Emissievrij en afvalvrij in de stad produceren

Met een totaal van 1,5 miljoen euro ondersteunt het Baden-Württembergse Ministerie van Milieu het project »Ultra-efficiëntiefabriek in stedelijke omgeving« van de Fraunhofer-instituten IPA, IAO en IGB* sinds begin 2014. De theoretische basis is al gelegd, nu gaat het project in een tweede fase en in de praktische toepassing. De Fraunhofer-instituten zoeken vanaf nu industriële bedrijven voor de validatie van de »Ultra-efficiëntiefabriek«, die de onderzoeksresultaten in de praktijk willen implementeren. Het ontwikkelde concept voorziet in een stedelijke, grotendeels afvalvrije, emissieneutrale fabriek die het grondstoffengebruik volledig ontkoppelt van de waardecreatie en een meerwaarde biedt voor de mensen in de omgeving.

De snelle wereldbevolkingsgroei, de eindigheid van hulpbronnen en de toenemende verstedelijking vragen om een paradigmaverschuiving naar duurzame economie door de ontkoppeling van groei en hulpbronnenverbruik. Hiervoor moeten nieuwe maatstaven voor effectiviteit en efficiëntie worden ontwikkeld, gecombineerd met een »zachte productie«.

»Het doel van ultra-efficiënte fabrieken is het zodanig vormgeven van het gebruik van materiaal, energie, personeel en kapitaal dat efficiënte en effectieve waardecreatieprocessen ontstaan, waarbij afval, uitlaatgassen en afvalwater worden geëlimineerd en de benuttingsgraad van de ingezette productiefactoren wordt gemaximaliseerd«, vat milieuminister Franz Untersteller het idee samen. Honderd procent van het gebruikte materiaal en de verbruikte energie komt dan idealiter in het product terecht. Deeloplossingen bestaan al, maar er ontbreekt nog een holistische aanpak. Het concept van de Ultra-efficiëntiefabriek staat onder de premisse van de »Groene Economie«. Het beoordeelt de tot nu toe gebruikte technologieën opnieuw en initieert technologische innovaties.

De doelen van de Ultra-efficiëntiefabriek zijn:
• de optimale hulpbronnenbenutting,
• het gebruik van beter geschikte materialen in het minimale noodzakelijke maat,
• het grotendeels vermijden van emissies en afval,
• een verbinding van het »Juiste met het Juiste«, dus effectiviteit in plaats van louter efficiëntie

Pilotbedrijven gezocht

Voor de verdere uitvoering van deze aanpak worden nu productiebedrijven in stedelijke omgevingen uitgenodigd om de uitdaging »Ultra-efficiëntiefabriek in stedelijke omgeving« aan te gaan. Na uitgebreide evaluatie van de huidige situatie kan een kader voor ontwerp en actiegebieden en maatregelen voor individuele processen en productielijnen worden voorgesteld. Hierbij worden alle productiefactoren betrokken, dus ook organisatie, personeel, planning, enzovoort. Een zogenaamd »volwassenheidsmodel« beschrijft de huidige benadering van een bedrijf richting de ideale toestand »Ultra-efficiëntie« en helpt het pilotbedrijf om belangrijke verbeteringsgebieden te identificeren.

»We hebben het volwassenheidsmodel ontwikkeld en criteria gedefinieerd voor een voorbeeldige ultra-efficiënte productie en de gewenste toestand. Op een fictief voorbeeldbedrijf zijn al deze criteria toegepast en getest. Nu gaan we naar de echte bedrijven toe en we kijken uit naar verdere geïnteresseerde bedrijven die zich bij ons melden«, aldus projectleider Dr. Siegfried Stender van het Fraunhofer IPA.

Het voordeel? Door het gebruik van efficiëntietechnologieën worden niet alleen de investeringen van de bedrijven sneller terugverdiend, maar kan ook de benodigde return on investment voor de aanschaf van effectiviteitstechnologieën worden verkort.

De praktijkgerichte projectaanpak, waarbij bedrijven worden betrokken via workshops en expertgesprekken, gecombineerd met de wetenschappelijk onderbouwde aanpak van de betrokken onderzoeksinstituten, zorgt voor een brede overdracht, verspreiding en aanpassing van de resultaten met betrekking tot de specificiteiten van de betreffende doelgroep. De ontwikkelde werkwijzen, modellen en tools leveren een belangrijke bijdrage aan het ontwikkelen en implementeren van succesvolle bedrijfsstrategieën voor groei – ontkoppeld van hulpbronnenverbruik en zonder negatieve invloed, mogelijk zelfs met een meerwaarde voor de bevolking.

* Fraunhofer-institut für Produktionstechnik und Automatisierung IPA
* Fraunhofer-institut für Arbeitswirtschaft und Organisation IAO
* Fraunhofer-institut für Grenzflächen- und Bioverfahrenstechnik IGB