Aanvaarde regels van de techniek (aRdT)

Aanvaarde regels van de techniek (aRdT)

Belangrijke termen die bij alle ingenieurdiensten voorkomen, zijn onder andere
- Stand van de techniek of
- gemiddelde kwaliteit.
Het zijn zogenaamde onbepaalde rechtsbegrippen. Het concretiseren, objectiveren en tastbaar maken hiervan is een doel van de technische regelstelling. Daartoe dienen bijvoorbeeld de erkende regels van de techniek (aRdT).
Een aRdT is altijd een technische regel, maar niet elke technische regel is een erkende regel van de techniek.

De definitie luidt:
Erkende regels van de techniek zijn regels die in de wetenschap als theoretisch correct worden erkend, die binnen de kring van op de actuele stand opgeleide vakmensen algemeen bekend zijn, en die op basis van praktische ervaring als technisch geschikt worden erkend.

Erkende regels van de techniek hoeven niet noodzakelijk schriftelijk vastgelegd te zijn.
Wanneer is een technische regel een erkende regel van de techniek? Of: waarom is een leerboek; of ook dit boek; geen aRdT?

Om een document als aRdT in aanmerking te laten komen, moeten bepaalde voorwaarden worden nageleefd:
- Bij de ontwikkeling moeten bepaalde 'spelregels' gelden. Deze spelregels moeten geschikt zijn om te waarborgen dat de inhoud van de betreffende technische regel begrijpelijk en onafhankelijk (bijvoorbeeld van eenzijdige economische belangen) wordt vastgesteld.
- De (vak)publiciteit moet worden betrokken. Omdat aRdT 'op basis van praktische ervaring als technisch geschikt worden erkend' moeten er gereguleerde en transparante publicatieprocedures zijn met de stadia van ontwerppublicatie, bezwaarperiode en bezwaarafhandeling. Iedereen kan een zienswijze indienen over een ontwerp van een VDI-richtlijn of DIN-norm, en de bevoegde commissie moet zich met deze zienswijzen bezighouden en de indiener informeren over de behandeling ervan. Hierdoor wordt een extra waarborg ingebouwd tegen het vastleggen van eenzijdige bepalingen in aRdT.
- aRdT moeten actueel zijn. De techniek ontwikkelt zich door, in sommige gebieden sneller dan in andere. Een aRdT uit 1950 zal tegenwoordig meestal niet meer de stand van de techniek weergeven. Voor VDI-richtlijnen geldt daarom dat deze uiterlijk vijf jaar na publicatie op actualiteit moeten worden gecontroleerd. Een commissie van vrijwillige vakexperten beslist dan of de richtlijn voor verdere vijf jaar ongewijzigd kan blijven, of dat deze moet worden herzien, of dat deze moet worden ingetrokken.

DIN-normen en VDI-richtlijnen worden verondersteld aRdT te zijn op het moment dat zij in definitieve versies verschijnen. Dit is aanvankelijk een algemene veronderstelling. Deze normen en richtlijnen worden echter door mensen opgesteld. Het is daarom altijd mogelijk dat ze fouten bevatten. Als in een specifiek geval wordt betwijfeld of een VDI-richtlijn of DIN-norm terecht de status van aRdT heeft, moet dit in het betreffende individuele geval worden onderzocht en aangetoond.

aRdT zijn geen wettelijke voorschriften, maar privaatrechtelijke aanbevelingen, wat de indruk zou kunnen wekken dat hun toepassing volledig vrij is. Dat is echter niet het geval!
aRdT zijn impliciete contractonderdelen, ook als ze niet expliciet worden overeengekomen, en zelfs wanneer ze expliciet worden uitgesloten. De uitsluitingsclausule kan als ongeldig worden beschouwd, omdat het simpelweg niet toegestaan is om een dienst niet volgens de aRdT te leveren.

aRdT zijn niet alleen impliciet onderdeel van contracten, ze zijn veeleer dynamische contractonderdelen, dat wil zeggen: met wijziging van de aRdT verandert ook de inhoud van een contract, en dit onafhankelijk van de wil van de partijen. Voor de acceptatie is een bouwwerk vereist dat overeenkomt met de gewijzigde stand van de techniek.

De definitie van de aRdT, zoals hierboven geciteerd, stelt dat aRdT 'bij de kring van op de actuele stand opgeleide vakmensen algemeen bekend zijn'. Hieruit volgt voor de vakman op een gebied een verplichting tot bijscholing met betrekking tot de aRdT.

Garantie en aansprakelijkheid
Voor het leveren van een prestatie is de leverancier aansprakelijk. Aansprakelijkheid bestaat hier ook bij het gebruik van verouderde RdT, bij ontbrekende aRdT en bij het gebruik van foutieve aRdT. Dit komt doordat garantie een resultaatsaansprakelijkheid is zonder rekening te houden met schuld.

Dit is volgens de opvatting van de auteur gebaseerd op het principe van goed vertrouwen, dat een centrale rol speelt in het Duitse rechtssysteem: De opdrachtgever die een vakbedrijf inschakelt dat beweert de benodigde competentie voor het leveren van de prestatie te bezitten, mag deze uitspraak geloven. Daarmee is de leverancier, de opdrachtnemer, aansprakelijk dat de prestatie correct wordt uitgevoerd, dat wil zeggen volgens de stand van de techniek en in overeenstemming met de relevante aRdT.

Bindendheid en waarde van verschillende aRdT
Misverstanden in het publiek; zelfs in de vakpubliciteit; bestaan vaak bij de vraag: Wat is meer waard: een VDI-richtlijn of een DIN-norm?
De vraag is heel eenvoudig te beantwoorden: Beide zijn a priori aRdT en als zodanig in de bovenstaande zin even bindend en even waardevol. (Als u de auteur persoonlijk zou vragen, zou hij echter zeggen dat hij vindt dat een VDI-richtlijn meer waard is dan een DIN, omdat deze onafhankelijk van bedrijfsbelangen is opgesteld en meer praktische aspecten behandelt dan DIN-normen. Maar dat heeft niets met het juridische te maken.)

Auteur: Dipl.-Phys. Thomas Wollstein, VDI Vereniging van Duitse Ingenieurs TGA