Klaster przyszłości QSens rozpoczyna drugą rundę finansowania

Spojrzenie do czystego pomieszczenia: Tutaj produkowane są elementy kwantowe. (Zdjęcie: QSens) / View into the clean room: Quantum components are manufactured here. (Photo: QSens)

Nauka spotyka przemysł: od lewej do prawej: Prof. Jens Anders (Uniwersytet w Stuttgarcie), Michael Förtsch (Q.ANT GmbH), Prof. Jörg Wrachtrup (Uniwersytet w Stuttgarcie). (Zdjęcie: QSens) / Nauka spotyka przemysł: od lewej do prawej: Prof. Jens Anders (Uniwersytet w Stuttgarcie), Michael Förtsch (Q.ANT GmbH), Prof. Jörg Wrachtrup (Uniwersytet w Stuttgarcie). (Zdjęcie: QSens)

W przyszłościowym klastrze QSens uniwersytetów Stuttgart i Ulm naukowcy, firmy oraz start-upy skutecznie pracują nad kwantowymi sensorami o dużym potencjale zastosowań. Federalne Ministerstwo Edukacji i Badań wspiera QSens w ramach programu „Clusters4Future” przez kolejne trzy lata.

Wysoce precyzyjne i wydajne sensory kwantowe są potrzebne w wielu dziedzinach, między innymi w medycynie, systemach nawigacyjnych w autonomicznych pojazdach, magazynowaniu energii w bateriach czy inteligentnych procesach produkcyjnych. „Wśród technologii kwantowych sensory kwantowe są obecnie najbardziej zaawansowane na drodze do komercjalizacji i oferują duży potencjał zastosowań, który chcemy odkrywać razem z QSens,” mówi prof. Jens Anders, spiker klastrów i kierownik Instytutu Inteligentnej Sensorystyki i Elektrotechniki Teoretycznej (IIS) na Uniwersytecie Stuttgart. Celem naukowców i partnerów przemysłowych, którzy współpracują w ramach przyszłościowego klastra kwantowych sensorów (QSens), jest dalszy rozwój technologii do zastosowań praktycznych, uczynienie jej użyteczną dla autonomicznych systemów technicznych oraz przeniesienie wyników badań do przemysłu. Liczne patenty oraz demonstratory badań QSens, prezentowane na międzynarodowych targach takich jak Hannover Messe i Quantum Effects Messe w Stuttgarcie, pokazują, jak blisko rynku jest badania nad QSens.

Ekosystem innowacji i szeroki zakres zastosowań

W pierwszej fazie finansowania uczestnicy z powodzeniem zbudowali „ekosystem innowacji” składający się z instytutów badawczych, dużych firm, MŚP i start-upów. Ma on służyć jako trampolina dla technologii przełomowych i wzmacniać innowacyjność Niemiec. W drugiej fazie finansowania ten ekosystem ma zostać jeszcze bardziej wzmocniony i rozbudowany. Po tym, jak w pierwszej fazie realizacji klaster obejmował szeroki zakres tematów – od czujników przemysłowych, przez czujniki dla (bio)medycyny, po czujniki do zastosowań w przestrzeni kosmicznej – w drugiej fazie skupia się na czujnikach dla medycyny. Będą badane między innymi kwantowe sensory do sterowania inteligentnymi protezami i pomiaru biomarkerów w celu wczesnego wykrywania chorób oraz sensory do pomiaru substancji per- i polyfluoroalkilowych (PFAS). Te tak zwane chemikalia wiecznościowe są potencjalnie szkodliwe dla zdrowia i występują w wielu produktach.

Nowa platforma kwantowa dla MŚP

Aby dalej wzmocnić i rozbudować ekosystem QSens, w drugiej fazie zostanie założone stowarzyszenie, do którego będą mogli dołączać zainteresowani partnerzy przemysłowi. Ponadto platforma QSens Quanten4KMU zostanie rozbudowana. Ma ona umożliwić partnerom QSens produkcję elementów kwantowych bez własnego czystego pomieszczenia. Z drugiej strony, ma ona zapewnić MŚP dostęp do nowoczesnych urządzeń i procesów umożliwiających skalowalną i tym samym tańszą integrację elementów kwantowych w modułach sensorowych. Tym samym zostaną wytyczone ścieżki dla trzeciej fazy realizacji, w której pierwsze produkty QSens mają wejść na rynek, a także umożliwione będzie długoterminowe utrzymanie klastru poza finansowaniem BMBF. Dzięki ścisłej współpracy z Instytutem Przedsiębiorczości i Badań nad Innowacjami (ENI) na Uniwersytecie Stuttgart, tematy „spin-offów” i „własności intelektualnej” zyskają jeszcze większy nacisk w działaniach QSens.

O przyszłościowym klastrze QSens

Przyszłościowy klaster kwantowych sensorów (QSens) na uniwersytetach Stuttgart i Ulm był w pierwszej fazie finansowania od 2021 do 2024 roku wspierany przez Federalne Ministerstwo Edukacji i Badań (BMBF) w ramach konkursu „Clusters4Future” kwotą około 15 milionów euro. W drugiej fazie finansowania BMBF przeznaczy na ten zespół kolejne do 15 milionów euro. Pod kierownictwem Uniwersytetu Stuttgart do QSens oprócz Uniwersytetu Ulm należą m.in. Uniwersytet Tübingen, trzy instytuty badawcze spoza uczelni oraz 17 partnerów z przemysłu oraz branży biotechnologicznej i farmaceutycznej. QSens jest ważnym filarem rosnącego regionalnego ekosystemu kwantowego, do którego należą m.in. Centrum Zintegrowanej Nauki i Technologii Kwantowej (IQST), inicjatywa QuantumBW z Badenii-Wirtembergii oraz Stuttgartzkie Centrum Badań nad Zastosowaniami Kwantowymi (ZAQuant).

O konkursie Clusters4Future

Konkurs „Clusters4Future”, uruchomiony w 2019 roku, ma na celu wzmocnienie transferu wiedzy i technologii, generowanie nowych wartości dodanych oraz rozwijanie pozycji Niemiec jako jednego z wiodących na świecie ośrodków innowacji. Regionalne klastry innowacji, takie jak QSens, mają przyczynić się do rozwiązywania pilnych wyzwań społecznych i promowania otwartej kultury innowacji. W pierwszej rundzie konkursu w 2019 roku spośród 137 wstępnych koncepcji wybrano siedem, które odniosły sukces. Pięć z nich, w tym QSens, jest obecnie wspieranych przez kolejne trzy lata. W drugiej rundzie konkursu w 2022 roku zatwierdzono kolejne siedem klastrów. Obecnie działa 14 przyszłościowych klastrów, które mogą przejść maksymalnie trzy fazy realizacji, każda trwająca do trzech lat. Na każdy klaster i rok przewidziane są fundusze w wysokości do pięciu milionów euro.