Hochkarätig besetztes MEDICA LABMED FORUM behandelt de nieuwste onderzoeksresultaten in de laboratoriumgeneeskunde

Innovatieve moleculair-biologische methoden, Covid-19, de nieuwste ontwikkelingen uit universiteiten en industrie – deze kernonderwerpen bepalen het vierdaagse programma van het vakgebied Laboratoriumgeneeskunde. In tijden van de pandemie zijn de vakgebieden van de laboratoriumgeneeskunde volop in de aandacht. De nieuwste wetenschappelijke inzichten van virologen, infectiologen, immunologen, microbiologen en biotechnologen worden gepresenteerd tijdens de toonaangevende medische beurs MEDICA van 15 tot 18 november 2021 in Düsseldorf. Het MEDICA LABMED FORUM biedt dan professionals uit de medische sector, zorgverleners en vertegenwoordigers uit de industrie in hal 1 topaktuele lezingen van specialisten van over de hele wereld. Volgend op het hybride evenementconcept van MEDICA kan het programma van het Engelstalige forum met een passend ticket optioneel live ter plaatse of digitaal via het brancheportaal MEDICA.de als stream worden gevolgd.

In de hooggekwalificeerde korte lezingen en interactieve paneldiscussies staan op dag 1 de onderwerpen microbiologie en metagenomica centraal – met een speciale focus op Covid-19. Op de tweede dag staan cardiologie en oncologie in het middelpunt. Op de derde en vierde dag van de bijeenkomst gaat het om de nieuwste ontwikkelingen uit het universitaire veld en de industrie. "In grote lijnen lopen drie kernwoorden door het LABMED FORUM van dit jaar," legt Prof. Dr. Georg Hoffmann uit van de medische uitgeverij Trillium, organisator van de reeks evenementen in samenwerking met het Deutsche Herzzentrum München. "Het eerste is Genomics – dus de nieuwste moleculair-biologische methoden die het volledige genoom in kaart brengen. Ten tweede gaat het om aspecten en vaccinaties rondom Covid-19 en ten derde om onderzoek en innovatieve projecten uit universiteiten en industrie."

Dag 1: Metagenoom en Metaboloom

Het forumprogramma begint op 15 november (vanaf 10:30 uur) met de onderwerpen Metagenoom en Metaboloom onder leiding van Prof. Dr. med. Beniam Ghebremedhin (Universiteit Witten/Herdecke, HELIOS Universitair Klinikum Wuppertal). Op deze dag staan microbiologie en infectiologie rondom Covid-19 centraal.

Metagenomica en metabolomica zijn de twee snelst voortschrijdende "Omics"-technologieën (opmerking: overkoepelende term voor moleculair-biologische methoden) en bevinden zich aan beide uiteinden van de "Omics-keten". Metagenomica identificeert het genetische potentieel van een gemeenschap, terwijl metabolomica de daadwerkelijke biologie aangeeft die een fenotype voortbrengt. Dit onderzoek biedt nieuwe inzichten in de etiologie van aandoeningen van het spijsverteringskanaal, de stofwisseling en nu ook COVID-19.

Ongeveer vijf procent van alle Covid-19-patiënten ontwikkelt een ernstige tot kritische ziekte. Daarnaast vertonen 50 procent van de overleden patiënten met ernstig Covid-19 een bacteriële secundaire infectie. Antibiotica spelen een duidelijk invloedrijke rol bij het behandelresultaat. De lezing "Metagenomics in Covid-19 and co-infections" door Prof. André Gessner van het Universitair Klinikum Regensburg licht actuele onderzoeksresultaten toe die de functie van het microbioom bij de ontwikkeling van Covid-19 hebben onderzocht.

