Laboratoriumsmedizin in der DNA der MEDICA: Wie Diagnostik die Versorgung von morgen verändert

Sterke bezoekersinteresse in de MEDICA-hallen "Laboratory & Laboratory Diagnostics" (© Constanze Tillmann).

Het vakpubliek van MEDICA kan zich informeren over vele innovaties voor de laboratoriumgeneeskunde (© Constanze Tillmann/ Messe Düsseldorf).

Met een directe aansluiting op de beursgebeurtenis verbindt het MEDICA LABMED FORUM actuele wetenschappelijke ontwikkelingen met concrete vragen uit de praktijk van de zorg (© Constanze Tillmann/ Messe Düsseldorf).

De MEDICA heeft haar wortels in de diagnostiek. In 1969 begon ze als “Diagnostiekweek”. Onveranderd behoort de laboratoriumgeneeskunde tot haar thematische DNA. Als medische dwarsdiscipline levert ze belangrijke beslissingsgrondslagen voor tal van vakgebieden en speelt ze een centrale rol in preventie, diagnostiek, therapiekeuze en verloopcontrole. Juist deze betekenis en de dynamische verdere ontwikkeling van het vakgebied pakt het MEDICA LABMED FORUM tijdens MEDICA 2026 aan van 16 tot 19 november, midden in de beursgebeurtenis (in hal 1). Onder leiding van Prof. Dr. Stefan Holdenrieder van het Deutsche Herzzentrum München van de Technische Universiteit München verbindt het forum actuele wetenschappelijke ontwikkelingen met concrete vragen uit de zorgpraktijk – van het tekort aan gekwalificeerd personeel tot robotica en kunstmatige intelligentie, en van precisiediagnostiek tot Health Resilience.

Hiermee staat het forum exemplarisch voor het transformatieproces van de MEDICA: het gaat niet alleen om technologie, maar vooral hoe deze wordt geïntegreerd in bestaande zorgstructuren, medisch personeel ondersteunt, beslissingen verbetert en uiteindelijk ten goede komt aan patiënten.

“Aan de laboratoriumgeneeskunde is duidelijk te maken wat we met de nieuwe MEDICA willen bereiken: we brengen wetenschappelijke inzichten, technologische innovaties en de concrete toepassing samen. Het gaat niet alleen om wat technologisch mogelijk is. We willen laten zien hoe innovatie kan worden geïntegreerd in zorgprocessen, medisch personeel ondersteunt en uiteindelijk een concrete meerwaarde voor patiënten creëert,” benadrukt Carmen Berger, verantwoordelijke van Messe Düsseldorf voor de MEDICA en het gelijktijdige toeleveringsplatform COMPAMED.

Prof. Dr. Stefan Holdenrieder beschrijft de transformatie van de laboratoriumgeneeskunde vanuit vakinhoudelijk perspectief: “De laboratoriumgeneeskunde staat aan een keerpunt: van het centrale grote laboratorium, dat grotendeels zonder contact met de patiënt op de achtergrond werkt, naar een verbonden, steeds meer gedecentraliseerd en KI-ondersteund diagnostisch systeem dat gezonde en zieke mensen veel directer begeleidt dan ooit tevoren. Het MEDICA LABMED FORUM 2026 laat zien hoe deze verandering al vandaag vorm krijgt in onderzoek en praktijk.”

Korte lezingen, paneldiscussies en casestudy’s creëren een nauwe verbinding tussen wetenschap, industrie en toepassing. Tijdens alle vier de beursdagen staan telkens twee sessies op het programma. De inhoud varieert van het borgen van gekwalificeerd personeel en logistiek van monsters tot Laboratorium 4.0, robotica en kunstmatige intelligentie, en van precisiediagnostiek, nieuwe carrièrepaden tot veerkrachtige gezondheidssystemen.

Tekort aan gekwalificeerd personeel: technologie moet mensen ontlasten

Op de opening op 16 november staat Prof. Dr. Thomas Streichert van de Universiteit van Keulen centraal met strategieën tegen het tekort aan gekwalificeerd personeel. Discussieonderwerpen zijn onder meer het werven van nieuw personeel en automatisering van handmatige processen. Centraal staat de vraag hoe technologie medisch personeel doelgericht kan ontlasten en middelen vrijmaakt voor complexe medische taken.

In de middag gaat het onder de titel “The Sky Is the Limit” over nieuwe manieren van monstertransport. Met toenemende centralisatie moeten monsters over grotere afstanden worden vervoerd. Drones en autonome robots zouden in de toekomst kunnen bijdragen aan efficiëntere en betrouwbaardere logistieke processen en daarmee ook de kwaliteit van diagnostische procedures waarborgen.

Robotica, KI en Laboratorium 4.0

De tweede beursdag staat in het teken van het laboratorium van de toekomst. Prof. Dr. Stefan Holdenrieder behandelt robotica en kunstmatige intelligentie met het oog op het dagelijks laboratoriumwerk. Vooral ’s nachts en in het weekend kunnen geautomatiseerde systemen mogelijk routinetaken overnemen en medisch personeel ontlasten.

