Licht voor lichaam en ziel: Zumtobel verlicht Universitätsklinikum Hamburg-Eppendorf

Licht voor lichaam en ziel: Zumtobel verlicht Universitätsklinikum Hamburg-Eppendorf

Revolutionair in de ziekenhuisarchitectuur is het ontwerp van het recent geopende universitair ziekenhuis in Hamburg-Eppendorf (UKE) door de Münchner architecten Prof. Hans Nickl en Prof. Christine Nickl-Weller. De medisch directeur, Jörg Felix Debatin, spreekt van een “nieuwe overzichtelijkheid”. Het gebouw herbergt 16 operatiekamers inclusief intensive care-afdelingen en meer dan 700 bedden. Alle voorzieningen en vakafdelingen zijn zo gerangschikt dat de routes voor medewerkers en patiënten toch kort blijven en de behandeling van gerelateerde ziektebeelden wordt vergemakkelijkt.

De term “modern” wordt door het nieuwe UKE nu veel complexer en in de zin van de beschreven verandering gedefinieerd: Het UKE is het meest moderne ziekenhuis van Europa, omdat bij de ontwerp van het nieuwe gebouw de hoogste prioriteit was dat ten eerste het personeel kostenefficiënt en tegelijk op het hoogste kwaliteitsniveau kan werken. En ten tweede, omdat men ervan uitging dat de patiënt een “mondige klant” is en dat zijn herstel niet alleen het resultaat is van goede medische zorg, maar ook van een sfeer waarin de patiënt zich welkom, verzorgd en op zijn gemak voelt.

De efficiënte organisatie van de ziekenhuiswerking verloopt achter de schermen - voor de patiënt en bezoekers van het gebouw grotendeels onzichtbaar. Dit ondersteunt het herstelproces net zo goed als de zeer comfortabele inrichting van het beddencomplex. De “accommodatie” van de patiënt lijkt in het UKE meer op een hotelkamer dan op een cel. De patiëntenkamers zijn geschilderd in warme kleuren en hebben donkere parketvloeren. Bij elk bed hoort een eigen multimedia-eenheid, waarmee de patiënt onafhankelijk van de buurman tv kan kijken, telefoneren of op internet surfen - vanzelfsprekend alles met een koptelefoon. Het in samenwerking met het architectenbureau en het UKE ontwikkelde Conboard mediapaneel met aansluitingen voor krachtstroom, gasvoorziening en communicatietechniek is geïntegreerd in een hoogwaardig kastsysteem.

De innovatieve lichtregelingstechnologie van de bedlamp zorgt met zijn gescheiden schakelbare componenten voor ruimte-, lees- en LED-oriëntatielicht voor een eigentijdse en esthetische lichtcultuur in de patiëntenkamers. Door deze oplossing wordt de anders gebruikelijke zichtbaarheid van technische aansluitingen in de directe omgeving van de patiënt vermeden en daarmee het vervreemdende effect van een ziekenhuisomgeving verminderd.

In deze geest moet ook de ziekenhuisboulevard op de 2e verdieping begrepen worden. Met zijn patiëntenbibliotheek, cafetaria, restaurant, winkels, kapsalon, internetvoorziening en een filiaal van de Hamburger Sparkasse garandeert hij een afwisselend verblijf in het ziekenhuis. In deze gebieden hebben de lichtplanners een eenvoudige oriëntatie centraal gesteld. Ze kozen voor een eigentijdse armatuur in hun strakke vormtaal, die de ruimtes aangenaam verlicht en zorgt voor een uniforme uitstraling. Ook dit behoort tot het eisenprofiel van een modern ziekenhuis. Het UKE is een van de eerste ziekenhuizen die het voor elkaar krijgt dat de patiënt bij het passeren van de hoofdingang niet het gevoel krijgt van afscheid nemen van de buitenwereld. Een ziekenhuis moet in de subjectieve beleving van de patiënt een vergelijkbare onvolledige structuur hebben als die in ons dagelijks leven aanwezig is, en als een levendige plek worden begrepen: het moet openbare en minder openbare ruimtes bieden, dagdelen moeten herkenbaar blijven en de individuele behoeften van de patiënten, zo veel mogelijk, worden meegenomen.

Projectinformatie: Universitair Klinikum Hamburg-Eppendorf
Opdrachtgever: Universitair Klinikum Hamburg-Eppendorf, Hamburg/D
Architectuur: Nickl & Partner Architecten, München/D
Lichtplanning: Ebert und Partner, Nürnberg/D
Lichtoplossing Universitair Klinikum Hamburg-Eppendorf: Zumtobel
SLOTLIGHT inbouwarmaturen, TECTON lichtbalkensysteem, PANOS downlights, CONBOARD licht- en voersysteem (speciale oplossing), PERLUCE lichtsysteem, ONLITE evacuatieverlichting, CLEAN cleanroomverlichting, CLARIS hanglampen