbouwd met concrete beschermmaatregelen in de SARS-CoV-2-Arbeidsbeschermingsregel. Deze wordt voortdurend bijgewerkt en toont tot op heden onder welke voorwaarden mensen in bedrijven actief kunnen zijn. De centrale term in dit verband is: risico-inventarisatie. Bedrijven moeten er rekening mee houden dat het risico op een coronainfectie bijkomt bij de gevaren waaraan werknemers tijdens hun werk worden blootgesteld. Maar hoe ziet dat er in de praktijk uit? Het Bundesanstalt für Arbeitsschutz und Arbeitsmedizin (BAuA) heeft zich in verschillende actuele analyses beziggehouden met arbeidsbescherming in de coronacrisis en onder andere onderzocht welke arbeidsbeschermingsmaatregelen zijn geïmplementeerd en nageleefd. Het resultaat op basis van gegevens van het sociaal-economisch panel (SOEP) met meer dan 3000 antwoorden: de verplichting om een mondkapje te dragen en afstand te houden is in Duitse bedrijven net zo normaal geworden als niezen- en hoestetiquette en regelmatig handen wassen. Organisatorische maatregelen zoals flexibele werktijden of de herinrichting van taken en teams worden daarentegen blijkbaar minder vaak toegepast. De BAuA merkt hier kritisch op, want uiteindelijk moeten techniek en organisatie eerst de persoon beschermen voordat deze zelf maatregelen neemt – geheel volgens het TOP-principe, dat ook in de Arbeidsomstandighedenwet is verankerd. Hoe dit principe in de praktijk kan worden toegepast, wordt geïllustreerd door het voorbeeld van AVR UmweltService in Sinsheim: directeur Peter Mülbaier vindt het logisch dat het werk van mensen door de pandemie opnieuw georganiseerd moet worden. “Wij behoren als afvalverwerkingsbedrijf voor bedrijfsafval en energieproducenten met energiecentrales en zonneparken in de Rhein-Neckar-Kreis tot de belangrijke infrastructuur. De bedrijfsvoering moet doorgaan, zonder dat de 160 medewerkers gevaar lopen door mogelijke ziekte,” zegt de 64-jarige.

Mülbaier maakte de heroriëntatie tot topprioriteit en geeft de maatregelen die moeten worden uitgevoerd, daardoor extra betekenis. Zo gebeurt het volgens een waarneming van de BAuA in 98 procent van de Duitse bedrijven. Samen met een crisisteam voert de directeur een strategie uit die het bedrijf dankzij de ervaring van de pandemie-maanden nu nieuwe gereedschappen voor de toekomst heeft opgeleverd: ongeveer 80 procent van de medewerkers werd aanvankelijk naar huis gestuurd om contacten radicaal te verminderen. Inmiddels werken velen in hybride vorm – deels thuis, deels op kantoor – en melden hun werktijden via een app. Directeuren en procuratoren bevinden zich nooit allemaal tegelijk op één plek en wisselen zich uit in videoconferenties om uitval door ziekte te voorkomen. De afvalophaalwagens rijden met identieke teams in verschoven diensten – “zelfs als een team door een infectie uitvalt, komt de volgende snel achter de hand,” legt Peter Mülbaier uit. Over de actuele ontwikkelingen in het kader van corona informeert het interne crisisteam alle medewerkers via een regelmatige nieuwsbrief: “Zo kent iedereen de geldende voorschriften en weet wat te doen,” zegt de directeur. Zijn ongewone actie: hij liet een bed opstellen in een van de energiecentrales van AVR UmweltService, voor het geval een medewerker daar in quarantaine moet. Tot nu toe bleef het ongebruikt, evenals de andere maatregelen om corona-uitbraken te voorkomen.

Lutz Lehmann van de raad van bestuur van de Deutsche Gesellschaft für Arbeitshygiene (DGAH), een interdisciplinaire vak- en beroepsvereniging voor uitgebreide arbeidsbescherming en directeur van het adviesbureau Wegner + Lehmann, staat het bedrijf ondersteunend bij. De arbeidsbeschermingsexpert prijst, net als vele collega’s (volgens een BAuA-enquête), de SARS-CoV-2-Arbeidsbeschermingsregel, die hij als “degelijk” waardeert. Op basis hiervan ontwikkelde hij het instrument voor risico-inventarisaties voor elk onderdeel van het afvalverwerkingsbedrijf: Excel-tabellen met de benodigde maatregelen, die de directeur kan controleren en bekijken volgens een stoplichtprincipe of de maatregelen zijn geïmplementeerd (groene markering) of nog nadere uitleg behoeven (gele markering). Een voorbeeld van een geïmplementeerde maatregel: de vijf personen in de buitendienst werken in verschoven diensten en houden voldoende afstand, omdat er geen dubbele werkplekken zijn.

Ook andere bedrijven vertrouwen op flexibiliteit en nieuwe structuren om medewerkers ter plaatse te beschermen. Dat geldt bijvoorbeeld voor de chemieproducent OQ (voorheen OXEA) met zes productielocaties wereldwijd. Alleen al in de grootste fabriek in Oberhausen werken ongeveer 1400 mensen. Daar wisselen collega’s elkaar af in diensten zonder de gebruikelijke persoonlijke overdrachtsbesprekingen. In plaats daarvan worden belangrijke informatie schriftelijk vastgelegd in het dienstrooster of telefonisch uitgewisseld. Zodra de ene groep arbeiders de deur van de bedieningsruimte in het bedrijf sluit, betreedt de volgende de ruimte – steeds dezelfde mensen werken op anderhalve meter afstand samen.

Voor OQ geldt hetzelfde als voor AVR UmweltService: de verantwoordelijken blijven voorzichtig en volgen de ontwikkeling van de pandemie, die ze met hun nieuwe uitrusting tot nu toe goed hebben beheerd. Zo moet het ook verder gaan, ook al zijn nog niet alle obstakels weggenomen. Peter Mülbaier maakt zich bijvoorbeeld zorgen omdat niet alle medewerkers zich willen laten vaccineren – en ze kunnen hiertoe ook niet wettelijk worden verplicht. Hoe de saamhorigheid binnen bedrijven zich in zo’n dynamische situatie verder ontwikkelt, houdt ook het deskundigenpanel van de Raad voor Arbeidswereld bezig. In zijn eerste rapport over arbeids- en gezondheidsbescherming gaat de raad ervan uit dat thuiswerken in de toekomst aan belang zal winnen – maar wil tegelijkertijd een voldoende aanwezigheid van alle werknemers in het bedrijf waarborgen, “om communicatie en innovatief vermogen in het bedrijfsleven te garanderen.” In dit verband speelt ook het gemeenschapsgevoel een rol voor AVR UmweltService-directeur Peter Mülbaier, die zich afvraagt: “We kunnen waarschijnlijk geen kerstfeest organiseren als veel vaccinatieaanbiedingen blijven worden afgewezen.”