Welke voordelen bieden ergonomisch geoptimaliseerde werkplekken in de cleanroom?

Een volgens ergonomische principes ontworpen werkplek in cleanrooms heeft een positieve invloed op de psychische en fysieke gezondheid van de werknemers. Zo kunnen verkeerde houdingen en belastende bewegingen die het proces in gevaar brengen, worden voorkomen. (Bron: item)

Om de vereiste zuiverheid in de cleanroom te waarborgen, moet de uitrusting aan bepaalde criteria voldoen. Door de gebruikte filters en ventilatoren in filter-ventilatie-eenheden en laminaire stroomkasten wordt een turbulentiearme verdringingsstroom gecreëerd en wordt de deeltjesconcentratie tot een minimum beperkt. (Bron: item)

item biedt met zijn bouwdoos voor de pure productie talloze mogelijkheden voor een normconforme inrichting. De elektrisch in hoogte verstelbare werktafels maken bijvoorbeeld een cleanroom-geschikte, ergonomische productie mogelijk tot ISO-klasse 5. (Bron: item)

Materiaal en gereedschap moeten direct binnen het bereik van de werknemer worden geplaatst om een optimale toegang te garanderen. Scharnierarmen bieden hierbij een perfecte ondersteuning, omdat de medewerker deze individueel kan afstellen. (Bron: item)

Een holistische benadering van de werkplek is onmisbaar om ergonomische verbeteringen te realiseren. Dat item hierin slaagt, wordt bevestigd door de onderscheiding met het onafhankelijke kwaliteitskeurmerk "geprüft & empfohlen" van Aktion Gesunder Rücken (AGR). (Bron: item)

Het werken in de cleanroom is verbonden aan talrijke voorschriften. Het is van belang om de hoogsensibele componenten zo goed mogelijk te beschermen en een storingsvrije productie te garanderen. Daarbij is ook de inrichting van de ruimtes van bijzonder belang. Maar hoe ziet de optimale inrichting van cleanrooms eruit en welke rol speelt ergonomie daarbij? Veel aspecten moeten in overweging worden genomen om niet alleen de productiviteit binnen het bedrijf te verhogen en de medewerkers optimaal te ondersteunen, maar ook om belangrijke concurrentievoordelen te creëren.

De productie in cleanrooms is onderworpen aan strenge regels en voorschriften. Het hoogste doel is om contaminatie van de producten door deeltjes en micro-organismen absoluut te voorkomen. Daarom wordt van de personen die in de cleanroom werken verwacht dat zij zich strikt aan de gedragsregels houden en deze verinnerlijken. Afhankelijk van het proces zijn er vastgestelde voorschriften voor werkkleding en een vaste volgorde voor het aantrekken van de kleding. Naast de juiste pasvorm van haarmaskers, mondbeschermers, overall, schoenen en handschoenen is ook een passend gedrag in de cleanroom onmisbaar. Zo moeten bijvoorbeeld hectische en oncontroleerbare bewegingen worden vermeden, om eventueel aanwezige deeltjes niet onnodig op te wervelen. Het wordt aanbevolen om regelmatig trainingen te geven om medewerkers te sensibiliseren voor de gevaren in de cleanroom en zo een constant hoog productieniveau te handhaven. Want kleinste nalatigheden kunnen grote gevolgen hebben: vervuilingen van halfgeleider-, medische en farmaceutische producten maken deze onbruikbaar en verhogen daarmee de verliespercentages. Maar niet alleen het gedrag van de medewerkers, maar ook de uitrusting van de ruimtes is van fundamenteel belang voor het naleven van de kwaliteitsnormen.

