Swissmedic verleent goedkeuring voor de nieuwe productiefaciliteit voor radiopharmazeutica

Susanne Geistlich, hoofd van de groep Klinische Medicatievoorziening bij PSI, tijdens het werk aan een van de vulinstallaties in het nieuwe farmalaboratorium. In zo'n cel worden de radiopharmaca in injectieflessen gevuld. De aseptische omgeving en een speciaal filtersysteem zorgen voor een steriel product. (Foto: Paul Scherrer Instituut/Mahir Dzambegovic) / Susanne Geistlich, hoofd van de groep Klinische Medicatievoorziening bij PSI, die werkt aan een van de vulinstallaties in het nieuwe farmalaboratorium. In deze cellen worden de radiopharmaca in injectieflessen gevuld. De aseptische omgeving en een speciaal filtersysteem zorgen voor een steriel product. (Foto: Paul Scherrer Instituut/Mahir Dzambegovic)

Susanne Geistlich controleert een monster van de hygiëne-monitoring op steriliteit. De aseptische productie van steriele geneesmiddelen vereist effectieve hygiënemaatregelen in de ruimten en bij het personeel. (Foto: Paul Scherrer Instituut/Mahir Dzambegovic) / Susanne Geistlich controleert een hygiëne-monitoringmonster op steriliteit. De aseptische productie van steriele geneesmiddelen vereist effectieve hygiënemaatregelen in de ruimten en onder het personeel. (Foto: Paul Scherrer Instituut/Mahir Dzambegovic)

Bij Paul Scherrer Instituut PSI worden in de toekomst met behulp van een nieuwe installatie kleine partijen hooggespecificeerde medicijnen geproduceerd. Vervolgens worden deze rechtstreeks naar de ziekenhuizen gebracht, waar ze worden ingezet bij de behandeling van tumorpatiënten.

Samen met ETH Zürich ontwikkelen onderzoekers bij PSI al meer dan 20 jaar nieuwe medicijnen voor de diagnose en behandeling van tumoren, zogenaamde radiofarmaca. Radiofarmaca bestaan voornamelijk uit twee componenten: een radioactieve stof, het zogenaamde radionuklide, en een bio-molecuul dat als drager fungeert. Het bio-molecuul is zodanig ontworpen dat het zich aan bepaalde oppervlaktestructuren van kankercellen kan hechten en zo het radionuklide doelgericht naar de tumor kan brengen. Afhankelijk van de aard van de radioactieve verval van het radionuklide kan de vrijgekomen straling de tumor lokaliseren of het kankergewebe gericht bestrijden.

De weg van laboratorium naar kliniek

Het zoeken naar geschikte oppervlaktestructuren en het combineren van radionukliden met de juiste bio-moleculen is een uiterst veeleisende en tijdrovende taak. Daarnaast moeten ook procedures worden ontwikkeld die een schone en veilige productie van deze stoffen onder een wettelijk nauwkeurig gedefinieerde, zogenaamde «Good Manufacturing Practice» (GMP), garanderen, zodat ze in de kliniek mogen worden gebruikt. «Totdat het goedgekeurde geneesmiddel is, moeten de in het laboratorium ontwikkelde stoffen eerst klinische proeven doorstaan. De productie van kwalitatief hoogwaardige en reproduceerbare medicijnen is essentieel om de veiligheid van patiënten te waarborgen en de betrouwbaarheid van de studies te garanderen», aldus Susanne Geistlich, hoofd klinische medicatievoorziening bij PSI.

Radiofarmaca worden intraveneus toegediend. Om verontreinigingen, bijvoorbeeld met micro-organismen, te voorkomen, moeten de medicijnen steriel zijn. Thermische sterilisatieprocessen, zoals standaard in de farmaceutische productie worden toegepast, zijn echter tijdrovend. Omdat radiofarmaca slechts een zeer korte houdbaarheid hebben, die wordt bepaald door de zogenaamde halveringstijd van de radionukliden van enkele minuten tot enkele dagen, zouden ze na zo'n procedure meestal onbruikbaar zijn. Om steriele producten te garanderen, moet het productieproces daarom al contaminatievrij verlopen en moet het hele laboratorium voldoen aan de hoogste hygiënevoorschriften. De vulinstallaties bevinden zich bovendien in aseptische cellen. Hier worden de injectievloeistoffen via steriele filters direct in de productflesjes gevuld. De fijne poriën van het filter verwijderen daarbij alle micro-organismen uit het product.

De korte halveringstijd van de radionukliden sluit ook een productie op voorraad uit. De radiofarmaca worden daarom altijd alleen geproduceerd op basis van de actuele behoefte en op het bestelde moment.

Gespecialiseerde productiefaciliteiten op een unieke locatie

De hoge eisen aan een snelle en kwalitatief hoogwaardige geneesmiddelenproductie vereisen naast knowhow ook de benodigde infrastructuur. Het nieuwe farmalaboratorium, dat nu de bedrijfsvergunning heeft gekregen, biedt drie hoogmoderne productie-eenheden om aan de eisen van Good Manufacturing Practice te voldoen.

De drie eenheden worden radionuklidespecifiek bedreven. Hierdoor kunnen per eenheid verschillende bio-moleculen worden gecombineerd met elk een radionuklide. Voor de productie van radionukliden kan het Centrum voor radiofarmaceutische wetenschappen terugvallen op de deeltjesversnellers van de grote onderzoeksinstallaties bij PSI. Terwijl ziekenhuizen, zoals het Universitair Ziekenhuis Zürich, daarvoor compacte, gestandaardiseerde medische cyclotrons gebruiken, heeft de ontwikkeling van nieuwe stoffen, zoals die bij PSI wordt uitgevoerd, innovatieve installaties nodig die een breed scala aan versnelde deeltjes en energieën bieden. Hier toont zich het potentieel van de unieke laboratoriuminfrastructuur bij PSI. «De directe nabijheid van de grote onderzoeksinstallaties stelt ons in staat om voortdurend nieuwe medicijnen te ontwikkelen en deze direct ter plaatse te produceren voor klinische studies», aldus Susanne Geistlich.

Met het Park Innovaare ontstaat bovendien een spannende vestigingsmogelijkheid voor de industrie in de directe omgeving van PSI. De ultramoderne campus biedt in de toekomst ruimte voor gevestigde grote bedrijven, MKB's en start-ups, die de infrastructuur bij PSI kunnen gebruiken om innovatieve medicijnen efficiënter in de klinieken te brengen. Met zijn nieuwe productielijn biedt PSI een aantrekkelijke locatie om het onderzoek, de ontwikkeling en de distributie van nieuwe radiofarmaca te stimuleren.