Verklaring van Joachim Schäfer, algemeen directeur van Messe Düsseldorf GmbH, over MEDICA 2016 in Düsseldorf (14 tot 17 november 2016)

De medische technologie blijft een fascinerende groeimarkt. De zeer sterke periode vooral aan het begin van het millennium, toen de bedrijven in de internationale branchegemiddelden meerdere jaren achtereen een dubbele cijfergroei in omzet behaalden, lijkt nu voorbij. Echter wordt de medische technologie-business door de talrijke marktverslagen nog steeds als veelbelovend beschreven. Een sterk teken voor een ongewijzigd goede marktperspectief is de innovatiedrang van de aanbieders. Het aandeel van de uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling in verhouding tot de omzet ligt bijvoorbeeld bij de Duitse medische technologiebedrijven op negen procent en daarmee duidelijk hoger dan in de chemie- of verwerkende industrie. En volgens het Europees Octrooibureau werden er in 2015 ook geen technologische sectoren geregistreerd waarin wereldwijd zoveel octrooiaanvragen werden ingediend als uit de medische technologie.

Veranderd is voor de bedrijven de toegang tot hun klanten en dat is een ontwikkeling die ook dit jaar weer de wereldwijde toonaangevende medische beurs MEDICA in Düsseldorf (looptijd: 14 – 17 november 2016 / maandag - donderdag) als trendbarometer van de markt zal kenmerken. Terwijl decennia lang aanbieders van medische technologie direct met artsen en directeuren van individuele klinieken onderhandelden, vinden tegenwoordig investeringen plaats via samenwerkingen in inkoopverenigingen of in grote ziekenhuisconglomeraten door overkoepelende, centraal opererende instanties. Een sterke positie wordt daarnaast toegekend aan de handel, waardoor aanbieders vooral in exportzaken relatief eenvoudig marktpositie kunnen realiseren in de voorkeurslanden. In de som van deze ontwikkelingen zien de aanbieders zich geconfronteerd met een hardere concurrentie en toenemende prijsdruk.

Bij MEDICA wordt de concentratie van inkoopmacht weerspiegeld in een hoge besluitvaardigheid van de bezoekers en in een toenemend aantal bezoekers uit niet-medische sectoren zoals bijvoorbeeld ziekenhuismanagement en de nationaal en internationaal opererende handel. Meer dan 80 procent van de MEDICA-bezoekers (2015: 130.000) is medebepalend of adviseert vakinhoudelijk bij inkoopbeslissingen.

Aanbieders in topvorm – digitalisering vordert

Voor de aanbieders biedt elke MEDICA de kans om zich aan dit besluitvaardige en verkooprelevante publiek in topvorm te presenteren. Dit lijkt meer dan ooit geboden, want de geschetste marktontwikkelingen worden door de medische technologie met een waardegeoriënteerde verkoop beantwoord. Centraal staat daarbij niet geïsoleerd de prijs van medische producten, apparaten en systemen, maar een kosten-batenanalyse over de volledige levenscyclus van het product. Hierbij worden bijvoorbeeld after-sales-services zoals apparaatonderhoud, gebruikersopleidingen of ook de passende financiering meegenomen.

Wat de noviteiten betreft, zal MEDICA 2016 met opnieuw ongeveer 5.000 exposanten uit circa 70 landen weer in het bijzonder de aandacht trekken van de wereldwijde gezondheidszorgsector. Want de markt wordt gekenmerkt door dynamiek op het gebied van belangrijke aanbodstrends. Wie ‘up to date’ wil blijven, moet dus een bezoek aan Düsseldorf midden november zeker niet missen.

Zo vordert de digitalisering van de gezondheidszorg onstuitbaar en dat betreft alle gebieden, zowel de ambulante als de klinische, en evenzeer arts en patiënt. Wat Duitsland betreft, zou de onlangs aangenomen E-Health-wetgeving ervoor kunnen zorgen dat de netwerking van de actoren in het zorgproces eindelijk aanzienlijk wordt verbeterd door een effectievere vastlegging en benutting van patiëntgegevens – althans dat is de duidelijke doelstelling. Het tot nu toe overheersende ‘digitale lapjesdeken’ van weliswaar moderne, maar onderling slecht afgestemde oplossingen zou nu in het kader van een consistente gegevensintegratie kunnen worden verweven tot een beter geheel.

Innovaties in de schijnwerpers en veel prominente ‘op de start’

Hoe de digitale toekomst in de gezondheidszorg eruit zal zien, kunnen bezoekers van MEDICA 2016 zelf ontdekken bij de exposanten met hun vele noviteiten, evenals in lezingen en presentaties bijvoorbeeld tijdens het MEDICA CONNECTED HEALTHCARE FORUM (met MEDICA App COMPETITION) of het MEDICA HEALTH IT FORUM (beiden in hal 15).

