Emeryci? Jak długo można rzeczywiście używać mopów do czyszczenia pomieszczeń czystych

Przegląd parametrów testowych i metod testowania

Rys. 1: Mopp King GMP, zbliżenie na pętle

Rys. 2: Mopp King GMP, zbliżenie na pętle

Rys. 3

Rys. 4

Rys. 5

Rys. 6: Skuteczność czyszczenia ściereczek King GMP (A) i MicroSicuro CR/A (B) na przestrzeni cyklu życia; porównanie niejałowe - jałowe

Rys. 7

Abb. 8: Wyniki testu zwilżania powierzchni metodą wycierania mopem MicroSicuro CR/A (sterylizacja niejałowa): Wydzielanie płynu w ml na m2 jest na tym samym poziomie od 3 cykli dezynfekcji i pozostaje niemal stałe przez cały cykl życia.

Rys. 9

Najwyższe wymagania dotyczące bezpieczeństwa produktów i jakości produktów wymagają, szczególnie w pomieszczeniach czystych, określonych środowisk produkcyjnych oraz specjalnych wymagań dotyczących używanych tam środków operacyjnych i materiałów zużywalnych. Gdy środki operacyjne i materiały zużywalne są wielokrotnie używane i poddawane ponownej obróbce, użytkownik naturalnie zadaje sobie pytanie, jak długo te materiały mogą być ponownie wykorzystywane. W zależności od rodzaju środków operacyjnych i materiałów zużywalnych konieczne jest zatem zdefiniowanie okresu użytkowania, w którym można zagwarantować zachowanie ich jakości i funkcjonalności.

Przed wyrażeniem opinii na temat okresu użytkowania, konieczne jest zdefiniowanie zadania środków operacyjnych i materiałów zużywalnych oraz zakresu i celu ich zastosowania. Na tej podstawie określane są niezbędne właściwości, które opisują materiał. Te właściwości lub parametry nie mogą się zmieniać lub mogą ulegać zmianom tylko w ograniczonym zakresie w trakcie okresu użytkowania. W przypadku wystąpienia istotnej zmiany, na przykład utraty pożądanej funkcji, kończy się okres użytkowania, tzn. materiał przechodzi na emeryturę.

Dotychczasowe zalecenia dotyczące okresu użytkowania lub żywotności wielokrotnego użytku ściereczek do czystych pomieszczeń opierały się na doświadczeniach przemysłowych i wewnętrznych kontrolach jakości przeprowadzanych przez pralnie czystych pomieszczeń, ze względu na brak metod analitycznych i ocen. Wielu operatorów pomieszczeń czystych, szczególnie w obszarach o wysokich wymaganiach jakościowych, skłaniało się więc do wcześniejszego wycofywania tkanin z użytkowania.

W ramach projektu badawczego AIF ZIM, finansowanego przez Federalne Ministerstwo Gospodarki i Technologii na podstawie uchwały niemieckiego Bundestagu, zweryfikowano te doświadczenia w praktycznym teście, co pozwoliło na uzyskanie udokumentowanego i ilościowego dowodu na starzenie się wielokrotnego użytku ściereczek w procesach sterylizacji i dezynfekcji w pralniach czystych pomieszczeń. Celem testu było wykrycie ewentualnych zmian ściereczek spowodowanych dużym obciążeniem podczas mycia i sterylizacji oraz użytkowania, a także weryfikacja i ewentualne dostosowanie dotychczasowych zaleceń. Oprócz metod testowych znanych z branży odzieży czystych pomieszczeń, zdefiniowano i opracowano dodatkowe, jak najbardziej praktyczne parametry i metody testowe.

Definicja właściwości i parametrów testowych

Na początku zdefiniowano właściwości i tym samym parametry testowe. Opierają się one na przeznaczeniu ściereczki w pomieszczeniu czystym i opisują, jakie cechy jakościowe musi mieć ściereczka, aby nie dochodziło do pogorszenia poziomu czystości środowiska produkcyjnego oraz utraty jakości wyprodukowanych produktów. Przy ustalaniu parametrów testowych uwzględniono zalecenia dotyczące przydatności do czystości zgodnie z VDI 2083, arkusz 9.2.

