Denker, L̦ser und Kraftsparer Рdoordachte techniek in dienst van de mensen

Het door Ernst Nägeli in 1941 opgerichte familiebedrijf als stansbedrijf heeft zich ontwikkeld tot Nägeli Swiss AG, een ideeënfabriek voor ingewikkelde taken en processen in de ontwikkeling en productie van spaanloos vervaardigde metalen onderdelen. (© Beeldbron: Nägeli Swiss AG)

Sinds 1987 breidt Nägeli Swiss AG voortdurend de expertise in vezelcomposiettechnologie uit en realiseert projecten in een breed scala van verschillende sectoren, onder andere in de lucht- en ruimtevaart, maar ook in machinebouw of bij muziekinstrumenten. (© Beeldbron: Nägeli Swiss AG)

De verantwoordelijken van Nägeli Swiss AG zijn nieuwsgierig en schuwen niet om onbekende gebieden te verkennen. (© Beeldbron: Nägeli Swiss AG)

Hoe komt een bedrijf voor stansbewerking erbij om een gespecialiseerde leverancier te worden voor de verwerking van vezelversterkte kunststoffen en beide gebieden succesvol te leiden? In ieder geval is duidelijk: wanneer een bedrijf midden in de verwikkelingen van de Tweede Wereldoorlog wordt opgericht, dan wordt hem ook deze evenwichtsoefening toevertrouwd. Zo heeft Nägeli Swiss AG onlangs een wereldprimeur gepresenteerd in de verwerking van koolstofvezel en snijdt tegelijkertijd uit bandstaal uiterst complexe behuizingen voor elektromotoren. Wie nu denkt dat het om een groot bedrijf gaat, die vergist zich. Het Zwitserse familiebedrijf volgt met een bijzondere filosofie een strategie die klassieke bedrijfskundigen tot waanzin zou drijven.

“Wij willen niet tegen elke prijs groeien,” benadrukt Christoph Nägeli, lid van de directie van Nägeli Swiss AG. Wat op het eerste gezicht ingaat tegen de gangbare leerstellingen uit de bedrijfskunde, is bij nadere beschouwing echter zeer aantrekkelijk – en kan zo verkeerd niet zijn. Uiteindelijk viert Nägeli in 2021 haar 80-jarig bestaan.

Met ideeën en de uitvoering ervan scoren

Het in 1941 door Ernst Nägeli opgerichte familiebedrijf ontwikkelt en produceert producten van metaal en vezelversterkte kunststoffen. Wat begon met de productie van kogellagerkappen en tandringen als schroefbeveiligingen, is uitgegroeid tot een ideeënfabriek voor lastige taken en processen in de ontwikkeling en productie van onderdelen van metalen en vezelversterkte kunststoffen.

Het bedrijf start daarbij zeker met een groeigerichte aanpak. Al in 1948 wordt een nieuw gebouw in Göttingen betrokken. Met de vier belangrijke processen stansen, buigen, dieptrekken en ponsen levert het bedrijf uitstekend werk, zodat in 1950 een grote speler aanklopt: IBM. Voor de Amerikaanse fabrikant van kantoorautomaten produceert Nägeli functiekoppen voor elektrische schrijfmachines.

Oplossingsgerichtheid wordt de DNA van Nägeli

Ook het bedrijf Wild Heerbrugg AG wordt attent op de Zwitserse. Het bedrijf, dat tegenwoordig Leica heet, bestelt toeleveringsonderdelen voor microscopen, theodolieten en andere meetinstrumenten. Beide opdrachten stellen hoge eisen aan de gereedschapsmakerij en de stansbewerking. “Waarschijnlijk werden we toen al geleid door de DNA van ons bedrijf. Want hoe moeilijker de taak, des te groter onze interesse om deze op te lossen,” beschrijft Christoph Nägeli wat zijn bedrijf al vele jaren onderscheidt.

Deze oplossingsgerichtheid blijkt ook in de jaren 1960 bij een product dat Nägeli produceert voor de skischoenfabrikant Raichle. Met een gesp kunnen de toen nog van leer gemaakte skischoenen snel en veilig worden gesloten. De verbinding van roestvrij staal en leer is daarbij slechts een van de uitdagingen die moeten worden opgelost. En opnieuw gaat het in 1970 om grootschalige productie. Voor een Amerikaanse fabrikant levert Nägeli onderdelen voor een ruitenwisservan. Er wordt ongeveer 80 ton metaal per jaar verwerkt.

Ergonomische en economische producten voor de fruitteelt

Wanneer halverwege de jaren zeventig, als gevolg van de oliecrisis, de economie verslechtert, worden plotseling heel andere oplossingscompetenties gevraagd. Hoe kunnen afnemende orders en omzet worden gecompenseerd? Hier blijkt het voordeel van niet te groot te zijn. Bij Nägeli ligt de oplossing letterlijk voor de deur. Voor fruitkwekers in Oost-Zwitserland ontwikkelen de vindingrijke knutselaars boomscharen, wijnscharen en tuinscharen, en de medewerkers blijven aan boord. Omdat men daarmee natuurlijk op een al bestaande en bezette markt stuit, moeten de producten beter zijn dan de bestaande. En zo onderscheiden de scharen zich door een ergonomischere en economische gebruiksvriendelijkheid. Voor een snede hoeft de gebruiker aanzienlijk minder kracht te zetten. De verfijnde producten veroveren snel hun markt in de regio en daarbuiten. Tegenwoordig worden ze internationaal verkocht.