De diagnose van Covid-19 is meestal gebaseerd op het aantonen van sequenties van viraal nucleïnezuur. De eigenschappen van de gastreactie worden niet gemeten, maar zijn wel cruciaal voor het bepalen van de uitkomst. Hoewel metabolische profielen goed geschikt zijn om de toestand van de gast te meten, zijn de meeste metabolomica-studies of te zwak, meten ze slechts een beperkte subset van metabolieten, vergelijken ze geïnfecteerde personen met niet-geïnfecteerde controlegroepen die niet geschikt zijn, of leveren ze geen compact voorspellingsmodel op. Twee verdere sessies in de ochtend, geleid door Prof. Dr. Jianguo Xia van McGill Universiteit Montreal en Dr. Ivayla Roberts van de Universiteit Liverpool, vullen elkaar aan. Er wordt gerapporteerd over een krachtig metabolomica-screener bij Covid-19-patiënten, dat het infectie-ernst en de verdere verloop van de ziekte kan voorspellen.

De lezing van Dr. Vautz van ION-GAS Dortmund richt zich op stofwisselingsprocessen, waaronder veel vluchtige organische verbindingen (VOCs). In de luchtwegen worden deze vluchtige metabolieten via de ademhaling vrijgezet en kunnen daarom gemakkelijk worden afgenomen voor analyse. Prof. Dr. Steven L. Zeichner van de University of Virginia, Verenigde Staten, presenteert actuele inzichten over hyperinflammatoire processen bij kinderen, waarvan een klein deel jonge patiënten met Covid-19 lijdt. Dr. Sebastian Ulbert van het Fraunhofer-Instituut voor Celtherapie en Immunologie Leipzig richt zich in de middag op het monitoren van de humorale beschermende immuunrespons. Deze productie van antistoffen is onder andere essentieel voor het risicobeoordeling van nieuwe infecties.

Dag 2: Cardiologie en Oncologie

De tweede dag van de bijeenkomst op 16 november (vanaf 10:30 uur), onder leiding van Prof. Dr. med. Stefan Holdenrieder van het Deutsche Herzzentrum München, staat in het teken van cardiologie en oncologie. Topactueel met betrekking tot de pandemie en met oog voor Long-Covid-verlopen, zijn de bijdragen in de ochtend van Prof. Dr. Simon van de Johannes Gutenberg-Universität Mainz en Prof. Dr. Billy Sperlich van de Julius-Maximilians-Universität Würzburg, over de cardiale prestatiediagnostiek bij sporters en Covid-19. Over nieuwe biomarkers in de risicostratificatie en diagnostiek van cardiovasculaire aandoeningen, spreken in de lezingen Prof. Dr. Wolfgang König van het Deutsche Herzzentrum München en Prof. Dr. Ralph Burkhardt van het Universitair Klinikum Regensburg.

In het tweede oncologische thema staan in de middag nieuwe ontwikkelingen op het gebied van Liquid Biopsy op het programma. Over de stand van het onderzoek en de implementatie in de routinediagnostiek van circulerende nucleïnezuren in het bloed bij tumorpatiënten, spreken Prof. Ellen Heitzer van de Universiteit Graz en Dr. Verena Haselmann van het Universitair Klinikum Mannheim. De sprekers bespreken onder andere de stand van de technische ontwikkeling, de routinetrouwbaarheid, de implementatie in richtlijnen en kwaliteitscontrole, en de vergoeding door de verzekeraars.

In de lezing van Prof. Dr. Michel van den Heuvel van de Radboud Universiteit Nijmegen staat het monitoren van immunotherapieën door conventionele eiwitmarkers en moleculaire markers centraal. Naast gerichte therapieën vormen immunotherapieën de grote vernieuwingen in de oncologische behandeling van de afgelopen jaren. Hiervoor is een juiste selectie van patiënten nodig die waarschijnlijk zullen reageren, evenals een zorgvuldige monitoring om bij niet-reageren deze dure therapie tijdig aan te passen en te sturen. Nieuwe mogelijkheden voor diagnostiek via exosomale markers worden toegelicht door Prof. Dr. Michael Pfaffl van de Technische Universiteit München.