Określone parametry były badane przez cały cykl życia, a wyniki porównywano w tym okresie, aby wykryć ewentualne zmiany spowodowane starzeniem się, szczególnie podczas obróbki. Znaczne pogorszenie oznaczałoby, że ściereczka w tym momencie nie może już być używana w procesie ponownej obróbki, a kończy się jej okres użytkowania.

Przeprowadzenie badania

Badanie starzenia się ściereczek i tym samym określenie ich żywotności zostało przeprowadzone w ramach praktycznego testu. Obróbka ściereczek odbyła się w zwalidowanym procesie mycia i sterylizacji w wyspecjalizowanej pralni czystych pomieszczeń. Próbki nie były poddawane osobnym testom, lecz były obrabiane w warunkach powszechnie stosowanych dla ściereczek do pomieszczeń czystych. Aby zmierzyć obciążenie związane z użytkowaniem, ściereczki były używane w pomieszczeniu czystym, a następnie poddawane obróbce. Użycie miało miejsce w pomieszczeniu czystym ISO 6 lub GMP C przy typowym zabrudzeniu (kontaminacje od ludzi, takie jak cząstki skóry i mikroorganizmy, włókna od odzieży, pozostałości środków dezynfekcyjnych i innych zanieczyszczeń powstających w trakcie pracy) oraz przy użyciu środka dezynfekującego na bazie glukoprotein. Ściereczki były nasączane metodą EasyMop GMP przedwstępną.

Za próbki wybrano dwie wielokrotnego użytku ściereczki do pomieszczeń czystych firmy Pfennig Reinigungstechnik GmbH, które od kilku lat skutecznie funkcjonują na rynku. Są to tzw. mop pętelkowy, składający się z dłuższych, zamkniętych pętelek [Rys. 1], oraz z niskopuchatej ściereczki, której powierzchnia czyszcząca składa się z mikrofibrowego weluru z paskami z włosia [Rys. 2]. Materiał obu ściereczek to w 100% mikrofibra poliestrowa. Dotychczasowe zalecenia dotyczące obróbki obu ściereczek wynoszą odpowiednio 50 cykli dla sterylizowanych i 100 cykli dla niesterylizowanych.

Obie ściereczki były poddawane obróbce zarówno w wersji niesterylizowanej (pranie), jak i sterylizowanej (pranie i autoklawowanie), a obie metody obróbki były analizowane osobno według ustalonych cykli. Analizy przeprowadził Instytut Techniki Tekstylnej i Procesowej Denkendorf (ITV). Badania obejmowały oprócz znanych testów dla odzieży czystych pomieszczeń także rozwinięte w ramach projektu metody testowe. Laboratoria ITV uzupełniły badania praktycznymi testami firmy Pfennig Reinigungstechnik GmbH oraz pracami projektowymi na Hochschule Sigmaringen, Wydział LEH, pod kierunkiem prof. dr. rer. nat. Gerharda Wintera.

Opis parametrów testowych

Emisja cząstek

Materiały zużywalne tekstylne, takie jak ściereczki, ze względu na ich podstawowe materiały emitują włókna i odłamki włókien. Kluczowe dla użytkowania w pomieszczeniach czystych są rozmiar i ilość emitowanych cząstek. Ze względu na uszkodzenia włókien tekstylnych spowodowane dużym obciążeniem podczas procesów mycia i sterylizacji można się spodziewać zwiększenia emisji cząstek na skutek zmęczenia materiału.

Ze względu na przeznaczenie ściereczki, nie można wykluczyć emisji cząstek podczas samego procesu wycierania. Mechaniczne działanie, tarcie między tkaniną a powierzchnią, może prowadzić do ścierania i tym samym do generacji cząstek, w zależności od właściwości materiałów. Należy pamiętać, że ściereczka jest zazwyczaj nasączana, co wiąże włókna i odłamki włókien, zapobiegając ich uwalnianiu do otoczenia.

