Przegląd techniczny bezpieczeństwa próbek laboratoryjnych

Jednym z najważniejszych urządzeń bezpieczeństwa w laboratorium są wyciągi laboratoryjne. Prace, podczas których mogą wystąpić gazy, opary lub zawiesiny w niebezpiecznych stężeniach, mogą być wykonywane wyłącznie w sprawnych urządzeniach laboratoryjnych w celu ochrony pracowników. Wraz z rosnącymi wymaganiami dotyczącymi ich funkcji ochronnych, rosną również kryteria oceny bezpieczeństwa i wydajności. Tylko konsekwentne przeprowadzanie i nieprzerwana dokumentacja badań mogą zapewnić bezpieczeństwo podczas pracy pod wyciągami laboratoryjnymi.
Operatorzy wyciągów laboratoryjnych od dawna wiedzą, że dawną norma DIN 12924 od jesieni 2003 roku zastąpiono, a w niektórych przypadkach uzupełniono normą europejską EN 14175.
Od grudnia 2004 roku obowiązuje już czwarta część tej normy EN. W tej części opisano różne metody badań na miejscu. Ze względów bezpieczeństwa te badania mają ogromne znaczenie i mogą być wykonywane wyłącznie przez wykwalifikowane lub uprawnione osoby, zgodnie z obowiązującymi rozporządzeniami i wytycznymi.
Ponieważ badania zgodnie z powyższą normą muszą być powtarzane, wymaga to dużej pojemności roboczej i jest czasochłonne.
Przeniesienie tych badań do odpowiedniego, zewnętrznego i niezależnego usługodawcy może być z punktu widzenia ekonomicznego bardzo korzystne. Specjaliści ds. kalibracji z Testo industrial services posiadają niezbędną wiedzę fachową i wysokiej precyzji sprzęt, aby przeprowadzić ważne zadanie badań technicznych zgodnie z normami.

Bez zagłębiania się w szczegółowe wymagania norm, wyłaniają się następujące główne elementy sensownego, regularnego badania:

• Ogólna wizualna kontrola stanu technicznego bezpieczeństwa
• Kontrola mechaniczna; sprawdzenie mechanizmu klapki czołowej
• Pomiar prędkości napływu powietrza przy otwarciu klapki czołowej
• Pomiar strumienia objętości odciągu (wartość podłączenia wentylacyjnego)

Badania funkcji wentylacyjnych mają ogromne znaczenie. To bowiem jedyna, pewna metoda zapewnienia poprawnego działania wyciągu. Nawet często stosowane ciągłe monitorowanie nie gwarantuje koniecznie prawidłowego działania układu odciągowego. Nie rzadko wykorzystywane są nieświadomie wyciągi laboratoryjne, które wydają się działać poprawnie – konsekwencje mogą być poważne.
Aby wynik tych badań wentylacyjnych był wiarygodny, oprócz wykwalifikowanego personelu badawczego, używane urządzenia pomiarowe i metody pomiarowe muszą być odpowiednie do tego zadania.

Sprzęt używany do pomiarów musi być nieuszkodzony, nadal ważny i kalibrowany w sposób odwracalny. Do pomiarów można użyć anemometru z łopatkami o dużej średnicy i niskim momencie startu, a także anemometru z cienką drutową sondą cieplną. Przy pomiarze za pomocą anemometru z łopatkami, nawet przy pozornie prostych łopatkach, należy uwzględnić charakterystykę rozruchu i błąd zależny od wartości pomiarowej.

Dokładniejszą metodą jest pomiar za pomocą anemometru z cienką drutową sondą cieplną. Przy użyciu tej sondy osoba dokonująca pomiaru musi dokładnie znać zachowanie sondy przepływowej. Ponadto, osoba przeprowadzająca badanie powinna mieć wystarczające doświadczenie w stosowaniu tych technik pomiarowych. Błąd sięgający nawet 20% lub więcej jest możliwy przy nieprawidłowym wykonaniu pomiaru – co może mieć katastrofalne skutki dla całościowego wyniku. Z punktu widzenia bezpieczeństwa nie jest to krytyczne, ponieważ błędy zawsze wskazują na zaniżone wartości pomiarowe.
Jednakże, z ekonomicznego punktu widzenia, operator będzie zainteresowany tym, aby jego wyciągi nie były błędnie „źle sprawdzone” i aby nie musiał ponosić konsekwencji operacyjnych z tego powodu.
Każdy operator wyciągów laboratoryjnych od dawna wie, że ma obowiązek, nie tylko dla ochrony pracowników, zezwolić na użytkowanie urządzeń lub ograniczyć je, w zależności od wyników badań.
Ostatecznie, staranna i nieprzerwana dokumentacja jest pewnym wskaźnikiem jakości przeprowadzonych badań. Oprócz jednoznacznej i możliwej do odtworzenia identyfikacji wyciągu laboratoryjnego, powinna być widoczna również cała procedura badania. Obejmuje to zastosowany katalog badań, jak również zakres przeprowadzonych czynności.
Rzetelnie sporządzona dokumentacja odnosi się także do użytych narzędzi i środków pomocniczych oraz opisuje powtarzalnie przebieg procedury. Zgoda na zgodność na dokumencie, a także oznaczenie wyciągu badawczego za pomocą plakietki, jest oczywiste, choć tutaj warto to wspomnieć dla pełnej jasności.

Podsumowując, można powiedzieć, że zgodne z normami badanie wyciągów laboratoryjnych opiera się na aspekcie bezpieczeństwa technicznego, z którym należy obchodzić się z dużą odpowiedzialnością.
Z pewnością wysiłek związany z tymi badaniami jest bardzo duży. Jednakże, sytuacja bezpieczeństwa powinna skłonić każdego operatora wyciągów laboratoryjnych do wyboru wysokiego standardu i nie zadowalania się „obniżoną” tanim rozwiązaniem.