Specifieke eisen aan de werkplekken in cleanrooms

Wanneer processen of installaties worden gewijzigd, moet de gehele workflow opnieuw worden beoordeeld om te garanderen dat de vereiste richtwaarden worden nageleefd. De luchtzuiverheid van de ruimtes wordt volgens DIN EN ISO 14644-1 onderverdeeld in negen ISO-klassen op basis van de aanwezige deeltjesconcentratie. Hoe lager de klasse, des te hoger de eisen aan de zuiverheid. Zo ligt het toegestane aantal deeltjes met een diameter van 0,1 µm per m³ voor klasse 1 op 10, voor klasse 6 daarentegen op 1.000.000. Om de vereiste zuiverheid te waarborgen, moet de uitrusting van cleanrooms aan bepaalde criteria voldoen. "Het hoogste gebod is het voorkomen van deeltjesafzetting," zegt Marius Geibel, teamleider productmanagement en werkplekexpert bij item. "Daarom probeert men horizontale oppervlakken zoveel mogelijk te vermijden en gesloten oppervlakken te creëren." Door de inzet van filters en ventilatoren in filter-ventilatie-units en laminaire stromingskasten wordt een turbulentiearme verdringingsstroom gegenereerd en wordt de deeltjesconcentratie tot een minimum beperkt. Bij de inrichting van de werkplekken binnen de cleanrooms moet deze werking worden ondersteund. Bijvoorbeeld door driekhoekige rekstijlen te gebruiken om vuilafzetting te voorkomen, of andere oplossingen die een turbulentiearme luchtstroom mogelijk maken. Met zijn bouwdoos voor de zuivere productie biedt item talrijke toepassingsmogelijkheden. De elektrisch in hoogte verstelbare werktafels van item maken bijvoorbeeld een cleanroom-geschikte, ergonomische productie tot ISO-klasse 5 mogelijk. Afdekkingen van aluminium profielen zorgen voor gesloten oppervlakken en maken de tafel bijzonder gemakkelijk schoon te maken. "Alle materialen in de cleanroom, zoals stoelen, tafels en andere voorwerpen, moeten voldoen aan de hoge eisen voor cleanrooms," legt Marius Geibel uit. "Dat is vooral moeilijk wanneer componenten bewegen en daardoor wrijving veroorzaken. Daarbij bestaat het gevaar dat deeltjes loskomen." 

Hoe belangrijk is ergonomisch ontwerp van cleanrooms?

Al in de traditionele handmatige productie heeft een ergonomisch geoptimaliseerde werkplek haar rechtvaardiging. Door gerichte maatregelen worden medewerkers fysiek en mentaal ontlast. Op de lange termijn kan zo de gezondheid worden beschermd en de productiviteit worden verhoogd. Een modulair bouwsysteem biedt daarbij bijzondere voordelen. Hiermee kan de werkplek snel en flexibel worden aangepast aan verschillende medewerkers en veranderde procescondities. In hoogte verstelbare tafels en stoelen maken een dynamische wissel tussen staan en zitten mogelijk, of zorgen voor een optimale afstemming op verschillende lichaamsgroottes. Materiaal en gereedschap moeten direct binnen het bereik van de medewerker worden geplaatst om een ideale toegang te garanderen. Scharnierende armen bieden daarbij een perfecte ondersteuning, omdat deze door de medewerker individueel kunnen worden ingesteld. Ook in cleanrooms biedt een ergonomisch geoptimaliseerde werkomgeving duidelijke voordelen. Wanneer gereedschap en materiaal optimaal zijn gerangschikt, kunnen onnodige bewegingen worden vermeden die tot ongewenste luchtwervelingen kunnen leiden. "Een niet onbelangrijk aspect is ook de medewerkerstevredenheid, die zo'n ergonomisch geoptimaliseerde werkplek met zich mee kan brengen," legt Marius Geibel uit. "Een perfect ontworpen werkomgeving is namelijk ook een uitdrukking van waardering en daarom vooral in de huidige tijd een belangrijke factor voor medewerkers." Vaak moeten ze fijne werkzaamheden uitvoeren in de cleanroomomgeving. Een hoge concentratie is daarbij vereist. Dit kan echter alleen worden opgebracht als de werkomgeving dit toestaat en de medewerker in zijn werkproces ondersteunt. Ook de juiste verlichting speelt hierbij een cruciale rol. Harmonieus licht moet zowel de medewerker als de visuele taak die moet worden uitgevoerd, adequaat ondersteunen. Idealiter is de verlichting optimaal gericht op het werkvlak en gelijkmatig. Zo moeten harde en overlappende schaduwen worden vermeden. Het licht mag niet flikkeren en geen onaangename lichtkleur hebben, omdat dit de productiviteit nadelig kan beïnvloeden. Een holistische benadering van de werkplek is daarom onmisbaar om ergonomische verbeteringen te realiseren. Dat item hierin slaagt, blijkt uit de erkenning met het onafhankelijke kwaliteitszegel 'geprüft & empfohlen' van de Aktion Gesunder Rücken (AGR).

Conclusie: talrijke redenen voor meer ergonomie op de werkplek

Een volgens ergonomische principes ontworpen werkplek in cleanrooms heeft een positieve invloed – zowel op het welzijn en daarmee de psychische gezondheid van de medewerkers als op hun fysieke fitheid. Zo kunnen verkeerde houdingen en belastende, procesgevaarlijke bewegingen worden voorkomen. Onnodige luchtwervelingen worden daarmee voorkomen. Tegelijkertijd nemen concentratie, motivatie en efficiëntie toe, wat zich aanzienlijk kan uiten in de rentabiliteit. Met een ergonomisch geoptimaliseerde werkplek verzekert de werkgever niet alleen op lange termijn de arbeidskracht van zijn medewerkers, maar beschikt hij ook over een mogelijk doorslaggevend voordeel om de 'War for Talents' te winnen.