Wydajność czyszczenia

Zadaniem ściereczki podczas czyszczenia jest usunięcie zanieczyszczeń poprzez współdziałanie składników czynnych i mechanicznego ścierania z powierzchni oraz ich pełne usunięcie. Do oceny wydajności czyszczenia mierzy się odsetek pierwotnych zanieczyszczeń, które pozostają na powierzchni po wycieraniu, a następnie oblicza się procentowy wskaźnik czystości. W ramach tych badań rejestrowana jest również ewentualna emisja niepożądanych cząstek podczas wycierania.

Parametry techniczne zastosowania

Pod tym pojęciem rozumie się cechy takie jak pojemność pochłaniania płynów, wydzielanie płynów, zwilżanie oraz związana z tym powierzchniowa wydajność. Szczególnie w celu dezaktywacji mikroorganizmów, ale także do usuwania zanieczyszczeń, konieczne jest równomierne nanoszenie składników czynnych na powierzchnię. Dlatego musi być zapewnione nie tylko odpowiednie pochłanianie płynu przez ściereczkę, ale także jego równomierne wydzielanie. Należy uwzględnić interakcje między tkaniną a chemią, m.in. przyleganie składników czynnych.

Tarcie

Reologiczne właściwości tarcia wpływają na wydajność czyszczenia i mogą się zmieniać w wyniku obróbki, wpływając na strukturę tekstyliów podczas procesu czyszczenia.

Parametry tekstylne

Funkcjonalność ściereczki jest decydująco uzależniona od struktury tekstylnej powierzchni czyszczącej i włókien. Obciążenia mechaniczne, termiczne i chemiczne podczas użytkowania i obróbki prowadzą do zmęczenia tekstyliów i pogorszenia ich właściwości. Zmiany obejmują na przykład szorstkość powierzchni czyszczącej, zmiany koloru, powstawanie plam oraz sztywność.

Metody testowe

Opracowanie metod testowych i ustalenie kryteriów oceny dla zdefiniowanych parametrów służy w tym projekcie do wykrywania zmian w trakcie cyklu życia i oceny starzenia się. Ze względu na konieczność standaryzacji warunków ramowych dla porównań, a wyniki analiz zawsze odnoszą się do tych standardowych warunków, użytkownik jest zobowiązany do przeprowadzenia własnej oceny przydatności i kompatybilności w swoich warunkach zastosowania.

Przegląd parametrów testowych i metod testowych

(patrz tabela 1)

Wnioski

Wyniki badań potwierdziły, że wielokrotnego użytku ściereczki do pomieszczeń czystych nie muszą być wycofywane z użytkowania wcześniej, niż zalecany wiek użytkowania, lecz obowiązuje nadal zalecany wiek emerytalny. Oznacza to, że dotychczasowe cykle dla badanych ściereczek są zgodne z ustalonymi warunkami standardowymi.

Po raz pierwszy w tym praktycznym teście uzyskano informacje i analizy dotyczące starzenia się wielokrotnego użytku ściereczek do pomieszczeń czystych. Można wyraźnie zaprzeczyć poglądowi, że wielokrotnego użytku ściereczki tracą swoje właściwości wskutek wielokrotnej obróbki. Ponadto użytkownik, w połączeniu z zwalidowanymi i dokumentowanymi procesami obróbki w pralniach czystych pomieszczeń, dysponuje pełnym bezpieczeństwem procesowym, które odpowiada wysokim wymaganiom dokumentacji i walidacji. Dzięki tym badaniom można nie tylko potwierdzić zachowanie jakości i funkcjonalności wielokrotnego użytku ściereczek przez cały cykl życia, ale także wykazać ich wyraźną przewagę pod względem wydajności w porównaniu do jednorazowych.