Automatisierungstechnik ontlastet klinisch Ärzte

TEDIAS, het test- en ontwikkelingscentrum voor digitale anamnese-systemen. © Fraunhofer IPA, Sascha May

Hoe kan het medisch personeel in ziekenhuizen worden ontlast door digitalisering en tegelijkertijd de patiënt meer in de focus van de processen plaatsen? Onderzoekers van het Fraunhofer IPA onderzoeken hoe routinematige werkzaamheden in het kliniekleven gedigitaliseerd en geautomatiseerd kunnen worden. In samenwerking met het Universitair Klinikum Mannheim en de medische faculteit ontwikkelen ze nu een eerste systeem voor anamnese en het vastleggen van vitale gegevens, waarbij de directe aanwezigheid van medisch personeel niet meer nodig zal zijn.

Waar kan de medische zorg in het ziekenhuis door digitalisering worden verbeterd? »Van de vele mogelijke ingangen leent de medische patiëntregistratie zich het best«, vertelt Dr. Jens Langejürgen, hoofd van de afdeling Klinische Gezondheidstechnologie bij het Fraunhofer IPA en projectleider van TEDIAS. »Veel vervolgprocessen maken gebruik van de hier verzamelde informatie, waardoor een consequente en duurzame ontlasting van het ziekenhuispersoneel hier moet beginnen. We hebben het proces daar zeer nauwkeurig bekeken en zijn op veel routinematigheden gestoten – bijvoorbeeld bij het vastleggen van de medische basisgegevens en het meten van vitale functies van de patiënten – die efficiënter en beter kunnen worden ingericht: Zo kunnen we bijvoorbeeld de wachttijden voor de patiënten verkorten en gegevens volledig vastleggen, terwijl we het medisch personeel ontlasten.«

Samen met de artsen van het Universitair Klinikum Mannheim ontwikkelt en test Langejürgen’s team nu geautomatiseerde systemen om deze processen efficiënter te maken: het test- en ontwikkelingscentrum voor digitale patiëntregistratiesystemen, kortweg TEDIAS. Het doel van het project is de digitalisering van de patiëntregistratie als eerste stap om een basis te leggen voor het digitale ziekenhuis van de toekomst.

Contactloze onderzoek

Met TEDIAS moeten nu voor het eerst de routinematige processen die plaatsvinden bij de medische opname in een kliniek worden geautomatiseerd en daarmee in de toekomst zonder medisch personeel worden uitgevoerd. Doordat de patiënt hierbij actiever wordt betrokken bij het opnameproces, kan hij of zij ook beter geïnformeerd worden. Centraal in het nieuwe systeem staat een uitgekiende sensoriek met een avatar voor het ondervragen van de patiënt. Onder andere zijn geïntegreerde IR-camera’s gepland om de lichaamstemperatuur te meten, sensoren voor het bepalen van de hart- en ademfrequentie, microfoons voor het opnemen van ademgeluiden of de stem. Al deze metingen vormen geen belasting voor de betrokkene, omdat ze contactloos plaatsvinden of eenvoudige handelingen vereisen, zoals plaatsnemen op een stoel. »In het ideale geval merkt de patiënt hier nauwelijks iets van, omdat hij of zij tegelijkertijd de vragen beantwoordt van een virtuele arts over de medische geschiedenis en symptomen«, legt Langejürgen uit.

De analyse van de gegevens duurt slechts enkele seconden. De resultaten van het digitale eerste onderzoek kunnen direct op het scherm worden getoond aan de arts die de patiënt kort daarna ontvangt. Hiervoor is een koppeling van het systeem aan de gangbare ziekenhuissystemen noodzakelijk. De tijd die voorheen nodig was voor de routinematige intake, staat nu ter beschikking voor een langer arts-patiëntgesprek. Als de resultaten van het onderzoek wijzen op een relevante infectie, kan het personeel ook beschermingsmaatregelen treffen voordat infecties door de patiënt in de behandelkamer ontstaan.

Sneller gegevens vastleggen, analyseren en evalueren

Het Universitair Klinikum Mannheim wil volgend jaar al het eerste real-lab in gebruik nemen om de nieuwe technologie te testen. De eerste twee kamers voor digitale patiëntregistratie en eerste onderzoek worden in de komende maanden ingericht: een in de neurologische spoedeisende hulp, waar de wachttijd door de vooronderzoeken en vragenlijst moet worden verkort. De tweede opnamekamer wordt ingericht in de interne geneeskunde, waar bij patiënten die voor een ziekenhuisopname of behandeling komen, een intake wordt uitgevoerd.

»Het real-lab biedt ons de mogelijkheid om verschillende reeds beschikbare of ook nieuwere technologieën onder realistische omstandigheden te testen en de interactie van patiënten met het systeem te onderzoeken. Naast artsen en verpleegkundigen is de acceptatie ervan uiteindelijk bepalend voor het gebruik van zo’n systeem in de kliniek«, benadrukt Langejürgen.

De geautomatiseerde eerste beoordeling is voor de natuurkundige, die promoveerde in de elektrotechniek, slechts het begin van een langdurige ontwikkeling: »In het TEDIAS-project creëren we een basis waarop we kunnen voortbouwen en stapsgewijs een digitaal ziekenhuis ontwikkelen. Hierdoor staan alle relevante informatie vanaf het begin beschikbaar voor artsen en verplegend personeel. De continuïteit van de gegevens en de constante hoge kwaliteit helpen om ziekteverloop vroegtijdig te herkennen en erop te reageren«, voorspelt Langejürgen. »Deze gegevens vormen ook de basis voor het trainen van algoritmen die het potentieel hebben om de medische zorg voor de patiënt wezenlijk te verbeteren.«