Motivatie over het onderwerp Circulaire Economie…

Motan’s materiaalbeheer in de circulaire economie - gegevens- en materiaalstroom in de kunststofindustrie. (Motan Groep)

Motan’s materialenbeheer en de circulaire economie – gegevens- en materiaalstroom in de kunststofindustrie. (Motan Groep)

Onze hedendaagse wereld – en daarmee ook onze welvaart – is niet denkbaar zonder kunststoffen om vele redenen. De polymeermaterialen vinden hun weg in uiteenlopende toepassingen, of het nu huishoudelijke artikelen, de auto- en vliegtuigbouw, elektronica, geneeskunde of de bouwsector betreft. Ze zijn als verpakkingsmateriaal bijna onmisbaar. Hierbij leveren kunststoffen belangrijke bijdragen aan hulpbronnenefficiëntie, bijvoorbeeld als isolatie- of lichtgewicht bouwmateriaal dat helpt om stookolie en brandstoffen te besparen, of als verpakkingsmateriaal dat voedsel beschermt tegen voortijdige bederf.

Het is echter ook onbetwistbaar dat kunststofafval inmiddels een wereldwijd probleem is, dat aangepakt of opgelost moet worden als een maatschappelijke taak. Daarnaast komt als bijkomend aspect de stijgende vraag naar grondstoffen en de al zichtbare schaarste aan hulpbronnen: een aantal belangrijke grondstoffen is slechts beperkt beschikbaar en doordat de wereldbevolking groeit, neemt ook de vraag naar grondstoffen toe. Voor de kunststofindustrie is daarom de circulaire economie een centraal thema.

De circulaire economie is een model van productie en consumptie waarbij bestaande materialen en producten zo lang mogelijk worden gedeeld, geleased, hergebruikt, gerepareerd, opgewerkt en gerecycled. Op deze manier wordt de levenscyclus van producten verlengd. In de praktijk betekent dit dat afval tot een minimum wordt beperkt.

Nadat een product het einde van zijn levensduur heeft bereikt, blijven de hulpbronnen en materialen zo veel mogelijk in de economie. Ze kunnen opnieuw productief worden gebruikt om blijvend waarde te creëren.

De circulaire economie staat in tegenstelling tot het traditionele, lineaire economische model – ook wel wegwerfeconomie genoemd. Dit model vertrouwt op grote hoeveelheden goedkope, gemakkelijk toegankelijke materialen en energie.

Het beheersen van de beschikbare hulpbronnen is een van de grote uitdagingen van onze tijd. Dit geldt vooral voor de schaarser wordende fossiele grondstoffen. Een goed functionerende circulaire economie kan daarom een zinvolle en noodzakelijke aanvulling zijn om de waardevolle hulpbron ‘kunststof’ te sparen en bij te dragen aan het verbeteren van de algemene acceptatie, oftewel het momenteel slechte imago van kunststoffen. Vooral dat laatste aspect mag niet worden onderschat in het licht van de vaak emotioneel geladen discussies over kunststoffen in het algemeen, en specifiek over kunststofafval.

Kunststoffen bieden qua hergebruik (recycling) in principe ideale eigenschappen. Voor een goed functionerende circulaire economie is het echter essentieel dat alle actoren over de gehele waardeketen heen samenwerken en communiceren. Wat betreft de kunststofindustrie (kunststofproducenten, verwerkers en recyclers) betreft dit ook hun klanten en de markttoelaters, die op hun beurt binnen de productvereisten en materiaalspecificaties bepalend zijn voor het ontwerp van het product en de mogelijkheden voor het gebruik van gerecyclede materialen.

Een verdere voorwaarde voor een effectieve circulaire economie is een geschikt stoffenstroombeheer met als doel zo zuiver mogelijke kunststofafvalstromen te verkrijgen. Hoe zuiverder een kunststof kan worden teruggewonnen, des te beter kan het worden verwerkt. Een doel in dit verband is het genereren van de benodigde hoeveelheden om een voldoende voorziening van gerecyclede materialen te waarborgen. Daartoe dragen de vooruitgang in de ontwikkeling van sorteer- en scheidingssystemen voor sterk gemengde stromen uit de algemene inzamelsystemen bij. Overigens bestaan er tegenwoordig bijna geen echte productieresten meer, aangezien deze ofwel direct worden teruggevoerd in de lopende productie, ofwel worden doorgegeven aan gespecialiseerde verwerkers.

