Wijzigingen in de nieuwe ISO-norm - hier: ISO 14644-3:2005

Schone ruimte normen

Norbert Otto

Beste lezer, beste lezeres & beste leden van de SRRT- SwissCCS,

In 2016 heb ik al gewezen op de veelbelovende wijzigingen in de normen: ISO 14644-1, -2 & -3 en vermoed dat alle wijzigingen ook in datzelfde jaar zouden worden goedgekeurd en zo in de officiële FDIS-status zouden komen of als norm aan de afzonderlijke landen zouden worden overgedragen.

Dat was echter meer wensdenken, zoals tot nu toe is gebleken. Dit betreft hier in deze editorial de ISO 14644-3: Meetmethoden

ISO 14644 Cleanrooms and associated controlled environments
Part 3: Test methods

De eerste vergadering hierover werd georganiseerd door TC 209 (technisch comité) op 12-13 september 2009 in Washington en daar werden de revisieprocessen van de normen vastgesteld.
De tweede vergadering voor de opening van de revisie van ISO 14644-3 vond plaats op 2-3 oktober 2010 in Tokio.
Van 16-18 november 2010 vond een buitengewone bijeenkomst plaats in Kopenhagen bij het Statens Serum Instituut voor vergelijkende metingen van fotometers versus deeltjeszaaiers.
De achtergrond van deze bijeenkomst lag onder andere in het feit dat de filterlektest via deeltjeszaaiers uit de norm zou worden gehaald, omdat deze test sowieso door slechts 3-4 landen wereldwijd werd toegepast.
Volgens mijn persoonlijke mening zou het juist andersom moeten zijn en zou de filterlektest met de fotometer uit de norm moeten worden gehaald. Het betreft hier een techniek uit de jaren 30, die tegenwoordig met digitale displays wat wordt opgefrist. Het grootste nadeel is echter het enorm hoge verbruik aan test aerosol. Ik heb hierover zelf onderzoek gedaan bij bedrijven in Brazilië, Turkije, Zweden & Denemarken en ik was zo verrast door de resultaten dat ik me serieus afvroeg wat dit met cleanroomtechniek te maken heeft.

Resultaat van het onderzoek:
Bij ongeveer 10.000 lektests met de fotometer worden de stoffilters blootgesteld aan >150 liter DOP (test aerosol). Bij hetzelfde aantal te meten stoffilters met de deeltjeszaaier verbruikt men in deze periode < 2 liter DEHS (test aerosol). Een commentaar daarop is overbodig.

Op 17 maart 2011 vond de tweede vergadering plaats bij het BSI in Londen. Het was hier al duidelijk dat er tot de definitieve versie moeilijke discussies zouden volgen.
Van 8-9 oktober 2011 vond de derde vergadering plaats in Milaan.
Het jaar daarop vond de vierde vergadering plaats van 16-18 maart 2012 in Kopenhagen.
En nog datzelfde jaar de vijfde vergadering van 7-8 september 2012 in Zürich aan de ETH in het kader van de internationale bijeenkomst van de ICCCS-vereniging.
De zesde bijeenkomst van WG 3 (werkgroep) was bij DIN in Berlijn van 21-23 maart 2013.
Op 6 oktober 2013 werd de zevende vergadering verplaatst naar Reno in Nevada.
Gelukkig was de achtste vergadering op 22-23 oktober 2015 weer bij DIN in Berlijn.
Op 16 september 2016 ging het naar São Paulo, Brazilië, voor de achtste bijeenkomst.

Op dat moment had ik een persoonlijke vriend ontmoet uit onze gezamenlijke tijd bij Roche in Rio de Janeiro, die met zijn bedrijf ook tests uitvoert voor kwalificatie in de cleanroom – echter met de fotometer. Samen ontstond het idee om iets professionelers dan tot nu toe te doen voor de vergelijkende test van de twee controversiële meetmethoden.
Daarop volgde op 9 november 2016 een hernieuwde vergelijking van beide meettechnieken op een optimale filtertestbank bij de filterfabrikant Fa. Freudenberg in Weinheim – waarvoor nogmaals hartelijk dank.
Het resultaat van de testseries heb ik als bezwaar ingediend bij het ISO-comité voor de volgende vergadering op 5-6 juni 2017 bij het BSI in Londen. Natuurlijk in de hoop dat al die inspanningen de moeite waard waren en dat de meetmethode met de fotometer uit de norm zou worden gehaald. Tijdens een stemming bleek echter dat de rest van de wereld niet kon worden overtuigd om over te stappen op een modernere techniek.

De tiende vergadering vond plaats op 20-21 september 2017 in Parijs
en kort daarna de elfde op 22 oktober 2017 in Sydney.
En uiteindelijk werd de definitieve vergadering van 30-31 augustus 2018 op korte termijn verplaatst van Tokio naar Londen.

Welke invloed de nieuwe norm ISO 14644-3 zal hebben op de meettechniek in cleanrooms, leest u in een van de volgende uitgaven.

Hartelijke groeten, uw Norbert Otto
Bestuurslid SRRT- SwissCCS