Brak szans na zarazki

Aby rana się nie zainfekowała, ważne jest, aby powietrze nad polem operacyjnym było jałowe. (© HRI)

W sali operacyjnej o najwyższych wymaganiach dotyczących czystości powietrza przewiduje się zastosowanie tak zwanej płyty sufitowej TAV o powierzchni dziesięciu metrów kwadratowych do wentylacji. Ponadto powietrze musi być wymieniane sto razy na godzinę. W pomieszczeniach biurowych odbywa się to tylko trzy- do sześciokrotnie. Te sufity mają zapewnić niezawodne dostarczanie powietrza wolnego od drobnoustrojów do pomieszczenia poniżej. TAV oznacza pionowy przepływ powietrza o niskiej turbulencji i wymuszeniu. Jednak mimo wysokiego nakładu energetycznego na transport powietrza, nawilżanie i osuszanie oraz regulację temperatury powietrza, te sufity nie są w stanie zapewnić niezbędnej ochrony podczas operacji na stole operacyjnym. Istnieje ryzyko zakażenia rany.

Aby umożliwić najwyższą ochronę przed drobnoustrojami w salach operacyjnych, na Uniwersytecie Technicznym w Berlinie, w Instytucie Hermanna Rietschela, pod kierownictwem prof. dr-inż. Martina Kriegle, rozpoczęto trzyletni projekt badawczy dotyczący energooszczędnej wentylacji wielofunkcyjnych sal operacyjnych. Projekt jest finansowany przez Federalne Ministerstwo Gospodarki i Energii (BMWi) kwotą około 800 000 euro.

„Przyczyną tego, że sufity TAV nie są w stanie utrzymać pola operacyjnego poniżej poziomu drobnoustrojów”, mówi Martin Kriegel, „jest wyposażenie techniczne sal operacyjnych”. Lampy, jednostki zasilania sufitowego, skomplikowane wyposażenie medyczne, aż po urządzenia obrazujące, a także personel operacyjny zakłócają przepływ powietrza w pomieszczeniu. „Przez te liczne geometryczne i termiczne przeszkody przepływ wymuszony nad raną na stole operacyjnym ulega zakłóceniu. „Ochrona przed wnikaniem drobnoustrojów i cząstek nie jest już zapewniona”, dodaje Kriegel. W Niemczech rocznie przeprowadza się około 16,2 miliona operacji, podczas których w około 225 000 przypadków dochodzi do zakażeń ran pooperacyjnych. To 1,9 procent. Oprócz pogorszenia zdrowia pacjenta, zwiększone koszty leczenia powodują rocznie dodatkowe wydatki rzędu około trzech miliardów euro dla systemu opieki zdrowotnej.

Aby sprostać rosnącym wymaganiom dotyczącym uniwersalnego wykorzystania sal operacyjnych, mają zostać opracowane odpowiednie koncepcje ochrony technicznej wentylacji z możliwie największą skutecznością ochrony (minimalne ryzyko wystąpienia zakażeń ran pooperacyjnych i lepsza ochrona pracowników operujących) przy mniejszym zużyciu energii. To jest cel tego projektu. Podstawą jest analiza zagrożeń: systematyczne badanie potencjalnych źródeł drobnoustrojów, ich charakterystyki emisji i rozprzestrzeniania się oraz drogi wnikania drobnoustrojów do powietrza w sali operacyjnej. Dzięki zoptymalizowanym systemom wentylacyjnym możliwe jest zmniejszenie ilości powietrza w salach operacyjnych do jednej trzeciej dotychczasowej, przy jednoczesnym zwiększeniu skuteczności ochrony. W 4 800 salach operacyjnych w Niemczech oznacza to teoretyczną oszczędność energii na poziomie 84 gigawatogodzin rocznie, wyłącznie na energii elektrycznej potrzebnej do transportu powietrza. To jest pięciokrotność zużycia energii elektrycznej całego niemieckiego systemu kolejowego rocznie.

Wraz z Instytutem Roberta Kocha (RKI) i Charité – Uniwersyteckim Szpitalem Medycznym w Berlinie, a także przy wsparciu firm z branży medycznej i techniki wentylacyjnej, na podstawie wyników badań opracowane zostaną szczegółowe zalecenia dotyczące realizacji i działań, które pomogą przenieść wyniki badań z fazy naukowej do praktyki.