Ook kunstmatige intelligentie kan laboratoriumprocessen ondersteunen, complexe bevindingen sneller evalueren en medische beslissingen op een bredere datagrond baseren. Nieuwe ontwikkelingen in genomica en epigenetica tonen hoe diagnostiek zich ontwikkelt richting een vroegere en meer precieze detectie van ziekten.

Prof. Martin Widschwendter van de Universiteit Innsbruck vertelt over een vroegdetectieprogramma voor kanker op basis van epigenetische veranderingen in vrije DNA-fragmenten in bloedplasma en de implementatie ervan in het Verenigd Koninkrijk, evenals de geplande uitbreiding naar Australië.

De middag-sessie “Make Data Relevant” richt zich op Laboratorium 4.0. Er wordt gediscussieerd over hoe decentrale diagnostiek, Lab-on-a-Chip-systemen, gestandaardiseerde laboratoriumwaarden en KI in de toekomst kunnen samenwerken – en hoe diagnostische informatie sneller beschikbaar wordt daar waar ze nodig is voor medische beslissingen.

Keynote-spreker Prof. Dr. Georg Hoffmann vat deze ontwikkeling samen: “Over één à twee decennia zal het laboratorium, zoals we het nu kennen, nauwelijks nog herkenbaar zijn. Centrale laboratoriumlijnen, uitgebreide monstertransporten en dagenlange wachttijden op uitslagen worden op veel plaatsen vervangen door decentrale, KI-ondersteunde systemen die diagnostiek brengen waar het nodig is – aan het bed, in de huisartsenpraktijk, en vaak zelfs thuis. Wie nu investeert in Laboratorium 4.0, bepaalt al nu de geneeskunde van morgen.”

Precisiediagnostiek: Betere data voor meer gepersonaliseerde therapiebeslissingen

Op 18 november staat precisiediagnostiek centraal. Prof. Dr. Verena Haselmann van het UKE Hamburg belicht nieuwe biomarker-technologieën en hun weg van onderzoek naar therapiebeslissing.

Een focus ligt op zogenaamde Liquid Biopsies. Hierbij worden moleculaire veranderingen via cell-vrij tumordNA in bloedplasma vastgelegd. Dergelijke methoden kunnen helpen om ziekteverloop eerder te detecteren en behandelingen bij kanker nauwkeuriger af te stemmen op de individuele situatie van patiënten.

In de middag richt het forum zich meer op medisch jong talent. Onder de titel “Carrières in de laboratoriumgeneeskunde: vaardigheden – flexibiliteit – toekomst” worden loopbaanpaden in kliniek, onderzoek, kwaliteitszorg, zelfstandigheid en diagnostische industrie gepresenteerd. Daarmee behandelt het forum ook de vraag hoe de laboratoriumgeneeskunde in de toekomst voldoende gekwalificeerd personeel kan aantrekken en langdurig kan binden.

Health Resilience: Diagnostiek versterkt mensen en zorgsystemen

Op de laatste beursdag kijkt het MEDICA LABMED FORUM bewust verder dan de individuele diagnose. Dr. Kai Prager van VDGH Berlin en DiaSys GmbH, evenals Brigitte Pfeiff van PFEIFF Science + Healthcare Communications, benaderen het thema Health Resilience vanuit twee perspectieven: Hoe kunnen precisiegeneeskunde en diagnostiek bijdragen aan het zo lang mogelijk behouden van gezondheid? En hoe moeten zorgsystemen ingericht zijn om ook onder veranderde of moeilijke omstandigheden effectief te blijven?

Hiermee verbindt het forum individuele en systemische veerkracht. Moderne diagnostiek kan ziekten vroeger opsporen en meer gerichte behandelingsbesluiten mogelijk maken. Tegelijkertijd kunnen automatisering, decentrale diagnostiek, digitale netwerken en efficiëntere processen bijdragen aan het weerbaarder maken van zorgstructuren in het licht van personeelstekorten, crises of andere belastingfactoren.

Prof. Dr. Johnny Kim, woordvoerder van het innovatienetwerk Cluster4Future curATime, laat zien aan de hand van mRNA-gebaseerde regeneratieve therapieën voor hart- en vaatziekten hoe uit onderzoek en industriële ontwikkelingen uiteindelijk een behandeling voor patiënten voortkomt.

De afsluitende sessie bekijkt deze keten nog eens kritisch: Welke obstakels voorkomen dat nieuwe technologieën in de dagelijkse zorg worden toegepast? Welke voorwaarden zijn nodig voor implementatie? En welke voorbeelden bewijzen al dat innovatie succesvol kan worden vertaald naar de praktijk? Op deze vragen wordt nader ingegaan.

Zo sluit de cirkel zich naar de strategische verdere ontwikkeling van de MEDICA: van wetenschappelijke kennis via technologische innovatie en integratie tot het concrete nut voor mensen en gezondheidssystemen.

Het MEDICA LABMED FORUM is al toegankelijk met het standaardticket van de MEDICA.