Federalna minister nauki Dorothee Bär inauguruje nowy budynek badawczy

Po sześciu latach budowy, 10 marca 2026 roku, został uroczyście otwarty trzeci budynek rozbudowy Fraunhofer IOF. © TSK / Jacob Schröter / After several years of construction, the third extension building to Fraunhofer IOF was inaugurated on 10 March 2026. © TSK / Jacob Schröter

v.l.n.r.: Walter Rosenthal, Andreas Tünnermann, Holger Hanselka, Dorothee Bär, Mario Voigt oraz Christian Tischner podczas uroczystego otwarcia nowego budynku badawczego Fraunhofer IOF. © TSK/ Jacob Schroeter / Od lewej do prawej: Walter Rosenthal, Andreas Tünnermann, Holger Hanselka, Dorothee Bär, Mario Voigt i Christian Tischner podczas inauguracji nowego budynku badawczego Fraunhofer IOF. © TSK/ Jacob Schroeter

W laboratorium do komunikacji kwantowej goście naukowców otrzymali wyjaśnienia dotyczące podstaw naukowych oraz demonstrację w zakresie zastosowania naziemnej stacji optycznej, która znajduje się nad laboratorium. © Fraunhofer IOF / W laboratorium komunikacji kwantowej naukowcy wyjaśniali gościom zasady naukowe i demonstrowali użycie naziemnej stacji optycznej położonej powyżej laboratorium. Spojrzenie do wnętrza laboratorium. Na środku znajduje się duży stół optyczny z różnymi aparaturami naukowymi. Goście stoją wokół stołu i słuchają wyjaśnień naukowca. © Fraunhofer IOF

W ramach uroczystości wręczono białą księgę QuNET ministrowi federalnemu. Na zdjęciu razem z nią: wybrani naukowcy z QuNET zaangażowani w tę inicjatywę. © Fraunhofer IOF / Białą księgę QuNET przedstawiono ministrowi federalnemu podczas uroczystości. Na zdjęciu z nią wybrani badacze QuNET zaangażowani w tę inicjatywę. © Fraunhofer IOF

Uroczystość z okazji otwarcia nowego budynku badawczego Fraunhofer-Institut für Angewandte Optik und Feinmechanik IOF odbyła się dzisiaj podczas uroczystego wydarzenia. Obok federalnej minister Dorothee Bär w uroczystości uczestniczyli premier Turyngii Mario Voigt oraz inni goście z polityki, gospodarki i przemysłu. Szczególne atrakcje w nowym budynku to nowa instalacja do litografii elektronowej do produkcji komponentów fotonicznych oraz stacja naziemna do satelitarnej komunikacji kwantowej.

Na powierzchni ponad 2000 m2 Fraunhofer IOF będzie miał w przyszłości do dyspozycji nowe laboratoria, pomieszczenia czyste i biura w bezpośrednim sąsiedztwie głównego budynku instytutu. Trzeci już budynek rozbudowy instytutu jest ważnym krokiem strategicznym dla jego przyszłości. Na dodatkowych przestrzeniach laboratoryjnych i czystych będą realizowane istotne tematy przyszłości z agendy high-tech.

»Dzięki Hightech Agenda Deutschland uczynimy Niemcy ponownie krajem wiodącym w technologii. Optyka i fotonika są kluczowymi podstawami i odgrywają ważną rolę w technologiach kluczowych, takich jak technologie kwantowe, biotechnologia czy mikroelektronika. Fraunhofer IOF rozwija technologie optyczne i ich zastosowania jutra, tworząc most od nauki do gospodarki. Nowy budynek badawczy, który dziś został oficjalnie otwarty, dodatkowo wzmocni możliwości lokalizacji. W ten sposób jesteśmy na dobrej drodze, aby ustanowić „Made in Germany” jako symbol technologicznej doskonałości, szczególnie w technologiach fotonicznych«, wyjaśniła federalna minister nauki Dorothee Bär.

Premier Mario Voigt, który wraz z ministrem nauki Turyngii Christianem Tischnerm towarzyszył wizycie minister Bär, dodał: »Turyńska optyka, zwłaszcza ta z Jeny, cieszy się światową renomą. Szczególnie Fraunhofer IOF to prawdziwa historia sukcesu. Założony w czasach przemian po zjednoczeniu Niemiec, w ciągu ponad 30 lat instytut wykształcił się w globalnie poszukiwanego partnera nauki i przemysłu w dziedzinie instrumentacji. Szczególnie ważne dla rozwoju gospodarczego regionu są ponad dwadzieścia założonych przez instytut i jego partnerów firm, które dziś zapewniają pracę ponad 350 wysoko wyspecjalizowanym pracownikom. Rozbudowa Fraunhofer IOF poprzez najnowszy budynek będzie wspierać ten rozwój i uczyni Turyngię również w przyszłości centrum niemieckiego przemysłu fotonicznego. Jeśli chcemy zrozumieć, skąd bierze się technologiczna przyszłość Niemiec, musimy spojrzeć na Jenę.«

