Gepromoveerde natuurkundige van de TU Kaiserslautern geëerd voor zijn onderzoeksresultaten

Professor Dr. Klaas Bergmann (Foto: Reiner Voß / view - die agentur / TUK)

De emeritus natuurkundedocent Dr. Klaas Bergmann is door de Amerikaanse Natuurkundig Gezelschap (APS) onderscheiden met de Davisson-Germer-prijs 2020 voor Atomaire en Oppervlaktefysica. Deze prijs, die in even jaren wordt uitgereikt voor het gebied van atomaire, moleculaire en optische fysica, geldt als een van de hoogste onderscheidingen op dit vakgebied. Van de 27 eerdere laureaten uit de atoomfysica behoren vijf tot de latere Nobelprijswinnaars. De prijs wordt voor het eerst sinds lange tijd voor de derde keer toegekend aan een wetenschapper buiten de VS. Klaas Bergmann ontvangt de prijs voor de door hem en zijn onderzoeksgroep ontwikkelde laser-methode 'Stimulated Raman Adiabatic Passage' (STIRAP).

De methode, ontwikkeld meer dan 25 jaar geleden aan de TU Kaiserslautern, is een op lasers gebaseerde techniek waarmee eigenschappen (en in sommige gevallen ook de structuur) van atomen, moleculen en andere kwantumsystemen doelgericht kunnen worden veranderd of gecontroleerd. Voor de toenmalige stand van de wetenschap was de manier waarop dit werd bereikt, zeer verrassend.

„De STIRAP-methode heeft zich ontwikkeld tot een uiterst veelzijdige techniek en wordt niet alleen in de fysica en chemie toegepast, maar ook in gebieden zoals kwantumtechnologie en kwantuminformatica," zegt Michael Fleischhauer, hoogleraar theoretische fysica aan de TUK. Hij voegt toe: „STIRAP vormt bijvoorbeeld de basis voor opslagmiddelen voor fotonische kwantumbits, een toepassing waar 25 jaar geleden nog niemand aan had gedacht." Tot op heden worden regelmatig nieuwe toepassingsgebieden ontdekt.

De jaarlijks uitgereikte Davisson-Germer-prijs is vernoemd naar de ontdekkers van de elektroneninterferentie Clinton Davisson en Lester Germer. De prijs wordt toegekend aan Bergmann begin juni 2020 tijdens de jaarlijkse bijeenkomst van de Division of Atomic, Molecular and Optical Physics van de APS in Portland/Oregon.

Prof. Bergmann promoveerde in 1972 aan de Universiteit van Freiburg en wisselde na een verblijf aan de University of California in Berkeley in 1975 naar de Universiteit Kaiserslautern, waar hij in 1980 zijn habilitatie behaalde. Tot 2007 was hij actief in de vakgroep natuurkunde van de TUK, daarna bekleedde hij tot eind 2015 een senior-onderzoeksprofessuur en sinds 2017 is hij werkzaam in de industrie op het gebied van lasermeettechniek. Bergmann heeft verschillende leidinggevende functies bekleed aan de TUK, was van 2003 tot 2008 lid van de Universiteitsraad en tot eind 2018 lid van het bestuur van het Landesforschungszentrum für Optik und Materialwissenschaften (OPTIMAS).