Nieodzowne: Normy

Normen są ledwo widoczne, ale wszędzie obecne. 14 października, w Międzynarodowym Dniu Norm, obchodzono siedemdziesiątą piątą rocznicę powstania Międzynarodowej Organizacji Normalizacyjnej ISO. Szwajcaria jest członkiem od początku i nadal ma istotny głos w tej organizacji.

Urs Fischer, dyrektor generalny Szwajcarskiego Stowarzyszenia Norm (SNV), wie, że Szwajcaria ma silny głos w procesie tworzenia norm w międzynarodowych komitetach. I to nie tylko w klasycznych dziedzinach, takich jak wiązania narciarskie, koleje linowe czy inżynieria maszyn, ale także w obszarach takich jak zasady kierowania czy tematy zarządzania. W wielu dziedzinach szwajcarskie ekspertki i eksperci mogą brać udział w pracach komitetów normatywnych. Szwajcarskie Stowarzyszenie Norm (SNV) aktywnie zachęca odpowiednie grupy zawodowe do współpracy. Idea polega na tym, aby osoby z odpowiednim doświadczeniem ustalały, sprawdzały i w razie potrzeby dostosowywały normy. Zadaniem SNV jest kierowanie procesami rozwoju i weryfikacji norm. To ona jest centrum koordynacji i tworzy połączenie z międzynarodowymi komitetami.

Normy nie są prawami

Zarówno w budynkach i infrastrukturze, jak i w prawie niemal każdego produktu, kryją się stosowane normy. Ale po co? Normy umożliwiają bardziej efektywną produkcję, obsługę i magazynowanie. Przyczyniają się do lepszej kompatybilności urządzeń i instalacji technicznych. Ponadto budują zaufanie wśród konsumentów. Bo stosowane normy oznaczają również, że podstawowe wymagania dotyczące zdrowia, bezpieczeństwa i środowiska są spełnione. Normy są poddawane przeglądowi co pięć lat i, jeśli to konieczne, są aktualizowane. Wprowadzane są nowe obszary lub tematy, np. dostosowania wynikające z cyfryzacji czy przewidywania zmian klimatycznych. Uwzględniane są trendy, takie jak blockchain czy megamiasta. W normach uwzględnia się także zmiany społeczne, takie jak zmiany demograficzne czy kwestie zrównoważonego rozwoju. Ogólnie normy są szeroko akceptowane, ponieważ powstają z praktyki i są tworzone z myślą o praktyce. Czasami odwołuje się do nich także w ustawodawstwie. Oznacza to, że w tych przypadkach normy mają charakter prawnie wiążący. We wszystkich innych przypadkach przestrzeganie norm jest dobrowolne, ponieważ są one tworzone przez organizacje prywatne. Jednakże, ponieważ współpracują one ściśle z instytucjami państwowymi, normowanie jest dobrym przykładem udanego partnerstwa publiczno-prywatnego (PPP), czyli współpracy między sektorem publicznym a prywatnym.

Co oznacza SN EN ISO 9001:2015?

Numer 9001 to numer normy dotyczącej zarządzania jakością, a data po dwukropku wskazuje rok opublikowania zaktualizowanej wersji normy. Jeśli norma zostanie ponownie zaktualizowana, data ta zostanie zastąpiona nową datą publikacji. Każda norma jest numerowana według tego schematu.

ISO oznacza Międzynarodową Organizację Normalizacyjną. W międzynarodowym stowarzyszeniu organizacji normalizacyjnych obecnie uczestniczy 165 krajów na całym świecie. Siedziba organizacji znajduje się w Genewie. Normy ISO są opracowywane na rynek światowy. Szwajcaria jest członkiem tej organizacji i poprzez SNV może współdecydować o rozwoju norm.

Akronim EN oznacza, że jest to norma opracowana dla obszaru europejskiego. W przypadku EN ISO 9001 oznacza to, że międzynarodowa norma została przyjęta do zbioru norm CEN (Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego).

Akronim SN oznacza, że norma została opracowana dla rynku szwajcarskiego. SN EN ISO 9001 oznacza odpowiednio, że międzynarodowa i europejska norma dotycząca zarządzania jakością została również włączona do szwajcarskiego zbioru norm. Ponieważ Szwajcaria bierze udział zarówno w europejskim, jak i światowym procesie normalizacyjnym, zazwyczaj przyjmuje się normy międzynarodowe lub europejskie, a ewentualne sprzeczne normy krajowe są wycofywane. W przedmowie lub załączniku norm międzynarodowych mogą być wymienione lub uzupełnione szczególne przypadki krajowe, ale sama treść normy pozostaje wszędzie taka sama.

Oznakowanie CE

Najbardziej znanym symbolem dla konsumentów jest znak CE. Został on stworzony, aby oznaczać produkty zgodne z prawodawstwem UE. Oznakowanie CE często nazywa się paszportem dla jednolitego rynku europejskiego. Potwierdza ono, że producent uwzględnił wszystkie szczególne wymagania prawodawstwa UE dotyczące sprzedawanego przez niego produktu. Ponieważ te, podobnie jak szwajcarskie przepisy, odwołują się do odpowiednich norm, znak CE potwierdza również ich przestrzeganie. W Szwajcarii oznakowanie CE nie jest obowiązkowe. Jednakże, ponieważ większość produktów jest również sprzedawana na rynku UE, jest ono u nas również szeroko stosowane.