Dit principe, met minder kracht iets doen, loopt als een rode draad door de bedrijfsfilosofie en komt nog vaker terug. Daarnaast nemen de verantwoordelijken halverwege de jaren zeventig een fundamentele beslissing: Nägeli zal voortaan gericht artikelen produceren met een laag inkooppercentage en een hoog engineering- of knowhow-gehalte. Oplossingen en producten moeten in de toekomst een hoog aandeel eigen waardecreatie bevatten.

Doorstart in de luchtvaart met vezelversterkte kunststoffen

Dit leidt naast de verdere ontwikkeling van de competenties in de stansbewerking ook tot uitbreiding van de expertise door de toetreding tot de technologie van vezelversterkte kunststoffen. Een eerste en beroemde klant in dit gebied ligt bijna in zicht op de overkant van het Duitse Bodenmeer. Voor de vliegtuigfabrikant Dornier produceert Nägeli de ongeveer twee meter lange vleugelrandboog van vezelversterkte kunststof voor het moderne verkeersvliegtuig Dornier DO 328. Toen begint de samenwerking met ETH Zürich, die tot op heden bestaat en zich heeft uitgebreid naar andere universiteiten in Zwitserland en Duitsland. Uit deze Dornier-opdracht komt ook een bijzonder kwaliteitskeurmerk voort: Nägeli ontvangt het certificaat als erkende leverancier van de Duitse lucht- en ruimtevaart.

Voor bijna nog belangrijker houdt Christoph Nägeli in verband met de toetreding tot de technologie van vezelversterkte kunststoffen echter een ander kenmerk dat het bedrijf tot op heden onderscheidt: “Wij zijn nieuwsgierig en schuwen niet om onbekende gebieden te betreden. We weten daarbij niet altijd vooraf of het de moeite waard is.” Zo heeft het bedrijf voor de sector van vezelversterkte kunststoffen een periode van tien jaar uitgetrokken, totdat een duurzaam succesvol fundament is gevestigd.

Balans vinden tussen metaal en vezelversterkte kunststoffen

Een andere mijlpaal is in 1995 de start van de serieproductie van het fietsframe Arrow Spyce voor het bedrijf Villiger, dat een uitstekende naam heeft onder fietsproducenten. Het fietsframe onderscheidt zich door een zeer laag gewicht en een geïntegreerde, veerende achterwielophanging. Door de combinatie van stijve koolstofvezels en elastische glasvezels ontstaat een unieke oplossing voor een plezierige fietservaring. Nägeli produceert maar liefst 6000 frames voor Villiger. Een ander serieproduct waarmee men in 2001 de composietsector betreedt, zijn veren van gericht eindeloos glasvezel voor de onderbouw van de Zwitserse fabrikant Bico. Het miljoenenmaal geproduceerde onderdeel kenmerkt zich door een hoge vermoeiingsbestendigheid en een bijzonder grote veerweg.

En ook in de metaalverwerking gebeurt er veel. Zo worden veeleisende materialen zoals titanium verwerkt, worden uiterst precieze onderdelen voor de horloge-industrie gemaakt, of wordt een vulpeilbewaking voor scheepsvaten geproduceerd. Met de ontwikkeling van gereedschappen voor de productie van stans- en vormdelen voor de breimachindustrie en voor een fabrikant van elektromotoren betreedt men nieuwe markten. Door slimme ontwikkeling en betrouwbare fabricage ontstaan langdurige zakelijke relaties die tot op heden voortduren.

Nieuw speelgevoel voor trompet, trombone en co.

Wie echter denkt dat de Zwitserse knutselaars zich richten op hun succesvolle sectoren, die vergist zich. Integendeel, in 2011 begint een bijzonder succesverhaal in een branche die niemand meteen met vezelversterkte kunststoffen zou associëren. Voor daCarbo AG produceert Nägeli Swiss AG de geluidskappen voor trompetten, trombones en bugels, evenals de S-bogen voor saxofoons. Daarbij spelen de vezelversterkte kunststoffen hun sterke punten uit. De onderdelen kunnen met grote vrijheid worden ontworpen. Het koolstofvezel optimaliseert het trillingsgedrag van de instrumenten doordat het energieverslindende trillingen voorkomt. Ook hier draait het dus om het besparen van kracht. Jazz- en concertmuzikanten van over de hele wereld zweren bij de blaasinstrumenten met de zwart-gouden uitstraling. “Wie ze eenmaal heeft gespeeld, die laat ze niet meer los,” weet Christoph Nägeli te vertellen.

Met een revolutionair proces naar een prijswinnend product

Maar ook de traditionele markt profiteert nog steeds van de experts in de omgang met vezelversterkte kunststoffen, want Nägeli Swiss AG industrialiseert in 2019 de revolutionaire aCC-productiemethode (geautomatiseerd composietcompressieproces). Daarbij worden vezelchips tot complexe 3D-vormdelen geperst met bijna elke gewenste geometrie, en dat in seriegroottes. Dit opent ongekende mogelijkheden voor lichtgewichtbouw. Een nieuw ontwikkeld en met deze methode vervaardigd serieonderdeel ontvangt op de Swiss Plastics Expo 2020 in Luzern de publieksprijs als meest geliefde productpresentatie. Het onderlegblok ‘Chock MAX’ van koolstofvezel voor vliegtuigen tot 350 ton wordt bekroond. Het product dat Nägeli produceert voor ALPHACHOCKS is zeer licht, absoluut robuust en kan onder het wiel worden ingeklapt, zodat het met weinig kracht kan worden verwijderd. Nägeli produceert het gepatenteerde serieproduct in de nieuwe aCC-methode. En zo is men bij Nägeli trots op de veelzijdige competenties die men in de afgelopen decennia heeft opgebouwd.