De filmisch-chemische oppervlaktereinigheid moet meetbaar worden

Microscopische Partikelanalysen volgens VDA Band 19.1. (Bron: Fraunhofer IPA)

In de hedendaagse tijd bepaalt het oppervlak en de netheid ervan steeds meer de kwaliteit van onderdelen: Zowel bij lijm- als bij coatingprocessen kunnen slechts zeer geringe hoeveelheden filmische chemische resten op de oppervlakken van de onderdelen worden getolereerd. Aangezien er tot nu toe nog geen uniforme normen bestaan voor hoe deze oppervlaktereinigheid te controleren en te beoordelen is, werkt het Fraunhofer IPA samen met een consortium van industriële bedrijven aan een landelijke richtlijn in Duitsland.

Tot nu toe was de term Technische Netheid vooral beperkt tot vervuilingen zoals stof, fijnspaanders of vezels als compacte deeltjes. Hier vindt momenteel een duidelijke uitbreiding van de netheidsthematiek plaats, vooral in de automobiel- en toeleveringsindustrie. »Bij de montage wordt steeds meer gekleefd, gelast, gelijmd of worden onderdelen gecoat om de oppervlakeigenschappen te verbeteren«, informeert Dr. Markus Rochowicz, groepsleider Reinheidstechniek aan het Fraunhofer IPA. De aanpak slaagt echter alleen als het onderdeel niet is besmet met vetten en oliën. »Zelfs de kleinste filmische verontreinigingen kunnen leiden tot ernstige fouten bij de verdere verwerking van de onderdelen«, zegt de expert.

Ontbrekende normen brengen economische gevolgen met zich mee

Het bepalen van de netheid van de onderdelen zorgt momenteel voor moeilijkheden in de hele branche: »Tot nu toe is niet gedefinieerd wat ‘vrij van filmische chemische contaminaties’ betekent. Er bestaan noch uniforme meetmethoden, noch grenswaarden«, legt Rochowicz uit. De situatie brengt economische consequenties met zich mee: »Bedrijven willen hun onderdelen zo schoon inkopen dat ze direct verwerkt kunnen worden. Toeleveranciers moesten al schoonheidspecificaties afwijzen omdat ze de gevraagde netheid niet konden aantonen«, aldus Rochowicz. Op initiatief van Mahle AG heeft een consortium van industriële bedrijven het Fraunhofer IPA nu opdracht gegeven om landelijke richtlijnen op te stellen voor het controleren van de oppervlaktereinigheid met betrekking tot filmische chemische resten. De eerste bijeenkomst met de wetenschappers van het IPA en het industrieverbond vindt plaats op 20 oktober.

Jarenlange ervaring in reinheidstechniek en oppervlaktetechnologie

De onderzoeksinstelling uit Stuttgart beschikt over jarenlange ervaring in de controle van de netheid van onderdelen. »We hebben al meer dan tien jaar een Duitse richtlijn ontwikkeld voor de technische netheid van voertuigonderdelen – de VDI 19. Momenteel zijn we bezig met het herzien van het internationale equivalent ISO 16232«, zegt Rochowicz. Ook voor de standaardisering van meetmethoden in oppervlaktereinigheid met betrekking tot filmische chemische resten is het IPA goed voorbereid: »Met onze collega’s uit de gebieden coating- en laktechniek en galvanotechniek beschikken we over de knowhow om zo’n leidraad op te stellen«, is Rochowicz overtuigd. Tot publicatie zal het echter nog enige tijd duren. »In tegenstelling tot de deeltjesverontreinigingen moeten hier meetmethoden soms nog ontwikkeld worden. Pas wanneer hier resultaten beschikbaar zijn, kunnen we de methoden concretiseren en grenswaarden vaststellen«, legt de expert uit.