Nu in de orbit

De kleinste satelliet "TechnoSat" heeft een afmeting van 305 x 465 x 465 millimeter. (© TU Berlin/ILR)

Het “TechnoSat“-projectteam van de vakgroep Ruimtevaarttechniek aan de TU Berlijn. (© TU Berlijn/ILR)

Wetenschappers van de TU Berlijn bouwen „TechnoSat“ in Baikonur aan de bovenste trap van de drievoudige Sojoez-raket. (© TU Berlijn/ILR)

Op vrijdag 14 juli 2017 werd de twaalfde kleinsatelliet van de TU Berlin gelanceerd. "TechoSat" werd om 8.36 uur Midden-Europese Zomertijd (MEZT) vanaf het Kosmodroom in Kazachstan in een baan op 660 kilometer hoogte gebracht, aan boord van een Sojojs-raket. De scheiding in de doelbaan vond plaats na 8794,2 seconden, dus ongeveer 2 uur en 26,5 minuten. Ruimtevaartenthousiastelingen konden de lancering live volgen via livestream. "TechnoSat" is ontwikkeld door het vakgebied Ruimtevaarttechniek van Prof. Dr.-Ing. Klaus Brieß van het Instituut voor Lucht- en Ruimtevaart van de Faculteit V Verkeers- en Machinebouwsystemen. Het project wordt gefinancierd door het Duitse Centrum voor Lucht- en Ruimtevaart (DLR) met middelen van het Bundesministerium für Wirtschaft und Energie. 

Technologieproefmissie met zeven experimenten 

De achthoekige en ongeveer 20 kilogram wegende "TechnoSat" moet tijdens zijn minimaal eenjarige missie nieuwe technologieën onder ruimteomstandigheden testen. In de afmetingen 305 x 465 x 465 millimeter zijn in totaal zeven experimentele ladingen ingebouwd, waarvan de werking en prestaties in de orbit moeten worden getest. "TechnoSat" beschikt onder andere over een stromingsdynamische actuator. Dit is een nieuw concept voor de oriëntatie van satellieten," legt projectleider Merlin Barschke uit. "De actuator is niet zoals gebruikelijk uitgerust met een elektromotor, maar met een elektromagnetische pomp. Deze leidt een vloeibaar metaal door een ringvormige kanaal, waardoor een hoog draaimoment ontstaat. Hierdoor kan de satelliet snel en nauwkeurig worden uitgelijnd. Een belangrijk voordeel van dit concept is dat er geen bewegende mechanische onderdelen nodig zijn die de belastingen van de raketlancering moeten doorstaan." 

"TechnoSat" test ook laserretroreflectoren als gezamenlijk experiment van de TU Berlin, het Helmholtz-Zentrum Potsdam, de Oostenrijkse Academie van Wetenschappen en het German Space Operations Centre. Laserreflectoren worden op satellieten gebruikt voor de uiterst nauwkeurige bepaling van de satellietbaan vanaf de grond. Hiervoor wordt een laserstraal op de satelliet gericht en wordt de tijd gemeten totdat deze straal teruggekaatst wordt naar de aarde. De zo verkregen informatie kan bijvoorbeeld worden gebruikt om de boordelijke positiezenders te evalueren – of om de baan van satellieten die niet meer operationeel zijn, nauwkeurig te bepalen.

"Voor het experiment gebruiken we 14 kleine, goedkope en commerciële reflectoren," legt Barschke uit. "We willen hiermee aantonen dat deze relatief goedkope en niet speciaal voor deze toepassing ontworpen reflectoren toch hiervoor kunnen worden gebruikt."

Deze en de overige vijf experimentele ladingen worden beheerd door het eigen ruimtevaartcontrolecentrum van het vakgebied in Berlijn-Charlottenburg. "Zodra de satelliet binnen het bereik van onze grondstation is, zullen we eerste telemetriegegevens verzamelen. Vervolgens controleren we alle systemen en voeren we functietests uit, om daarna door te gaan met de experimenten," vat Merlin Barschke de geplande stappen samen.

Studentenopleiding met praktijknabijheid 

Met de ontwikkeling en het gebruik van "TechnoSat" heeft het instituut voor Lucht- en Ruimtevaart van de TU Berlin de praktijkgerichtheid van de studentgerichte opleiding verder kunnen uitbreiden. Het project is namelijk ontwikkeld, gebouwd en gekwalificeerd door promovendi en student medewerkers voor hun vlucht naar de ruimte. Daarnaast hebben studenten hen daarbij ondersteund in de vorm van scripties.