Met kwantumsprongen naar succes

Toen wetenschappers de eerste transistor ontwikkelden, hadden ze waarschijnlijk niet verwacht dat 65 jaar later mobiele apparaten zoals smartphones het dagelijks leven van miljoenen mensen zouden veroveren. Even snel als de informatietechnologie ontwikkelt zich sinds enige tijd de kwantumwetenschap. Een die het potentieel van dit onderzoeksgebied vanaf het begin heeft erkend, is de winnaar van de Max Rössler-prijs van dit jaar. Andreas Wallraff van het Laboratorium voor vaste-stoffysica aan de ETH Zürich ontdekte zijn passie voor de kwantumfysica al tijdens zijn studie aan het Imperial College of Science and Technology in Londen en verbond deze al vroeg met zijn privé-begeerte voor informatietechnologie.

Vandaag leidt de 40-jarige professor zijn eigen laboratorium, waarin hij met zijn groep kwantummechanische systemen bouwt die bedoeld zijn voor informatieverwerking. Zo ontwikkelen ze elektronische schakelingen en combineren deze met geavanceerde meetapparatuur, bijvoorbeeld met laagtemperatuurtechniek. In speciaal daarvoor vervaardigde koelsystemen koelen ze de systemen tot zeer lage temperaturen nabij het absolute nulpunt en kunnen onder deze omstandigheden hun kwantummechanische functies testen. Het gaat in de eerste plaats om onderzoek naar structuren op microscopisch niveau, die in cleanrooms worden vervaardigd. Het onderzoek bevindt zich nog in de exploratieve fase, waarin de wetenschappers zich steeds weer afvragen welke technologie het meest geschikt is om interessante kwantummechanische machines of elektronische schakelingen te bouwen.

Onderzoeksgebied wekt grote verwachtingen

De verwachtingen voor dit jonge onderzoeksgebied zijn echter groot en daarvan profiteert ook Andreas Wallraff. De met 200.000 Zwitserse Franken gedoteerde Max Rössler-prijs bekroont een door succes gekenmerkte onderzoeksfase. Al in 2009 ontving Wallraff met de European Research Council (ERC-Grant) van 1,9 miljoen euro een prestigieuze onderscheiding. De Max Rössler-prijs is voor de jonge professor een enorme erkenning van zijn werk en de prestaties van zijn onderzoeksgroep: «We hebben ons de afgelopen vijf jaar enorm ingezet om ervoor te zorgen dat ons laboratorium hier aan de ETH goede resultaten boekt en dat we competitief onderzoek kunnen doen», legt hij uit.

Omdat de Max Rössler-prijs niet aan een specifiek project is gekoppeld, wil Wallraff het prijzengeld gebruiken om de samenhang in zijn team te versterken en ook jonge talenten te stimuleren. Een deel van het geld zal hij investeren in maatregelen voor de ontwikkeling van zijn in de afgelopen jaren sterk gegroeide groep. Daarnaast wil hij begaafde masterstudenten uit binnen- en buitenland een verblijf in zijn laboratorium aan de ETH Zürich mogelijk maken.

Visionaire vorm van talentontwikkeling

«De Max Rössler-prijs is voor de ETH Zürich een visionair en langetermijninstrument om getalenteerde jonge onderzoekers de vrijheid en creativiteit te geven om te werken», verklaart professor Roland Siegwart, vicerector voor onderzoek en economische relaties aan de ETH Zürich. «Bovendien vormen de kwantumwetenschappen een strategisch speerpunt van de ETH Zürich, dat ze de komende jaren gericht wil uitbreiden met private financieringen.» De middelen moeten aan het begin van de wetenschappelijke carrière van een professor worden ingezet en zo de grootste hefboomwerking bereiken. De Max Rössler-prijs is daarom gereserveerd voor jonge ETH-professoren die recent een vaste aanstelling hebben gekregen.

De Max Rössler-prijs wordt mogelijk gemaakt door een schenking van Dr. Max Rössler aan de ETH Zürich Foundation ter waarde van 10 miljoen Franken en wordt sinds 2009 uitgereikt. De gepromoveerde ETH-wiskundige Max Rössler motiveert zijn betrokkenheid met het belang van kwalitatief hoogstaand onderzoek en onderwijs: «Ik wil mijn geld investeren waar iets nieuws wordt geschapen. Mijn doel is om het onderzoek vooruit te helpen en de kennis te vergroten.» Daarnaast is Zwitserland meer dan ooit afhankelijk van goed opgeleide en innovatieve ingenieurs, wiskundigen en natuurwetenschappers. De prijswinnaars worden geselecteerd door het management van de ETH Zürich.

Bron: ETH Zürich