Toenemende gevaar door fijnstof

Fijnstof bestaat uit een complex mengsel van vaste en vloeibare deeltjes en wordt afhankelijk van de grootte ingedeeld in verschillende fracties.

Er wordt onderscheid gemaakt tussen PM10 en PM2,5 (PM, fijnstof) met een maximale diameter van 10 respectievelijk 2,5 micrometer (µm), en ultrafijne deeltjes met een diameter van minder dan 0,1 µm.

Fijnstof wordt vrijgegeven uit verschillende natuurlijke en antropogene bronnen. Tot de laatste behoren huishoudelijke verwarming en energieopwekking, handelsbedrijven, industriële installaties en vooral het wegverkeer (dieseluitstoot, slijtage van banden en remmen). Tegenwoordig liggen de jaargemiddelden van PM10 tussen 15 en 20 µg/m³. Er wordt een trend van afname in de concentraties waargenomen, maar het aantal fijnste deeltjes neemt drastisch toe.

In afgesloten ruimten zijn de rook van tabaksproducten, de emissies van laserprinters (tot 2 miljard deeltjes per gedrukt vel) en de mens zelf bronnen van fijnstofbelasting. Bij elke beweging stoot de mens deeltjes uit. Bij spreken en ademhalen zijn emissies van aerosolen onvermijdelijk. Deze aerosolen kunnen niet alleen virussen of bacteriën transporteren, maar verdampen ook zeer snel in de lucht, waardoor kleinste deeltjes van zouten en lichaamssecreten achterblijven. Gevoelige producten, zoals optische of elektronische onderdelen, of steriel medische-technische of farmaceutische producten, moeten daarom beschermd worden tegen deeltjes- en aerosolemissie van mensen. Mensen zijn echter meestal onmisbaar voor de eindmontage, verpakking of vulling, waardoor werkplekken bijzondere uitdagingen ondervinden, zoals het waarborgen van deeltjes- en kiemvrijheid.

Het afvangen van fijnstof vormt een echte technische uitdaging. Alleen door een juiste reiniging van de lucht in de ruimte kunnen deze uit de binnenlucht worden verwijderd. Filtertechnieken hebben zich daarbij bewezen als kosteneffectief alternatief, omdat ze indien nodig kunnen worden aangebracht. Dit geldt zowel voor complexe cleanrooms als voor kleinere filtereenheden, de zogenaamde laminaire flow-box, omdat beide systemen op dezelfde filtertechnologie gebaseerd zijn.

Een laminaire flow-box, bijvoorbeeld de FBS-serie (zie foto, afbeelding 1) van het bedrijf Spetec GmbH, een fabrikant van filtertechnologie met decennia ervaring, gebruikt hoogrenderende filters van klasse H14. Hiermee kunnen 99,995% van alle fijnstofdeeltjes efficiënt worden afgevangen (met betrekking tot een deeltjesgrootte van 0,12 µm), waardoor de luchtkwaliteit in de ruimte minimaal 10.000 keer beter wordt dan die in de omgeving van de productieruimte. Het gebruik van een laminaire flow-box is dus een effectieve maatregel in de strijd tegen een toenemend aantal deeltjes en daarmee ook de meest effectieve bescherming van de kwaliteit en functionaliteit van producten.