Minister nauki Christian Tischnerm podkreślił: »Kraj wspierał budowę nowej instalacji litografii elektronowej w Fraunhofer IOF kwotą 12 milionów euro oraz pokrył połowę kosztów budowy. To dobrze zainwestowane pieniądze – bo badania na najwyższym poziomie potrzebują najwyższej infrastruktury.«

»W obecności pani minister Bär i pana premiera Voigta dziś nie tylko otworzyliśmy nowy budynek. Tworzymy platformę dla technologii przyszłości, która promieniuje daleko poza region i wyznacza kierunek rozwoju. Nowe laboratoria oferują szerokie możliwości rozwoju i produkcji systemów optycznych i fotonicznych najwyższej precyzji. To tworzy idealne warunki dla badań na najwyższym poziomie i transferu wyników do praktyki w dziedzinach optyki, fotoniki, technologii kwantowych i systemów fotonicznych«, powiedział prof. Holger Hanselka, prezes Fraunhofer-Gesellschaft. »Tym samym wysyłamy silny sygnał nie tylko dla lokalizacji Jena jako międzynarodowego światła w dziedzinie fotoniki, ale także wspieramy zdolność do innowacji niemieckiego ośrodka technologicznego w tych strategicznych technologiach przyszłości.«

Nowa instalacja do litografii elektronowej do nanostrukturacji

Podczas uroczystości goście zwiedzili dwa główne punkty nowego budynku: nową instalację do litografii elektronowej oraz optyczną stację naziemną.

Litografia elektronowa to metoda służąca do tworzenia bardzo drobnych struktur o rozmiarze kilku nanometrów na elementach optycznych. Metoda ta jest potrzebna do produkcji np. wysokowydajnych chipów do mikroelektroniki, sztucznej inteligencji czy kwantowego obliczania. Można nią także wytwarzać precyzyjne instrumenty pomiarowe do obserwacji Ziemi i kosmosu. »Jako instytut w przeszłości mieliśmy wkład krytyczny dla misji kosmicznych, takich jak GAIA i program Sentinel ESA, a także dla teleskopu Jamesa Webba. W tym przypadku ważna była nasza specjalistyczna wiedza w zakresie mikro- i nanostrukturalnej optyki. Nowa instalacja, posiadająca światowe unikalne cechy, pozwoli nam w przyszłości na prowadzenie badań naukowych na najwyższym poziomie i wspieranie innowacji gospodarczych«, wyjaśnia prof. Andreas Tünnermann, kierownik Fraunhofer IOF.

Podczas uroczystego otwarcia nowego budynku premier Voigt i minister Bär oficjalnie uruchomili nową instalację do litografii elektronowej. Kraj Turyngia wspierał budowę tej instalacji kwotą 12 milionów euro.

Nowa optyczna stacja naziemna do komunikacji kwantowej

Kolejnym unikalnym elementem dla Fraunhofer IOF jest nowa optyczna stacja naziemna. Umieszczona na dachu nowego budynku, umożliwia badaczom od tej pory komunikację optyczną z satelitami z Jeny. Dotyczy to głównie badań nad komunikacją kwantową. Technologia ta rozwija nowe metody, które w przyszłości pozwolą na praktycznie niepodsłuchiwalną komunikację.

»Nasza optyczna stacja naziemna jest jedyna w swoim rodzaju w środkowych Niemczech. Pomaga nam w przyszłości przenieść zdobycze z dziedziny komunikacji kwantowej, które dotychczas zdobyliśmy w projektach takich jak inicjatywa QuNET finansowana przez BMFTR, skupiając się na kwantowych sieciach naziemnych, na kolejny poziom, czyli w przestrzeń kosmiczną. Nasze badania nad satelitarną komunikacją kwantową już teraz przyczyniają się do stworzenia podstaw globalnej sieci kwantowej. Jako Fraunhofer IOF chcemy, aby nowa stacja stanowiła węzeł w globalnej sieci komunikacyjnej przyszłości oraz centrum testowe dla dalszych badań w tej dziedzinie«, ocenia prof. Tünnermann.

Stały wzrost zatrudnienia i powierzchni od 1992 roku

Prace budowlane nad nowym budynkiem badawczym rozpoczęły się w 2019 roku. Całkowity koszt projektu wyniósł blisko 30 milionów euro, z czego połowę pokrył rząd federalny, a połowę land Turyngia. Jest to trzeci już rozbudowa Fraunhofer IOF.

Założony w 1992 roku, Fraunhofer IOF początkowo mieścił się w centrum Jeny, w tzw. „Domu Sowy” przy ulicy Schillerstraße. Ze względu na ograniczenia przestrzenne, w 2002 roku instytut przeniósł się na nowy kampus Beutenberg. W 2011 roku powstała tam pierwsza rozbudowa. W 2017 roku otwarto bezpośrednio w kompleksie budynków Centrum Technologii Włókien z wieżą do włókiennictwa.

Do dziś instytut rozwija się nieustannie: zaczynając od niecałych sześćdziesięciu pracowników, obecnie zatrudnia około 500 osób, z czego 23% ma międzynarodowe pochodzenie, z pasją pracując nad uczynieniem światła wszechstronnym narzędziem na rzecz społeczeństwa, gospodarki i przemysłu.