System monitorowania GMP: Serwer wirtualny vs. serwer sprzętowy

Przy obsłudze systemu monitorowania GMP często pojawia się pytanie, czy lepszym rozwiązaniem jest serwer sprzętowy czy serwer wirtualny. Przyjrzeliśmy się obu wariantom bliżej i porównaliśmy ich zalety i wady.

Systemy monitorowania zgodne z GxP są ważnymi narzędziami nadzoru i analizy w obszarze produkcji, laboratorium lub magazynu. Oprogramowanie monitorujące zazwyczaj składa się z komponentów serwerowych (aplikacja i baza danych) oraz klientów (komputer użytkownika / panel dotykowy...). W przypadku komponentów serwerowych pojawia się ciągle pytanie, czy zastosować dedykowany serwer sprzętowy, czy może serwer wirtualny – udostępniony przez klienta – będzie lepszym wyborem. Poniżej bliżej przyjrzymy się obu możliwościom i wyjaśnimy ich zalety i wady.

Wariant 1: Fizyczny serwer sprzętowy

W tym rozwiązaniu serwer sprzętowy zazwyczaj jest dostarczany przez dostawcę systemu monitorowania.
Zalety tego rozwiązania

– Minimalne wymagania IT dla klienta. Dostawca dostarcza wszystko w jednym pakiecie.
– Możliwość wyraźnego oddzielenia sieci produkcyjnej od sieci monitorowania.

Zalety te mogą być bardzo istotne dla klienta, szczególnie gdy nie posiada własnego działu IT lub jest on ograniczony. Jednak w przypadku tego rozwiązania konieczne jest wcześniejsze dokładne określenie kilku kwestii, aby zapewnić bezproblemowe uruchomienie systemu.

Elementy do ustalenia przed wdrożeniem

Czy serwer ma być podłączony do istniejącej sieci klienta?

Jeśli tak:

– Kopia zapasowa serwera przez klienta czy konieczne jest oddzielne rozwiązanie do tworzenia kopii?
– Jaki program antywirusowy ma być zainstalowany?
– Konfiguracja sieci (adresy IP itd.)?
– Czy dozwoleni są lokalni użytkownicy?

Jeśli nie (= „rozwiązanie wyspowe”)

– Ile / jacy klienci są potrzebni? Czy są dostarczani przez klienta, czy dostawca ma je zapewnić (klienci wyłącznie do monitorowania)
– Czy dostępne są gniazda sieciowe do wykorzystania w sieci monitorowania?
– Czy konieczny switch jest dostarczany / montowany przez klienta, czy ma to być element oferty monitorowania?
– Czy dostęp do klientów jest potrzebny również spoza obszaru monitorowania i czy jest w ogóle możliwy (np. układanie kabli sieciowych)?
– Kto jest odpowiedzialny za konserwację / bezpieczeństwo operacyjne / dostępność serwera?

Widać więc, że fizyczny serwer sprzętowy dla systemu monitorowania może stanowić dobre i sensowne rozwiązanie. Pozornie prosta obsługa dla klienta może jednak zmylić, ponieważ kwestie do wyjaśnienia nie mogą być zaniedbane, a cały koncept (serwer, klienci, kopie zapasowe, bezpieczeństwo) musi być jasno określony. Szczególnie ważne jest zapewnienie odporności na awarie (np. komponenty redundantne) i ewentualnie ocena ryzyka.

Wariant 2: Serwer wirtualny (dostarczony przez klienta)

W tym rozwiązaniu klient przygotowuje serwer wirtualny zgodnie z wytycznymi producenta monitorowania. Następnie na serwerze instalowane jest oprogramowanie lub baza danych, które staje się dostępne w sieci.

Najważniejsze zalety tego rozwiązania

– Najwyższa odporność na awarie dzięki platformie klienta dla serwerów wirtualnych
– Dostosowanie do standardów klienta w zakresie ochrony antywirusowej, kopii zapasowych i oprogramowania monitorującego
– Brak konieczności serwisowania sprzętu serwera

Wobec tych zalet stoją następujące „CONTRAS”

– Wymagany wysoki standard IT u klienta (co często jest trudne w małych firmach)
– W niektórych przypadkach brak wyraźnego rozdzielenia sieci monitorowania od sieci produkcyjnej

Inne warianty

Oprócz dwóch opisanych rozwiązań istnieją również inne warianty, które mogą być stosowane:

Wirtualny serwer klienta – ale w „odizolowanej” sieci monitorowania (VLAN)
W tym przypadku rozwiązanie w dużej mierze przypomina rozwiązanie z „fizycznym serwerem sprzętowym”.

Serwer sprzętowy dostarczony przez klienta i w pełni zintegrowany z siecią klienta
W tym przypadku rozwiązanie przypomina w dużej mierze rozwiązanie z „serwerem wirtualnym”.

Serwer sprzętowy lub wirtualny z ograniczonym dostępem do sieci produkcyjnej
(np. tylko dostęp klientów do serwera). W tym przypadku oba warianty się mieszają.

Rozwiązanie „w chmurze”: jeśli serwer wirtualny nie jest dostarczany przez klienta, lecz jest zewnętrznie udostępniany (np. w odpowiednim centrum danych), konieczny jest bezpieczny dostęp za pomocą VPN. Jeśli dostęp ten jest zapewniony, można ewentualnie korzystać z takich serwerów chmurowych do systemu monitorowania. Centra danych oferują różne certyfikaty. Przed wdrożeniem takiego rozwiązania konieczna jest dokładna weryfikacja wymogów bezpieczeństwa i ochrony danych.

Podsumowanie

Wybór odpowiedniego rozwiązania w dużej mierze zależy od możliwości działu IT klienta oraz od wymagań klienta dotyczących kopii zapasowych, ochrony antywirusowej i możliwości aktualizacji. Wczesne ustalenie tych kwestii z działem IT klienta jest nieodzowne. Aby zapewnić dobrą obsługę systemu przez producenta, konieczne jest połączenie online umożliwiające zdalne zarządzanie. Rozwiązania typu „wyspy” (odseparowane sieci monitorowania od sieci głównej) są możliwe i w niektórych sytuacjach mogą być właściwe, jednak w większości przypadków nie są optymalne i nie odzwierciedlają „stanu techniki”.