Więcej niż tylko czysta sala

Zdjęcie: Vincent Rieger, Monachium

Zdjęcie: Vincent Rieger, Monachium

Zdjęcie: Vincent Rieger, Monachium

Zdjęcie: Vincent Rieger, Monachium

Zdjęcie: Vincent Rieger, Monachium

Zdjęcie: Vincent Rieger, Monachium

Zdjęcie: Vincent Rieger, Monachium

Zdjęcie: Vincent Rieger, Monachium

Zdjęcie: Vincent Rieger, Monachium

Budynki przemysłowe są dziś często postrzegane wyłącznie jako techniczne przestrzenie funkcjonalne – domena inżynierów. Tymczasem architekci tacy jak Walter Gropius, Giles Gilbert Scott czy projektanci kopalni Zollverein dawno temu pokazali, jaką ikoniczną siłę może mieć architektura przemysłowa.

Na południu Monachium od kilku lat scena lotnicza i kosmiczna przeżywa dynamiczny rozkwit. W 2023 roku startup satelitarny Reflex Aerospace zdecydował się na budowę własnej produkcji – i szukał do tego nie tylko kompetencji technicznych, ale także wyczucia architektonicznego.

Rozmawiamy z Jakobem Baderem, architektem projektu, o czystych pomieszczeniach, przemysłowej atmosferze i o tym, dlaczego także zakłady produkcyjne są miejscami życia.

RO: Panie Bader, Reflex Aerospace to młoda firma high-tech. Jak to się stało, że zlecono Państwu – klasycznemu biuru architektonicznemu – zaprojektowanie przemysłowej manufaktury satelitów?

Bader: Startup nie chciał tylko funkcjonalnego czystego pomieszczenia, ale lokalizacji, która pokaże jego własne wymagania jakościowe. Naszym zadaniem było przekształcenie opuszczonej hali przemysłowej na terenie IABG w Ottobrunn – uprzątnięcie, uporządkowanie i wybudowanie w niej na miarę czystego pomieszczenia. To, że projekt miał być nie tylko techniczny, ale też architektoniczny, było dla zleceniodawcy kluczowe.

RO: Sam czysty pokój wybudowała firma Petek Reinraumtechnik. Jak wyglądała współpraca?

Bader: Petek od dziesięcioleci buduje czyste pomieszczenia i pracuje z bardzo przekonującą koncepcją: niezależna konstrukcja stalowa jest wznoszona, pod nią znajduje się ciągła warstwa instalacyjna dla wentylacji, klimatyzacji i elektryki. Pod nią z kolei wisi czyste pomieszczenie jako niezależna konstrukcja panelowa.

Dla nas, architektów, ta struktura otwiera ogromne możliwości projektowe i funkcjonalne – zwłaszcza pełnoprawna, w pełni dostępna górna kondygnacja, która standardowo byłaby zarezerwowana tylko dla techniki.

RO: Wykorzystali Państwo ten potencjał bardziej niż zwykle. Jaki był Państwa pomysł?

Bader: Od początku widziałem, że konstrukcja stalowa może więcej niż tylko podtrzymywać technikę. Wspólnie z prawnikiem specjalizującym się w prawie pracy sprawdziliśmy, jak można bezpiecznie wykorzystać tę kondygnację do innych celów. Tak powstał plan z dwoma przeciwległymi drzwiami ewakuacyjnymi i wygodnymi schodami. W ten sposób górna kondygnacja stała się pełnoprawną galerią.

RO: Na tej galerii znajduje się teraz miejsce do odpoczynku?

Bader: Dokładnie. Oprócz magazynu materiałów zorganizowaliśmy tam kuchnię z miejscem do siedzenia – przytulne, niemal mieszkalne miejsce. To nie jest stałe miejsce pracy, dlatego wymagania były umiarkowane, a wysokość światła ograniczona, by nie zakłócać czystości pomieszczenia. Jednocześnie duża, wodoodporna, zgrzewana wanna PU zapewnia, że do czystego pomieszczenia nie dostaną się płyny. Bezpieczeństwo i atmosfera nie wykluczają się nawzajem.

RO: Porozmawiajmy o istniejącej hali. Jaką rolę odegrała w projekcie?

Bader: Bardzo dużą. Hala to przestrzeń o wysokości 6 m, przypominająca katedrę, z początku lat 80. XX wieku, z mlecznymi szybami, ognistoróżowymi oknami i drzwiami, stalowymi elementami w kolorze trzciny i surowym betonem. Te kolory i materiały są cenne. Czarna przestrzeń wygląda w niej jak biały, jasno świecący soliter – niemal jak statek kosmiczny w hangarze.

Dokładnie dopasowaliśmy ją do istniejącego budynku, nie tracąc ani jednego metra kwadratowego. Jej autonomiczność – czyli własny system nośny – zapewnia również brak przenoszenia drgań.

RO: Oprócz architektury i przemysłu wspominają Państwo także o „wartościach dodanych”. Co to konkretnie oznacza?

Bader: Wartość dodana powstaje, gdy architektura wykracza poza zwykłe spełnianie funkcji:
– Struktura techniczna została maksymalnie wykorzystana – czyli dwupiętrowa zamiast jednopiętrowa.
– Obecne kolory i materiały nie zostały zamaskowane, lecz wykorzystane jako piękny kontrast.
– Każdy obszar został zaprojektowany i ułożony tak, aby miał sens funkcjonalny i atmosferyczny.
– I na końcu efekt jest nie tylko efektywny, ale także estetyczny. To wartość dodana, którą może tworzyć architektura.

RO: Utrzymują Państwo, że czyste pomieszczenia i hale przemysłowe to także miejsca życia. Co przez to rozumiecie?

Bader: Ludzie spędzają tam dużą część dnia. Te przestrzenie kształtują nastrój, wydajność i identyfikację z firmą. Dlatego nie powinno się ich sprowadzać wyłącznie do standardów technicznych. Dlaczego tylko mieszkania, muzea czy restauracje mają być piękne? Zwłaszcza miejsca pracy muszą inspirować i dodawać sił. Dobra architektura wzmacnia też atrakcyjność pracodawcy i tożsamość firmy.

RO: Na koniec: czy Reflex Aerospace podjął słuszną decyzję, według Państwa?

Bader: Zdecydowanie tak. Firma prezentuje się teraz w Bawarii z obiektem, który nie tylko działa doskonale, ale także wyraża jej ambicje i postawę. To mocne przesłanie – zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz.

Projekt w Ottobrunn jest przykładem, jak owocna może być współpraca między wysokotechnologicznym przemysłem a architekturą. Tam, gdzie inni budowaliby tylko funkcjonalny obiekt, powstało miejsce łączące technikę, estetykę i człowieczeństwo – nowoczesna przestrzeń do życia i pracy w najlepszym wydaniu.


Fotografia architektoniczna Vincent Rieger, Monachium, kontakt@vincentrieger.com, www.vincentrieger.com