Dag 3: Projecten voor de toekomst van jonge talenten

Zoals in elke discipline bepalen jonge talenten en jonge onderzoekers de toekomst van hun vakgebied. Ze brengen nieuwe ideeën in, zijn nieuwsgierig en zetten buiten de tradities om innovatieve accenten. De laboratoriumgeneeskunde, die ongetwijfeld het breedst opgestelde diagnostische vakgebied binnen de geneeskunde is, onderscheidt zich ook door haar vakinhoudelijke diversiteit met betrekking tot haar jonge talenten. In de eerste sessie van de derde dag presenteren zowel jonge als reeds gevestigde jonge onderzoekers hun wetenschappelijke resultaten. Het gaat over de rol van cellulaire immuniteit bij SARS-CoV-2-infectie en over de betekenis van exosomen bij cardiomyopathie. Daarnaast werpt een lezing een blik naar Zuid-Amerika en vertelt over de positie en perspectieven van de laboratoriumgeneeskunde in Bolivia. Verder behandelt een vakbijdrage de vraag hoe de analyse van alle circulerende nucleïnezuren het klassieke liquid profiling aanvult en de diagnostische mogelijkheden in de oncologie uitbreidt.

De tweede sessie van de dag richt zich op de integratieve en kunstmatig intelligentie-gestuurde diagnostiek. De verwachtingen dat deze in de toekomst een sprong zal maken in nauwkeurigere en kosteneffectievere diagnostiek in vergelijking met de huidige standaardanalyses, zijn groot. Tegelijkertijd worden hoopvolle verwachtingen uitgesproken over een verbetering van de levenskwaliteit en/of levensverwachting van de getroffen patiënten. De waarde en de potentiële uitdagingen van deze nieuwe diagnostische benadering worden besproken door jonge talenten uit verschillende disciplines zoals laboratoriumgeneeskunde, radiologie, bioinformatica en informatica.

Dag 4: Innovaties uit academisch en industrieel onderzoek

Op de laatste dag van de bijeenkomst staan actuele trends uit academisch en industrieel onderzoek centraal. De pandemie heeft onderzoek en de zoektocht naar nieuwe diagnostische oplossingen versneld, die bij hoge gevoeligheid en met minimaal apparaatgebruik snelle resultaten opleveren en bij voorkeur meteen meerdere biomarkers kunnen meten, het zogenaamde multiplexing. Hier krijgen elektrochemische detectiesystemen in de vorm van biosensoren steeds meer aandacht. Dr. Firat Güler van het Imperial College London presenteert in de ochtend een elektrochemisch, geminiaturiseerd qPCR-systeem. Dit laboratorium op een chip, genaamd TriSilix, kan uiterst kosteneffectief worden geproduceerd en zou in de toekomst de klassieke qPCR-systemen kunnen vervangen.

De bijdrage van Dr. Despina Moschou van de Universiteit Bath richt zich op de vroege herkenning van sepsis. Hiervoor moeten meerdere biomarkers nauwkeurig worden gekwantificeerd, bij voorkeur zonder elektrochemische sensoren die risico lopen op biologische vervuiling. Dit wordt mogelijk gemaakt door een speciale coating van platte goud-elektroden van een lab-on-PCB-microsysteem met behulp van een nieuw nanocomposiet-netwerk van gereduceerde grafenoxid-nanodeeltjes die worden gekruist met runderserum-albumine.

In de lezing van Dr. Gerhard Kahr van Genius5-Instruments GmbH staat geurverstoring als hoofdsymptoom van Covid-19 bij kinderen centraal. Negentig procent van de kinderen met aangetoonde geurverstoring heeft Covid-19. Door systematisch gebruik van een geurtest wordt deze reukstoornis eerder herkend. Hierdoor kunnen geïnfecteerde personen zonder ziekteverschijnselen worden geïdentificeerd. Deze geurtest werkt contactloos en wordt daardoor meestal probleemloos door kinderen geaccepteerd.

Een onderzoeksplatform voor de toekomst wordt gepresenteerd door Dr. Martin Raasch van Dynamic42 GmbH Jena. Het gepresenteerde microfysiologische systeem beschikt als menselijk 3D-in-vitro-longmodel over geïntegreerde immuuncellen. Het dient ter onderzoek van Covid-19 en andere longinfectieziekten.