Als fabrikant van producten en systemen voor het materiaalbeheer van bulkgoederen (granulaat, korrel, flakes en diverse poeders) is motan partner van de drie kunststofsegmenten: productie van nieuw materiaal en gerecyclede stoffen, evenals kunststofverwerking. In het kader van het opzetten van circulairsystemen speelt volgens motan digitalisering en daarmee de netwerkkoppeling van productieprocessen – algemeen ook wel Industrie 4.0 genoemd – een belangrijke rol. Al vandaag de dag zijn gegevens uit drogers, doseersystemen, mengsystemen of uit de kristallisatie beschikbaar en worden ze binnen de processen gebruikt. In de toekomst zullen meer gegevens worden toegevoegd, zoals informatie over de samenstelling van materialen, vochtgehalte, recepten, materiaalkenmerken en productiegegevens van de verwerkingsmachines. In dit verband moet worden bedacht dat de eigenschappen van gerecyclede materialen na herhaalde verwerking veranderen. Ook hier speelt de knowhow van motan een rol, bijvoorbeeld bij het nauwkeurig doseren van additieven bij de productie van regeneraat.

Voor kwaliteitsborging zal het noodzakelijk worden om meer dan voorheen gegevens uit het verwerkingsproces te verkrijgen en deze te verbinden met de reeds aanwezige informatie. In dit opzicht krijgt geavanceerde sensortechnologie in de verwerking, zowel in de verwerkingsmachines als in de gereedschappen, aan belang. De digitale netwerkkoppeling van alle systemen is in dit verband momenteel een van de belangrijkste taken waaraan motan meewerkt. Het slagen van de circulaire economie hangt en valt met de transparantie over wat precies in een product is verwerkt en waar dat product naartoe wordt doorgegeven. Al vandaag de dag bestaan er initiatieven om materialen te markeren zodat ze identificeerbaar worden. motan ontwikkelt oplossingen om de informatiestroom parallel aan de materiaalstroom bij het materiaalbeheer te automatiseren en zo een volledig gedigitaliseerde informatieketen te realiseren, van ontvangst tot eindproduct.

Als gerecycled materiaal zuiver of zeer goed gesorteerd en verwerkt is, verschilt het nauwelijks van nieuw materiaal. Hoe belangrijk transparantie over de herkomst en samenstelling van materialen kan zijn, wordt kort geïllustreerd met een voorbeeld: Als bijvoorbeeld een materiaal uit een gemengde fractie moet worden gedroogd, kunnen oncontroleerbare uitdunstingen optreden die in het ergste geval het droogmiddel kunnen beschadigen. Als de samenstelling van het materiaal vooraf bekend is, kan een geschikte drogeruitvoering worden gekozen. Onmisbaar zijn daarom een goede documentatie en kwaliteitsborging door de recyclingsector en de verwerker.

Om een goed functionerende circulaire economie te realiseren, worden uiteindelijk alle consumenten aangesproken. Dit betreft zowel het gedrag met betrekking tot afvalvermijding en afvalscheiding, als de acceptatie van producten uit gerecyclede materialen. Hier is nog veel voorlichting nodig.

Het is uiteindelijk belangrijk om de mogelijkheden realistisch in te schatten. Voor zover bijvoorbeeld gemengde en vervuilde afvalstromen niet goed kunnen worden gerecycled, moeten dergelijke reststromen worden toegevoerd aan een hulpbronnen- (chemische) verwerking. Hier bestaan al eerste veelbelovende projecten voor. Pas helemaal aan het einde van de circulaire economie staat de energetische verwerking, bij voorkeur met een efficiënte energieterugwinning.