De Berg Apotheek wordt een productiebedrijf in nieuwe ruimtes

De Berg Apotheke Tecklenburg heeft op locatie in Ibbenbüren nieuwe productieruimtes gebouwd om te voldoen aan de toenemende vraag naar haar producten en diensten. In verband met de verhuizing van Tecklenburg naar Ibbenbüren werd tegelijkertijd een fabrikantvergunning volgens AMG §13 afgegeven door de Bezirksregierung Münster.
   
De Berg Apotheke levert al meerdere jaren huisartsen en patiënten rechtstreeks verschillende geneesmiddelen in gebruiksklare vorm. Daartoe behoren cytostatica, parenterale voeding, pijnkoffers en oftalmica. De vraag naar deze preparaten steeg de afgelopen jaren gestaag, zodat het management twee jaar geleden besloot de productieruimtes in Tecklenburg op te geven vanwege het gebrek aan uitbreidingsmogelijkheden en op de bestaande locatie in Ibbenbüren nieuwe en daarmee extra productieruimtes te creëren. Als planpartner koos men voor Carpus Prozess Experten GmbH.

Samen met een lokale architect hebben de Carpus Prozess Experten de nieuwe productieruimtes inclusief de daarin geïnstalleerde voorzieningen zodanig gepland dat volledig wordt voldaan aan de huidige EU-GMP-eisen, in het bijzonder die van bijlage 1. Het doel was het verkrijgen van een fabrikantvergunning volgens AMG. Hiervoor moesten aanvullende maatregelen worden genomen, zoals het opzetten van een GMP-conform kwaliteitsmanagementsysteem. De planning en de aanpak bij kwalificatie en validatie werden tijdig afgestemd met de bevoegde autoriteit, zodat kon worden verzekerd dat er acceptatie was door de verantwoordelijke inspecteurs.

In totaal werden ongeveer 500 m² cleanroom van klasse D en B gerealiseerd in een bestaand gebouw. Naast de installatie van vloer, wanden en plafonds en de bijbehorende schakelruimtes was de installatie van de ventilatietechniek vanwege de geringe plafondhoogte van 3 m een bijzondere uitdaging. Alle armaturen die regelmatig onderhoud vereisen, werden servicevriendelijk van buitenaf toegankelijk geïnstalleerd (buiten de cleanroomklasse B).

Voor de aseptische productieprocessen, die in cleanroomklasse A moeten plaatsvinden, werden 8 nieuwe LF werkbanken gepland en gerealiseerd.

Omdat de Berg Apotheke zowel CMR-preparaten (kankerverwekkend, mutageen en reproductietoxisch) als niet-CMR-preparaten verwerkt, werden twee strikt gescheiden gebieden ingericht. Voor beide gebieden werden aparte ventilatiesystemen geïnstalleerd en aparte personeels- en materiaalsschleusen ingericht. Zo kan het risico op kruiscontaminatie veilig worden uitgesloten.
 
Binnen de twee gebieden wordt via een passend drukniveau het zogenaamde ‘Clean Corridor’-principe gerealiseerd. Hiermee wordt kruiscontaminatie binnen de gebieden door verschleping tussen de verschillende productieruimtes uitgesloten. Bij dit concept wordt de corridor op een hoger drukniveau gehouden dan de aangrenzende productieruimtes van dezelfde cleanroomklasse.

Door het gezamenlijke gebruik van de ondersteunende functies zoals voorbereiding, reiniging en opslag, die in ruimtes van cleanroomklasse D zijn ondergebracht, kon de benodigde ruimte worden geoptimaliseerd en zo voldoende ruimte voor de verschillende productieprocessen worden gecreëerd.

Bij de planning van de schakelruimtes is vooral gelet op functionaliteit en het voorkomen van verschleping van micro-organismen. Zo wordt verzekerd dat aan de microbiologische eisen van de betreffende cleanroomklassen wordt voldaan.

Voor het toezicht op de hygiënische omstandigheden is een computergestuurd monitoringsysteem geïnstalleerd dat continu deeltjes in cleanroomklasse A en de drukken in het gehele productiegebied registreert en bewaakt. Daarnaast is een microbiologisch monitoringsysteem opgezet dat moet waarborgen dat aan de hygiënische eisen wordt voldaan.

Alle GMP-relevante systemen zijn volgens bijlage 15 van de EU-GMP-richtlijn risicogebaseerd gekwalificeerd en de bijbehorende procedures (sterilisatie, productie) zijn gevalideerd.

Alle bovengenoemde maatregelen hadden tot doel de technische randvoorwaarden te scheppen voor het verkrijgen van een fabrikantvergunning volgens AMG §13. Daarnaast is in samenwerking met CPE en de Berg Apotheke een GMP-conform kwaliteitsmanagementsysteem ontwikkeld. Dit omvat onder andere de noodzakelijke ‘systemische’ werkvoorschriften (SOP’s) zoals een Change Control-procedure, afhandeling van afwijkingen, kwalificatie en het opstellen van GMP-conforme documentatie. Bovendien is een Site Master File (SMF) opgesteld, dat de gehele bedrijfsvoering met de bijbehorende organisatie en processen in korte vorm beschrijft.

Aan de hand van het voorbeeld van de Berg Apotheke wordt duidelijk dat complexe projecten bij een professionele planning en projectleiding succesvol kunnen worden afgehandeld, dat wil zeggen op tijd en kostenbewust. Het verkrijgen van de fabrikantvergunning na een succesvolle GMP-inspectie door vertegenwoordigers van de Bezirksregierung vormde het afsluitende resultaat van een goede samenwerking tussen Carpus Prozess Experten en de Berg Apotheke.

Andreas Nuhn, Katrin Bredohl