Duurzaamheid is een stap op weg naar het doel

Regeneratie is een ontwerpopgave die innovatiekracht, samenwerking en nieuwe denkwijzen vereist. (Bron: Bürkert Fluid Control Systems)

Steeds meer mensen en bedrijven ontwikkelen een bewustzijn dat hun handelen invloed heeft op de ecosystemen waarin we allemaal leven. Met deze inzichten groeit ook de bereidheid om verantwoordelijkheid te nemen en actief te sturen. Regeneratief ondernemen – oftewel benaderingen die de natuur meer teruggeven dan ze ervan onttrekken – wordt daarbij niet alleen een centrale taak, maar ook een innovatief veld. Het vereist creativiteit, interdisciplinaire denkwijzen en continu leren. Politiek, industrie, wetenschap en samenleving moeten samen oplossingen ontwikkelen – niet door met de vinger te wijzen, maar door inspirerende succesverhalen die laten zien wat mogelijk is.

We maken deel uit van complexe ecosystemen, waarvan de balans in het verleden vaak negatief is beïnvloed door menselijk handelen. Tegelijkertijd laat de natuur met haar aanpassingsvermogen en veerkracht zien hoe waardevol haar principes kunnen zijn voor een regeneratief economisch handelen. De cruciale vraag is daarom niet of ecosystemen zich aanpassen, maar of wij als mensheid actief genoeg handelen om onderdeel van deze systemen te blijven. Regeneratie is een ontwerpopgave die innovatiekracht, samenwerking en nieuwe denkwijzen vereist. Daarover hebben experts uit industrie, wetenschap en vakpers tijdens een World-Café-workshop in het kader van de Bürkert Fachpressetage gediscussieerd en eerste oplossingsrichtingen ontwikkeld.

Regeneratief ondernemen betekent veel meer dan Zero Impact. Het houdt in dat je de natuur meer teruggeeft dan je ervan onttrekt. Hiervoor is een holistisch, cyclisch denken nodig dat je eigen handelen altijd in de context van het geheel plaatst (ook binnen verschillende ecosystemen). Het nemen van holistische verantwoordelijkheid is eveneens cruciaal om regeneratie mogelijk te maken. Duurzaamheid is daarbij een belangrijke stap op weg naar het doel, maar bedrijven mogen hier niet blijven steken. De huidige ontwikkelingen tonen dat toenemend pragmatisme het duurzame gedrag van mensen en bedrijven bevordert. Hier kunnen succesverhalen over regeneratieve benaderingen veel meer bereiken dan de morele vingerwijzing. Informatie en bijscholing op basis van succesverhalen kunnen het nut van regeneratief ondernemen tastbaar maken en tot positief handelen motiveren. Authentieke communicatie is daarvoor essentieel. Bedrijven mogen regeneratief ondernemen niet misbruiken voor imago-oppoetsen.

Regeneratief ondernemen in de industrie

Met name in de (proces)industrie ontbreekt het vaak nog aan voorbeelden van regeneratief ondernemen. Er bestaan echter talrijke initiatieven die als uitgangspunt en inspiratie kunnen dienen. Ook de fluidic-experts van Bürkert zijn hier actief en hebben regeneratief ondernemen als hun leidraad gedefinieerd. Daarbij is het bedrijf zich ervan bewust dat de overgang van duurzaamheid naar regeneratie geen statisch punt is, maar een ontwikkelingsproces. Cruciaal is de richting en dat bedrijven beginnen te denken en handelen regeneratief. Een belangrijke taak ligt bijvoorbeeld bij de service. Door het onderhouden van relaties ontstaat verantwoordelijkheid die verder gaat dan de productlevenscyclus en continue waardecreatie genereert in plaats van eenmalige transacties. Service helpt de levensduur van producten te verlengen en is daarmee een centrale hefboom voor regeneratief ondernemen. Daarnaast investeren de fluidic-experts bijvoorbeeld ook in biodiversiteitsprojecten en zoeken ze met een internationaal interdisciplinair team naar nieuwe oplossingen.

Creëer randvoorwaarden voor de economie

De huidige economische en (geo-)politieke situatie maakt echter duidelijk dat industrie en economie alleen de regeneratieve transitie niet aankunnen. Het is bijvoorbeeld denkbaar dat bedrijven door primair disruptieve invloeden zoals protectionisme (zie zeldzame aardmetalen) op middellange termijn nieuwe handelspatronen in de economie kunnen initiëren die op lange termijn positieve veranderingen brengen. Over het algemeen zijn echter duidelijke politieke richtlijnen en prikkels nodig die bedrijven de noodzakelijke randvoorwaarden voor investeringszekerheid bieden. Daarnaast zou de wetenschap een leidende rol moeten nemen en op feiten gebaseerde voorlichting geven, wat zowel dringend als tijdrovend is. Ook kunnen de juiste brancheorganisaties met pro-regeneratieve lobbyactiviteiten verdere veranderingen stimuleren. Deze gedachten laten zien dat uiteindelijk alleen de samenwerking van verschillende actoren op lange termijn succes zal brengen. Georg Stawowy, CEO bij Bürkert Fluid Control Systems, vat samen: “Ook de samenleving heeft behoefte aan een consensus op een leidraad voor regeneratief handelen, die de kabinetsperiode overstijgt, niet alleen regionaal of nationaal, maar bij voorkeur internationaal.”

Kernboodschappen uit de World-Café-workshop

1. Regeneratie als nieuw leidprincipe
De economie moet verder gaan dan louter duurzaamheid: regeneratie betekent meer teruggeven aan de natuur dan we ervan onttrekken.
2. Holistisch denken voor echte transformatie
Systemisch en cyclisch denken zijn onmisbaar om ecologische en sociale aspecten in economische beslissingen te integreren.
3. Service-modellen als sleutel tot hulpbronnenefficiëntie
Dienstverleningsgerichte benaderingen verlengen productlevenscycli, verminderen het hulpbronnenverbruik en creëren vertrouwen.
4. Samenwerking als strategisch voordeel
Lokale netwerken en partnerschappen delen hulpbronnen, vereenvoudigen processen en versterken de regionale economie.
5. Politiek en wetenschap als voortrekkers
Duidelijke politieke prikkels en een op feiten gebaseerde leidende rol van de wetenschap zijn cruciaal om de transitie naar een regeneratieve economie te versnellen.
6. Sterke netwerken voor systemische verandering
Competentie-overstijgende netwerken met duidelijke besluitvormingsstructuren zijn nodig om lobbywerk voor regeneratie effectief vorm te geven.
7. Geloofwaardigheid in plaats van greenwashing
Regeneratie vereist echte overtuiging. Communicatie moet een houding tonen en vertrouwen opbouwen – voorbij puur PR.