De volgende industriële revolutie komt uit de natuur

Maurizio Gattiglio, medevoorzitter van de ManuFUTURE High Level Group en plaatsvervangend voorzitter van Prima Electro.

Onder het motto »De toekomst van duurzame waardeketensystemen« organiseerden de Europese Technologieplatform ManuFUTURE en de Fraunhofer-Gesellschaft in Brussel een workshop over de Biologische Transformatie van de Europese verwerkende industrie. Ongeveer 40 experts uit industrie, politiek en onderzoek bespraken hoe materialen, structuren en processen uit de natuur in de toekomst de productie duurzaam kunnen maken. Tegelijkertijd bracht de Europese Commissie een eerste ontwerp uit van het »Strategisch Plan« voor het toekomstige onderzoeksraamprogramma »Horizon Europa«, waarin eveneens bio-geïnspireerde en bio-geïntegreerde fabricageprocessen en op natuur en biologie geïnspireerde, informatietechnologieën aan bod komen.

De verwerkende industrie is met 36 miljoen directe en ongeveer dubbel zoveel indirecte banen een belangrijke pijler van de Europese economie. Tegelijkertijd zijn industriële producten de derde grootste veroorzaker van broeikasgasemissies en betrokken bij het tekort aan natuurlijke hulpbronnen, milieuproblemen en het verlies van biodiversiteit. Om de doelstellingen van het Parijse Klimaatakkoord te halen en tegelijkertijd banen in Europa te behouden en te creëren, zijn zowel disruptieve als duurzame technologieën nodig. »We mogen geen tijd verliezen, we moeten nu handelen«, zei professor Thomas Bauernhansl, hoofd van het Fraunhofer-Instituut voor Productietechniek en Automatisering IPA, tijdens de workshop over de Biologische Transformatie in Brussel. »Nieuwe bio-inspirerende productiekoncepten zullen helpen om de maatschappelijke uitdagingen waarmee we steeds sterker geconfronteerd worden, het hoofd te bieden.« Biobased innovaties zullen in verschillende sectoren een belangrijke rol spelen bij de overgang naar een functionerende circulaire economie. »Het gebruik van bioafval of hernieuwbare grondstoffen voor de productie van chemicaliën, farmaceutica, verpakkingen of diverse consumptiegoederen is slechts het begin op weg naar een klimaatneutrale circulaire economie, waarin de bio-economie vandaag al een belangrijke rol speelt«, legde Dr. Markus Wolperdinger uit, hoofd van het Fraunhofer-Instituut voor Grensvlakken- en Bioverwerkingstechniek IGB.

De Biologische Transformatie

Tijdens de workshop van ManuFUTURE in Brussel presenteerden professor Bauernhansl en Dr. Wolperdinger de drie ontwikkelingsfasen van de Biologische Transformatie, die het resultaat zijn van een breed opgezette wetenschappelijke studie met Duitse bedrijven: bio-geïnspireerd, bio-geïntegreerd en bio-intelligent.

In de eerste stap, de Bio-inspiratie, worden in de loop van de evolutie ontstane biologische principes en fenomenen overgedragen op waardecreërende systemen: zo ontstaan nieuwe materialen en structuren (bijvoorbeeld lichtgewichtbouw), nieuwe functionaliteiten (bijvoorbeeld biomechanica) en nieuwe organisatie- en samenwerkingsoplossingen (bijvoorbeeld zwermintelligentie). De tweede stap, de bio-integratiefase, legde Maurizio Gattiglio uit, plaatsvervangend voorzitter van ManuFUTURE, aan de hand van het voorbeeld van zelfherstellende materialen, waarbij biologische processen worden geïntegreerd in productieprocessen of producten. De derde fase wordt door de onderzoekers bio-intelligentie genoemd, of het samensmelten van biologie, IT en techniek.

Tijdens de workshop werkten de experts eerste bijdragen uit voor het Strategisch Plan van de Commissie, beschreven ze het potentieel van de Biologische Transformatie voor Europa en formuleerden ze aanbevelingen voor mogelijke prioriteiten in financiering en beleidsmaatregelen. De discussies richtten zich vooral op de vraag hoe de biologische transformatie de duurzaamheid van de industrie en de technologische soevereiniteit van Europa zal beïnvloeden.

Het »Strategisch Plan« voor »Horizon Europa«

De workshop van ManuFUTURE werd gehouden ter voorbereiding op het Strategisch Plan voor het komende onderzoeksraamprogramma »Horizon Europa«. Op 28 juni 2019 bracht de Europese Commissie een voorlopige versie van dit plan uit, dat nu in een uitgebreide en intensieve consultatie met belanghebbenden wordt getoetst. Het plan moet actuele trends en uitdagingen weerspiegelen en zal voor de eerste vier jaar de thematische pijlers van »Horizon Europa« bepalen en dienen als leidraad voor de uitwerking van werkprogramma's en aanbestedingen. De biologische transformatie van de productie vormt een belangrijk onderdeel van deze toekomstvisie.

De resultaten van de workshop worden nu samengevat in een werkdocument en in september 2019 aan de Commissie aangeboden. In de herfst zal het onderwerp van de Biologische Transformatie zowel een kernonderwerp zijn tijdens de »Research and Innovation Days« van de Directie-Generaal Onderzoek en Innovatie in Brussel (24-26 september 2019) als tijdens de »ManuFUTURE 2019 Conference – Sustainable Smart Manufacturing« in Helsinki (30 september tot 1 oktober 2019).