In het bijzonder ‘wearables’ en smartphones in combinatie met speciale health-apps, die ook door de patiënt zelf kunnen worden gebruikt, hebben het potentieel om in de toekomst onmisbare onderdelen van de verbonden gezondheidszorg te worden. Al veel van de noviteiten die op MEDICA 2015 werden gepresenteerd, illustreren dit, zoals een mobiel 22-kanaals ECG-systeem voor tablet en smartphone of een analysetool voor het vastleggen van slaapactiviteiten – kwalitatief bijna op slaaplabniveau. Talrijke andere Mobile Health-toepassingen zijn momenteel in ontwikkeling, waarbij veel draait om hart- en vaatziekten, diabetes en telemonitoring van therapieën. Want hier kan in de toekomst, uitgaande van het aantal patiënten, worden uitgegaan van een bijzonder hoog gebruikspotentieel.

Ook de Big Data-thema blijft spannend, maar het zou beter Smart Data moeten heten. In de kern gaat het om het samenbrengen en analyseren van enorme hoeveelheden patiëntgegevens, zodat er inzichten kunnen worden verkregen over het ontstaan en de effectieve behandeling van bepaalde ziekten. Het spreekt voor zich dat de toekomstkansen uitstekend zijn, nu naast vele start-ups ook grote spelers uit de digitale economie zoals Google, Apple, Microsoft of IBM actief worden in de gezondheidssector en momenteel enorme bedragen investeren, bijvoorbeeld in de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie. Het resultaat is innovatieve software die deels sensationele opties biedt. Zo geldt dat bijvoorbeeld voor de ontwikkeling en het onderzoek naar algoritmen voor geautomatiseerde beeldanalyse. Op het gebied van beroertes is er al een veelbelovende oplossing met als doel de expertise van neurologen bij de beoordeling van CT-beelden softwarematig algemeen toegankelijk te maken. Op deze wijze kunnen bijvoorbeeld in de spoedeisende hulp sneller beslissingen worden genomen over verdenkingen van een beroerte, ook zonder aanwezigheid van een neuroloog.

Met de kansen en gevolgen van de digitalisering van de gezondheidszorg zal ook het MEDICA ECON FORUM zich bezighouden. Het samen door de Techniker Krankenkasse en de Messe Düsseldorf georganiseerde forum (in hal 15) heeft zich gevestigd als platform voor het gezondheidszorgpolitieke dialoog, zoals de toezeggingen van prominente gasten voor dit jaar weer laten zien. Al vast hebben onder andere bevestigd: Bundesgesundheitsminister Hermann Gröhe, NRW-minister van Volksgezondheid Barbara Steffens en ook Maria Klein-Schmeink, gezondheidspolitieke woordvoerder van de Bundestagsfractie Bündnis 90/Die Grünen.

De derde dimensie krijgt ingang in operatiekamers

Maar niet alleen bits & bytes bewegen de gezondheidszorg. Ook de medische technologie heeft boeiende onderwerpen te bieden. Momenteel zijn vooral innovaties voor de interventionele procedures opvallend. Bij moderne operatieprocedures is een ‘geïntegreerde’ aanpak de norm. Gegevens uit beeldvormingstechnieken worden meegenomen in de besturing van chirurgische assistentiesystemen. Soms worden deze zelfs intraoperatief gegenereerd door aanwezige beeldvormingssystemen in de operatie, zodat de ingreep precies en minimaal invasief kan worden uitgevoerd. Vooral vorderingen op het gebied van endoscopie en instrumenten voor minimaal invasieve chirurgie bieden grote voordelen.

Momenteel krijgt de derde dimensie steeds meer ingang in operatiekamers. Bij zogenaamde 3-D-laparoscopiesystemen bevinden zich aan het uiteinde van het endoscoop twee exact op elkaar afgestemde beeldsensoren, die de chirurg tijdens de minimaal invasieve ingreep een natuurgetrouw 3D-endoscopisch beeld geven. De ruimtelijke voorstelling vergemakkelijkt het inschatten van anatomie en instrumentgebruik voor de chirurg. Zo kan bijvoorbeeld de naald bij het hechten beter worden herkend, wat nauwkeuriger en sneller handelen mogelijk maakt.

Conferenties aan de grens van de vakbeurs

Deze belangrijke trends in de medische technologie worden bij MEDICA niet alleen door de noviteiten van de exposanten besproken, maar ook weerspiegeld in de programma’s van de begeleidende conferenties.

Zo worden bijvoorbeeld de MEDICA MEDICINE & SPORTS CONFERENCE genoemd, die onder andere de toepassing van lichaamsnabije applicaties en ‘wearables’ voor vitalmonitoring behandelt, of ook de MEDICA EDUCATION CONFERENCE.

