Pożegnanie z młotem wyburzeniowym: laboratoria jako magazyny materiałów

W myśl idei Cradle-to-Cradle, The Cradle po ukończeniu stanie się magazynem materiałów. © Interboden, HPP Architekten, wizualizacja: bloomimages

Paszporty Circularity Passports dokumentują wszystkie użyte materiały i produkty. Dzięki temu powstaje maksymalna przejrzystość – oraz nowe możliwości oceny możliwości recyklingu. © EPEA – część Drees & Sommer

Poprzez wizualizację właściwości Cradle w modelu BIM można zidentyfikować potencjały optymalizacyjne za pomocą skali kolorów. © EPEA – część Drees & Sommer

Rino Woyczyk © Drees & Sommer

Marcel Özer © EPEA GmbH - Część Drees & Sommer

Branża nauk przyrodniczych jest zasobochłonna. Ze względu na wysokie standardy w badaniach i produkcji oraz w zakresie BHP i ochrony zdrowia wiele materiałów eksploatacyjnych można używać tylko raz. Jednocześnie w obliczu kryzysu klimatycznego rośnie świadomość konieczności oszczędzania zasobów. Największy potencjał oszczędności surowców nie leży wzdłuż łańcucha wartości – lecz w laboratoriach, zakładach produkcyjnych i budynkach biurowych.

Ze wszystkich branż największe zapotrzebowanie na zasoby ma branża budowlana i nieruchomości. Budowa pochłania miliardy ton surowców, takich jak wapń, żwir, piasek, gips czy stal i miedź. Po rozbiórce można częściowo recyklingować materiały budowlane, takie jak beton. Większość produktów budowlanych i wyposażenia laboratoryjnego wciąż trafia jednak na wysypisko, mimo że kryje się w nich ogromne złoże surowców. Dzięki zmianie myślenia – od liniowego modelu efektywności do gospodarki obiegowej (Circular Economy) – te zasoby można nadal wykorzystywać.

Laboratoria jako magazyny materiałów

Cradle to Cradle to zasada projektowania, która umożliwia potencjalnie nieskończony cykl materiałów. Konstrukcje i użyte produkty muszą być tak zaprojektowane, aby mogły się albo całkowicie rozkładać w biosferze, albo – jak to najczęściej ma miejsce w branży budowlanej – być ponownie wykorzystywane jako składniki odżywcze w cyklach technicznych.

Warunkiem jest odpowiedni system i projekt produktu. Ich chemiczna struktura powinna zapewniać, że później nie będą one wprowadzać szkodliwych substancji do recyklatów i środowiska. Jakie dokładnie produkty i materiały budowlane będą używane, jaki mają ekologiczny ślad i jaką wartość reprezentują, jest dokumentowane w tzw. Building Circularity Passport. Podobnie jak certyfikat energetyczny, zawiera on wszystkie istotne informacje o możliwości obiegu danego produktu. Połączony z cyfrowym bliźniakiem budynku, automatycznie dostarcza właścicielom cyfrowy plan późniejszego demontażu.

Skale kolorów pokazują potencjały optymalizacji

Ten certyfikat obiegu obejmuje niemal każdą warstwę, każde drzwi i każdy belkę. Aby zarządzać taką ilością informacji, dane w idealnym przypadku są powiązane z cyfrową metodą planowania Building Information Modeling, czyli BIM. Po raz pierwszy dzieje się to obecnie w niemieckim biurowcu zbudowanym z drewna i technologii hybrydowej, The Cradle: wszystkie informacje są cyfrowo rejestrowane, dzięki czemu Building Circularity Passport można utworzyć bezpośrednio na podstawie modelu BIM lub zintegrować go z cyfrowym bliźniakiem. Wszystkie materiały są powiązane za pomocą identyfikatora z odpowiednimi informacjami o elementach i można je lokalizować w modelu BIM w dowolnym momencie. Ponadto, pomocne są jednoznaczne skale kolorów, które pozwalają identyfikować i oceniać różne jakości. Na przykład, jeśli łatwość oddzielenia materiałów jeszcze nie jest w pełni zapewniona, odpowiedni zestaw danych wyświetli się na czerwono lub żółto. Produkty obiegowe będą oznaczone na zielono. W ten sposób wszyscy uczestnicy od razu widzą, które elementy spełniają już standardy Cradle to Cradle, a gdzie jeszcze jest miejsce na poprawę. To nie tylko ułatwia proces planowania i budowy: gdy laboratorium lub budynek produkcyjny kończy swoją użytkową funkcję i jest rozmontowywany, automatycznie powstaje cyfrowy plan z wszystkimi istotnymi informacjami.

Realna obiegowość się opłaca

Inwestycje w budynki zgodnie z zasadami Cradle to Cradle mogą początkowo być wyższe niż w przypadku konwencjonalnych budynków. Jednak patrząc na cały cykl życia, początkowe, niewielkie dodatkowe koszty się opłacają i mogą prowadzić do wzrostu wartości nawet do dziesięciu procent. Kapitał związany z materiałami nie jest już tracony, lecz – podobnie jak w przypadku średnio- i długoterminowych inwestycji – przy zmianie przeznaczenia lub rozbiórce jest ponownie uwalniany. Nieruchomość staje się w ten sposób magazynem materiałów, którego wartość może się w czasach narastającego niedoboru surowców jeszcze bardziej zwiększać – nawet ponad inflację. Rejestrując się w centralnych internetowych bazach danych, takich jak Madaster, budynki są powiązane z międzynarodowymi giełdami surowców i platformami sprzedażowymi, co pozwala właścicielom i audytorom na szybki wgląd w rozwój dostępnego pozostałego zasobu surowców w danym budynku. Dodatkowo można zminimalizować koszty remontów, rozbiórki i utylizacji.

Zrównoważony rozwój jako miara sukcesu gospodarczego

Oprócz tych czysto ekonomicznych korzyści, w Cradle to Cradle chodzi przede wszystkim o odpowiedzialność wobec środowiska i społeczeństwa. Zmiany klimatyczne, wzrost CO2 i rosnące zanieczyszczenie środowiska wymagają właśnie takich innowacyjnych koncepcji. Dekarbonizacja i oszczędzanie zasobów poprzez wykorzystanie odnawialnej energii i materiałów niskoemisyjnych, a także skupienie na możliwości ponownego użycia i wysokiej recyklowalności, będą miały coraz większe znaczenie w branży budowlanej i nieruchomości. Szczególnie w kontekście Zielonego Ładu i związanych z nim wymagań ESG, pojawia się nawet konieczność – „must-have”. Aby w branży mogła się rozwinąć prawdziwa gospodarka obiegowa, nie wystarczy tylko zmiana podejścia producentów. Musi się zmienić mentalność wszystkich zaangażowanych, aby koncepcja Cradle to Cradle mogła w pełni rozwinąć swój potencjał.