Missie van de Oostenrijkse satelliet PRETTY gaat onder leiding van de TU Graz verder

OPS-SAT PRETTY in de cleanroom aan de TU Graz vóór zijn lancering in 2023. (Beeldbron: Lunghammer - TU Graz) / OPS-SAT PRETTY in de cleanroom aan de TU Graz vóór zijn lancering in 2023. (Beeldbron: Lunghammer – TU Graz)

OPS-SAT PRETTY in de cleanroom aan de TU Graz vóór zijn lancering in 2023. (Beeldbron: Lunghammer - TU Graz) / OPS-SAT PRETTY in de cleanroom aan de TU Graz vóór zijn lancering in 2023. (Beeldbron: Lunghammer – TU Graz)

De Oostenrijkse ruimtevaartorganisatie en de Europese ruimtevaartorganisatie ESA hebben ingestemd met de voortzetting van de missie. In de toekomst zal de mini-klimasatelliet PRETTY worden geëxploiteerd als onderdeel van het OPS-SAT Space Lab. Het projectmanagement gaat naar de TU Graz.

Al meer dan twee jaar orbiteert de Oostenrijkse minisatelliet PRETTY op een hoogte van iets meer dan 500 kilometer in een polaire baan rond de aarde. Na zijn inbedrijfstellingsfase heeft hij meer dan een jaar lang continu gegevens geleverd over de verandering van het gletsjerijs, de hoogte van zeewellen en de effecten van ruimteweer op de levensduur van satellieten. Oorspronkelijk was de missie gepland voor een duur van één jaar. Nu is vastgesteld dat de missie van de satelliet, ontwikkeld door een samenwerking van TU Graz, Beyond Gravity Austria en Seibersdorf Laboratories, in een nieuwe vorm wordt voortgezet onder de naam OPS-SAT PRETTY. Dit is overeengekomen tussen het Oostenrijkse agentschap voor lucht- en ruimtevaart van de FFG en de Europese ruimtevaartorganisatie ESA. "De missie van PRETTY was tot nu toe uiterst succesvol, daarom hebben wij als Oostenrijkse Onderzoeksförderungsgesellschaft FFG samen met ESA ingestemd met een voortzetting van de missie tot december 2026 en de benodigde budgetmiddelen ter waarde van 365.000 euro beschikbaar gesteld," zegt FFG-directeur Karin Tausz. Als onderdeel van de verlenging wordt het projectmanagement van Beyond Gravity, Oostenrijks grootste leverancier voor de ruimtevaart, overgedragen aan de TU Graz, die op de campus Inffeldgasse ook de grondstation van PRETTY exploiteert.

Nieuwe taak als vliegend laboratorium

PRETTY zal in de toekomst dienen als testplatform als onderdeel van het OPS-SAT Space Lab (https://opssat.esa.int/). Dit gold al voor de eveneens door de TU Graz gebouwde OPS-SAT, die in mei 2024 na een succesvolle missie van vier en een half jaar bij het binnentreden in de aardatmosfeer verbrand is en voor ESA het bewijs heeft geleverd van de voordelen van dergelijke testplatforms. Ze stellen organisaties, bedrijven en ook particulieren in staat om software- en firmware-experimenten in actieve werking uit te voeren, die bij andere missies niet mogelijk zouden zijn. De satelliet is uitgerust met diverse subsystemen en biedt Oostenrijkse en internationale belangstellenden een flexibele en vrij configureerbare platform voor hun experimenten.

"Omdat de oorspronkelijke missie van PRETTY op één jaar was gepland, zijn we blij dat onze satelliet nu verdere waardevolle diensten kan leveren," zegt projectleider Manuela Wenger van het Instituut voor communicatienetwerken en satellietcommunicatie van de TU Graz. "Natuurlijk zijn we ook een beetje trots dat PRETTY, na de eveneens door ons gebouwde OPS-SAT en TUGSAT-1, de eerste Oostenrijkse satelliet in de ruimte, zeer betrouwbaar is gebleken." Naast Manuela Wenger maken Andreas Hörmer en Maximilian Henkel deel uit van het projectteam aan de TU Graz.

Wetenschappelijke gegevens van PRETTY gaan van Graz de wereld in

Zijn oorspronkelijke en nu afgesloten wetenschappelijke missie heeft PRETTY met verve voltooid. "We hebben voor het eerst een volledig nieuwe technologie in de ruimte getest en konden aantonen dat we met een minisatelliet ter grootte van een schoenendoos belangrijke klimaatgegevens kunnen verzamelen, waarvoor anders een veel grotere en duurdere satelliet nodig zou zijn," zegt Andreas Dielacher, de verantwoordelijke systeemingenieur bij Beyond Gravity. "We hebben daarbij belangrijke vaardigheden ontwikkeld op het gebied van payloads, het hart van een satelliet." De nieuwe technologie betreft een passief reflectometer ontwikkeld door Beyond Gravity, dat signalen meet die door ijs, water of landmassa's worden gereflecteerd door Europese en Amerikaanse navigatiesatellieten. Klimaatwetenschappers kunnen hieruit conclusies trekken over milieugegevens. Andreas Dielacher: "De gegevens van ons reflectometer gingen rechtstreeks van de grondstation van de TU Graz naar ons en werden van daaruit doorgegeven aan de wetenschappers." De hardwareplatform die hiervoor nodig is, is ontwikkeld door de TU Graz.

Ook aan boord van PRETTY bevindt zich de door Seibersdorf Laboratories ontwikkelde dosimeter SATDOS, die de belasting door ruimte-straling en de effecten ervan op de elektronische onderdelen van de satelliet meet. "Dankzij SATDOS konden we voor het eerst gedetailleerde stralingsgegevens rechtstreeks uit de baan van PRETTY verzamelen," legt Christoph Tscherne uit, expert voor stralingsbestendigheid en projectleider bij Seibersdorf Laboratories. "Onze resultaten tonen aan dat de stralingsbelasting in de ruimte aanzienlijke gevolgen kan hebben voor de elektronica van satellieten. Vooral standaardonderdelen die commercieel verkrijgbaar zijn en steeds vaker in de ruimtevaart worden gebruikt, zijn kwetsbaar."