Deze wordt dit jaar voor de derde keer georganiseerd door de Deutsche Gesellschaft für Innere Medizin (DGIM) en biedt de deelnemers een uitstekende gelegenheid om zich tijdens een wetenschappelijke bijscholingsbijeenkomst, parallel aan de grootste medische beurs ter wereld, te informeren en uit te wisselen over nieuwe technieken en hun medische toepassing. Van de vier conferentiedagen staat elke dag onder een thematische focus. Daarbij vormen ‘Nieuwe operatietechnieken in de chirurgie’ onder andere met de reeds genoemde innovaties op het gebied van 3D-laparoscopie de aftrap.

De daaropvolgende dagen richt de MEDICA EDUCATION CONFERENCE zich op beeldvorming en interventionele procedures (bijvoorbeeld magnetische resonantiebeeldvorming en echografie), toekomsttechnologieën voor de interne geneeskunde (bijvoorbeeld telemonitoring bij chronische ziekten) en op de laatste dag de diagnostiek in de interne geneeskunde, laboratoriumgeneeskunde, toxicologie en hygiëne.

Wat het programma van de MEDICA-conferentie betreft, zullen ook de 39e Duitse Ziekenhuisdag, als leidende gebeurtenis voor de directie en het management van Duitse klinieken, de internationale DiMiMED-conferentie voor specialisten op het gebied van krijgsmacht- en rampenzorg, en de MEDICA PHYSIO CONFERENCE een nauwe inhoudelijke koppeling realiseren met de thema’s van de vakbeurs – afgestemd op de specifieke belangen van de respectieve doelgroepen.

Complete breedte voor ambulante en klinische zorg

Een centrale kracht van MEDICA is en blijft dat ze op één locatie en op hetzelfde moment niet alleen oplossingen voor afzonderlijke medische disciplines behandelt, maar voor de volledige ‘workflow’ van de patiëntenzorg.

Zo zullen de bijna 5.000 exposanten MEDICA 2016 gebruiken om op meer dan 116.000 vierkante meter gehuurde ruimte de volledige breedte van nieuwe producten, diensten en procedures voor gebruik in ambulante of klinische setting te presenteren.

De duidelijk gestructureerde kerngebieden van de MEDICA vakbeurs zijn: Elektromedische apparatuur / Medische technologie (meer dan 2.500 exposanten), laboratoriumtechniek / Diagnostica, fysiotherapie / orthopedietechniek, benodigdheden en verbruiksartikelen, informatie- en communicatietechnologie, medisch meubilair en speciale ruimte-inrichting voor klinieken en praktijken.

COMPAMED – hotspot voor complexe hightech-oplossingen

Parallel aan MEDICA vindt dit jaar voor de 25e keer de COMPAMED plaats. Met jaarlijks steeds nieuwe topwaarden qua aantal exposanten en bezoekers heeft zij zich al lang ontwikkeld tot de internationaal leidende markt- en communicatieplatform voor toeleveranciers van de medische technologie-industrie. Maar niet alleen de cijfers kloppen: bijna 800 exposanten. Ook de kwaliteit van het aanbod is door de jaren heen veranderd en in gelijke tred met de veranderingen op de markt voor medische technologie voortdurend verbeterd. Waar ooit vooral eenvoudige componenten, onderdelen en uitrustingen voor technische apparaten en medische producten werden gepresenteerd, is COMPAMED vandaag de dag de hotspot voor complexe hightech-oplossingen.

Hier liggen vooral trends in microsystemen voor mobiele diagnostiek-, monitoring- en therapiesystemen. Te noemen zijn bijvoorbeeld slimme sensoren en energieopslag voor gebruik in ‘wearables’, microtechnologie-toepassingen voor intelligente implantaten of gedrukte elektronica. Daarnaast winnen de contractproductie en het uitbesteden van diensten voor alle procesketenelementen (bijvoorbeeld ontwikkeling, productie, supply chain management, kwaliteitsbeheer, onderdelenbeheer) verder aan belang. Of het nu gaat om grote bedrijven of kleine familiebedrijven uit de medische technologie, de toeleveranciers bieden zich aan als competente partners. Dit stelt hen in staat zich te richten op hun kerncompetenties en efficiëntie te verhogen door processen uit te besteden die daar niet toe behoren.

Met 18.800 bezoekers behaalde COMPAMED vorig jaar haar tot nu toe beste resultaat. Een van de redenen hiervoor: de verlenging van de beurs tot vier dagen. Ook dit jaar wordt het evenement van maandag tot en met donderdag gehouden en dus volledig parallel aan MEDICA (in hal 8a en 8b). Dit geeft toeleveranciers en hun klanten – vooral de productontwikkelaars, productieverantwoordelijken en inkoopbeslissers van de MEDICA-exposanten – een waardevolle extra tijd voor gesprekken over gezamenlijke projecten.

In haar unieke combinatie vormen MEDICA en COMPAMED samen de volledige procesketen en het complete aanbod van medische producten, apparaten en instrumenten. Ze beslaan samen de hele beurslocatie in Düsseldorf (19 hallen).

Het bezoeken van beide evenementen is zoals voorgaande jaren mogelijk met slechts één ticket.